Page 1 of 2 12 LastLast
Results 1 to 10 of 14

Thread: Historia powszechna cz.1 /dzieje do 476 r.n.e./

  1. #1
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264

    Historia powszechna cz.1 /dzieje do 476 r.n.e./

    [center:bc68cc1102]DATY KLUCZOWE

    13,7 mld p.n.e.-WIELKI WYBUCH.

    4,5 mld p.n.e.-POWSTANIE ZIEMI.

    9000 p.n.e.-PIERWSZE MIASTO - JERYCHO.

    4000 p.n.e.-POWSTANIE GÓRNEGO I DOLNEGO EGIPTU.

    776 p.n.e.-PIERWSZE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE.

    753 p.n.e.-ZAŁOŻENIE RZYMU.

    605 p.n.e.-UPADEK ASYRII.

    566-480 p.n.e.-BUDDA W INDIACH.

    551-479 p.n.e.-KONFUCJUSZ W CHINACH.

    539 p.n.e.-UPADEK BABILONU.

    331 p.n.e.-BITWA POD GAUGAMELĄ.

    216 p.n.e.-BITWA POD KANNAMI.

    4/1 p.n.e.-NARODZINY JEZUSA.

    9 n.e.-BITWA W LESIE TEUTOBURSKIM.

    33-UKRZYŻOWANIE JEZUSA CHRYSTUSA.

    313-EDYKT MEDIOLAŃSKI.

    410-ROMA CAPTA.

    476-UPADEK CESARSTWA ZACHODNIORZYMSKIEGO.
    [/center:bc68cc1102]


    [center:bc68cc1102]SYMBOLICZNE ZDJĘCIE Z EPOKI


    Piramidy w Abusir[/center:bc68cc1102]


    13,7 mld p.n.e. Wielki Wybuch tzw. Big Bang, rozprzestrzenienie się materii w przestrzeni, powstanie kosmosu.
    7 mld p.n.e. Początek Układu Słonecznego.
    PREKAMBR
    4,5 mld p.n.e. Powstanie Ziemi.
    4 mld p.n.e. Powstanie pierwotnego morza.
    3,5 mld p.n.e. Narodziny życia: pierwsze bakterie i glony pojawiają się w morzach.
    900 mln p.n.e. Pojawienie się zwierząt oddychających tlenem.
    700 mln p.n.e. Pojawienie się zwierząt wielokomórkowych.
    600 mln p.n.e. Pojawienie się bezkręgowców posiadających pancerz.
    ERA PALEOZOICZNA
    KAMBR
    570 - 500 mln p.n.e. Kambryjskie bezkręgowce. Przodkowie dzisiejszych meduz, gąbek, krewetek, ślimaków, rozgwiazd i jeżowców morskich.
    ORDOWIK
    500 - 440 mln p.n.e. Pierwsze kręgowce. Korale, mchy, mięczaki, najstarsze znane ryby.
    SYLUR
    440 - 395 mln p.n.e. Rozwój bezkręgowców i ryb bezszczękowych (pierwszych kręgowców). Pierwsze rośliny lądowe (bezlistne, psylofity).
    DEWON
    395 - 345 mln p.n.e. Bezkręgowce. Amonity. Pojawienie się ryb właściwych, między innymi form opancerzonych. Pierwsze zwierzęta wodno-lądowe (Ichtyostega). Pierwsze owady. Aktywność wulkaniczna i górotwórcza. Różnicowanie się świata roślinnego.
    KARBON
    345 - 280 mln p.n.e. Powstanie złóż węgla (Europa). Rozwój korali i liliowców. Nowe rośliny: widłaki i paprocie. Bujny rozwój owadów, pajęczaków i płazów. Pierwsze gady.
    PERM
    280 - 225 mln p.n.e. Zmiany klimatyczne: wymieranie części roślin i zwierząt. Ustąpienie roślin zarodnikowych. Pojawienie się roślin nagonasiennych. Ryby pancerne. Rozkwit płazów i gadów.
    ERA MEZOZOICZNA
    TRIAS
    225 - 190 mln p.n.e. Wymieranie licznych gatunków płazów. Pojawienie się licznych gatunków gadów (żółwie i krokodyle). Pierwsze jaszczurki. Gady lądowe i morskie (Ichtiosaurus). Rozkwit amonitów.
    JURA
    190 - 136 mln p.n.e. Cieplejszy i bardziej wilgotny klimat. Podniesienie się poziomu mórz. Pierwsze ssaki. Dominacja gadów na lądzie (Diplodocus, Brachiosaurus, Brontosaurus, Tyrannosaurus rex) i w morzu (Elasmosaurus, Kronosaurus). Najstarszy znany ptak – Archeopteryx.
    KREDA
    136 - 65 mln p.n.e. Pojawienie się „współczesnych” roślin okrytonasiennych. Nowe pożywienie dla roślinożernych (liście, nasiona, jagody). Rozkwit gadów. Rozwój torbaczy. Pojawienie się przodków współczesnych ssaków (owadożerne krety, ryjówki, jeże).
    65 mln p.n.e. Gwałtowne wymarcie amonitów i dinozaurów wskutek upadku gigantycznego meteorytu lub dużej komety na Ziemię.
    ERA KENOZOICZNA
    TRZECIORZED
    65 - 53 mln p.n.e. PALEOCEN. Szybki rozwój ssaków i ich dominacja na lądzie. Przodkowie słoni, szczurów, małp, wielbłądów, królików, kotów, psów i krów. W morzu foki i walenie.
    53 - 38 mln p.n.e. EOCEN. Dalsza ewolucja ssaków.
    38 - 26 mln p.n.e. OLIGOCEN. Pojawienie się po małpiatkach – małp zwierzokształtnych i człekopodobnych.
    26 - 7 mln p.n.e. MIOCEN. Wiele gatunków ptactwa wodnego. Prymitywne małpy człekokształtne (pro konsul). W morzach wielkie rekiny.
    7 - 2 mln p.n.e. PLIOCEN. Ramapithecus ŹŹŹ– najstarszy znany homonid (odnalezienie jego szczątek w Indiach, Chinach i Kenii). Pojawienie się w Afryce południowej i wschodniej pierwszych istot będących zwiastunem człowieczeństwa. Rozwój małp człekokształtnych.
    CZWARTORZED
    2 mln - 10 tys. p.n.e. PLEJSTOCEN. Pojawienie się Australopithecus africanus.
    2 mln p.n.e. Początek okresu powtarzających się epok lodowych.
    1 mln - 800 tys. p.n.e. ZLODOWACENIE GÜNZ.
    1 mln p.n.e. Udoskonalenie produkcji narzędzi. Pojawienie się Homo habilis na większości obszarów Starego Świata. Ewolucja Homo habilis w Homo erectus o znacznie większej objętości mózgu. Pięściaki.
    800 - 500 tys. p.n.e. INTERGLACJAŁ GÜNZ-MINDEL.
    800 - 100 tys. p.n.e. PALEOLIT DOLNY.
    800 tys. p.n.e. Zaludnienie strefy klimatu umiarkowanego przez Homo erectus.
    600 tys. p.n.e. Pierwsze świadectwo użycia ognia przez człowieka (Chiny).
    500 - 250 tys. p.n.e. ZLODOWACENIE MINDEL.
    300 tys. p.n.e. Wznoszenie prymitywnych szałasów, gotowanie żywności, robienie ubrań ze skór przez człowieka.
    250 - 200 tys. p.n.e. INTERGLACJAŁ MINDEL-RISS.
    200 - 150 tys. p.n.e. ZLODOWACENIE RISS.
    150 - 80 tys. p.n.e. INTERGLACJAŁ RISS-WÜRM.
    100 - 40 tys. p.n.e. PALEOLIT ŚRODKOWY.
    100 tys. p.n.e. Pojawienie się Homo sapiens neanderthalensis (Chiny, Europa).
    80 - 10 tys. p.n.e. ZLODOWACENIE WÜRM.
    60 tys. p.n.e. Polowania na mamuty (Homo sapiens neanderthalensis). Obrzędowe pochówki – początki religii.
    50 tys. p.n.e. Homo sapiens sapiens – człowiek typu Cro-Magnon na Bliskim Wschodzie.
    40 - 10 tys. p.n.e. PALEOLIT GÓRNY.
    40 tys. p.n.e. Kromaniończyk w Europie, na Dalekim Wschodzie, w Ameryce Północnej po przejściu przez zamarzniętą Cieśninę Beringa. Krzesanie ognia przez człowieka.
    25 tys. p.n.e. Malowidła jaskiniowe. Rozwój technologii: krzemienne ostrza, rzeźby w kości i kości słoniowej, igły, sierpy, łuki, strzały, haczyki do wędek i harpuny. Kromaniończyk w Australii.
    20 tys. p.n.e. Używanie prymitywnych namiotów. Rylce. Organizacja plemienna.
    10 tys. p.n.e.- do dzisiaj HOLOCEN.
    10 tys. p.n.e.- do dzisiaj INTERGLACJAŁ WÜRM.
    10 tys. - 8000 p.n.e. PALEOLIT SCHYŁKOWY.
    10 tys. p.n.e. Początki rolnictwa na Bliskim Wschodzie i w Azji Płd-wsch. Garncarstwo w Japonii.
    XC WIEK p.n.e.
    9000 p.n.e. Jerycho - pierwsze znane miasto.

    LXXXV WIEK p.n.e.
    8500 p.n.e. Udomowienie owcy (Irak).
    LXXXIV WIEK p.n.e.
    8400 p.n.e. Udomowienie psa (Idaho, USA).
    8000 - 7700 p.n.e. MEZOLIT.
    LXXX WIEK p.n.e.
    8000 p.n.e. Uprawa zbóż w Europie. Hodowla kóz (Iran). Kultura Żyznego Półksiężyca. Rozpowszechnienie się garncarstwa.
    7700 - 4000 p.n.e. NEOLIT.
    LXX WIEK p.n.e.
    7000 p.n.e. Wynalezienie krosna na Środkowym Wschodzie. Początek metalurgii (obróbka miedzi w Anatolii). Udomowienie świni (Turcja) i bydła (Grecja, Turcja).
    LXV WIEK p.n.e.
    6500 p.n.e. Wydobywanie i obrabianie miedzi w Europie (tereny państw byłej Jugosławii).
    LX - XXXV WIEK p.n.e.
    6000 - 3500 p.n.e. OKRES UBAJJID W SUMERZE. BOGATO ZDOBIONA CERAMIKA, PIERWSZE PRZEDMIOTY Z MIEDZI, PRZEJŚCIE OD MYŚLISTWA DO UPRAWY ROLI.
    LV WIEK p.n.e.
    5500 p.n.e. Okres świetności sumeryjskich miast-państw (Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz i Sippar). Najstarsze megality w Anglii i Francji. Początki uprawy kukurydzy w Meksyku. Używanie przez Egipcjan łodzi żaglowych. Rolnictwo w Chinach. Cylindryczne pieczęcie na Środkowym Wschodzie.
    L WIEK p.n.e.
    5000 p.n.e. Powstanie nomów egipskich. Początki używania brązu do produkcji narzędzi i złota do celów dekoracyjnych. Wynalezienie koła garncarskiego w Sumerze. Użycie radła do uprawy roli (Środkowy Wschód). Kalendarz egipski. Udomowienie jedwabnika (Chiny). Rolnictwo na Wyspach Brytyjskich.
    4000 - 1000 p.n.e. BRĄZ.
    XL WIEK p.n.e.
    4000 p.n.e. Powstanie Dolnego i Górnego Egiptu.

    XXXV - XXVIII WIEK p.n.e.
    3500 - 2800 p.n.e. OKRES URUK W SUMERZE. POWSTANIE PISMA PIKTOGRAFICZNEGO, ROZWÓJ GARNCARSTWA, ROZWÓJ ARCHITEKTURY (ZIKKURATY).
    XXXV WIEK p.n.e.
    3500 p.n.e. Rozprzestrzenienie się neolitycznej kultury rolnej na zachód. Budowle megalityczne w Europie. Kultura wsi nadjeziornych w Szwajcarii. Rolnictwo w Chinach (uprawa ryżu, prosa, hodowla świń). Rolnictwo w delcie Nilu. Egipskie statki handlowe na Morzu Śródziemnym. Wynalazek koła w Sumerze. Udomowienie lamy (Peru).
    XXXIII WIEK p.n.e.
    3300 p.n.e. Sumer: postępy w rolnictwie, metalurgii, garncarstwie, irygacji, produkcji szkła, zarządzaniu, prawa i podatki.
    XXXII WIEK p.n.e.
    3200 p.n.e. Pismo klinowe. Odlewnictwo brązu na Bliskim Wschodzie. Zjednoczenie Górnego i Dolnego Egiptu.
    XXXII - XXVII WIEK p.n.e.
    3130 - 2665 p.n.e. OKRES PROTODYNASTYCZNY W EGIPCIE. ŁĄCZENIE SIĘ DROBNYCH KSIĘSTW – JEDNOCZENIE KRAJU.
    XXXII - XXIX WIEK p.n.e.
    3130 - 2884 p.n.e. I DYNASTIA W EGIPCIE (MENES).
    XXX WIEK p.n.e.
    3000 p.n.e. System dziesiętny i sześćdziesiętny w Sumerze. Hieroglify w Egipcie. Kalendarz 365-dniowy (Babilon). Drewniany pług. Pierwsze kultury protomiejskie w Chinach. Pierwsze pojazdy kołowe. Kultury brązu w Grecji: minojska (Kreta), mykeńska (Peloponez) i wyspowa (Cyklady).
    XXIX - XXVII WIEK p.n.e.
    2883 - 2665 p.n.e. II DYNASTIA W EGIPCIE (Memfis stolicą Egiptu).
    XXVIII - XXII WIEK p.n.e.
    2800 - 2150 p.n.e. OKRES DŻAMDAT NASR W SUMERZE. ROZWÓJ GOSPODARKI ROLNEJ, RZEMIOSŁA I HANDLU ORAZ PRODUKCJI BRĄZU, ROZKWIT METALURGII, A ZWŁASZCZA ZŁOTNICTWA.
    2800 p.n.e. Udomowienie wielbłąda (Kazachstan, Arabia Saudyjska), konia (Ukraina) i pszczoły (Egipt).
    XXVII - XXII WIEK p.n.e.
    2664 - 2155 p.n.e. STARE PAŃSTWO (EGIPT). NA CZELE PAŃSTWA FARAON (UWAŻANY ZA BOGA) O WŁADZY ABSOLUTNEJ, WYSOKI POZIOM MATEMATYKI, GEOMETRII, ASTRONOMII ORAZ TECHNIKI (BUDOWNICTWO PIRAMID), WPŁYWY KAPŁANÓW, MEDYCYNY, ROZWÓJ PIŚMIENNICTWA I SZTUKI.
    2664 - 2615 p.n.e. III DYNASTIA W EGIPCIE (DŻESER).
    XXVII - XXVI WIEK p.n.e.
    2614 - 2502 p.n.e. IV DYNASTIA W EGIPCIE (CHEOPS, CHEFREN, MENKAURE).
    2575 p.n.e. Powstanie piramidy CHEOPSA w Gizie.
    XXVI – XXIV WIEK p.n.e.
    2501 - 2342 p.n.e. V DYNASTIA W EGIPCIE.
    XXV WIEK p.n.e.
    2500 p.n.e. Początek cywilizacji doliny Indusu (Mohendżodaro, Harappa). Pismo obrazkowe. Wykorzystywanie bawełny. Ceramika. Tkactwo. Handel. Stosowanie systemów miar i wag. Kultura pucharów dzwonowatych w Europie. Osiedla otoczone murami, irygacja w Chinach. Początek I Dynastii w Sumerze. Udomowienie bawoła (Pakistan), kaczki (Środkowy Wschód), jaka (Tybet). Powstanie miast-państw: Assur, Suza.
    XXIV WIEK p.n.e.
    2400 - 2350 p.n.e. Powstanie kamiennego kręgu w Brytanii (Stonehenge). Podbicie Sumeru przez SARGONA I WIELKIEGO – władcy pierwszego imperium – Akadu.
    2360 p.n.e. Reformy URUKAGINY w Sumerze.
    2350 - 2340 p.n.e. Panowanie LUGALZAGESIEGO w Sumerze.
    XXIV - XXII WIEK p.n.e.
    2341 - 2181 p.n.e. VI DYNASTIA W EGIPCIE.
    2340 p.n.e. Zjednoczenie Sumero-Akadu i podbój Assur.
    XXIII WIEK p.n.e.
    2300 p.n.e. Osiedlenie się w Brytanii przedstawicieli kultury pucharów dzwonowatych – rozwój metalurgii. Koło garncarskie w Chinach.
    XXIII - XVI WIEK p.n.e.
    2205 - 1600 p.n.e. DYNASTIA HIA (SIA) W CHINACH.
    2205 p.n.e. JÜ WIELKI pierwszym cesarzem Chin (do 2198 p.n.e.).
    XXII WIEK p.n.e.
    2200 p.n.e. Odrodzenie się Państwa Uruk w Sumero-Akadzie. Upadek Akadu. Okres średnioegejski w Grecji, przewaga kultury minojskiej. Jednoczenie Chin przez JÜ WIELKIEGO.
    2180 - 2175 p.n.e. VII DYNASTIA W EGIPCIE.
    2175 - 2155 p.n.e. VIII DYNASTIA W EGIPCIE.
    XXII - XXI WIEK p.n.e.
    2154 - 2052 p.n.e. PIERWSZY OKRES PRZEJŚCIOWY (EGIPT).
    2154 - 2100 p.n.e. IX DYNASTIA W EGIPCIE.
    2150 p.n.e. Opuszczenie Ur przez ABRAHAMA i Żydów. Opanowanie Sumero-Akadu przez Gutów. II Dynastia sumeryjska (Ur) w Assur.
    2144 p.n.e. GUDEA władcą państwa-miasta Lagasz w Babilonii
    (do 2124 p.n.e.).
    XXI WIEK p.n.e.
    2100 - 2052 p.n.e. X DYNASTIA W EGIPCIE.
    2100 p.n.e. Upadek centralnej administracji w Egipcie. Przybycie Hurytów do Górnej Mezopotamii i Syrii.
    2070 p.n.e. Usunięcie Gutów z Sumero-Akadu przez władcę państwa Uruk – UTUHENGALA.
    2065 p.n.e. Przewrót w Ur i założenie III Dynastii sumeryjskiej.
    2057 p.n.e. Założenie Babilonu przez Amurytów.
    XXI - XVIII WIEK p.n.e.
    2057 - 1760 p.n.e. DYNASTIA AMURYCKA W BABILONIE (SUMUABUM).
    XXI - XVIII WIEK p.n.e.
    2051 - 1786 p.n.e. ŚREDNIE PAŃSTWO (EGIPT). ROZWÓJ RZEMIOSŁA, UDOSKONALENIE TRANSPORTU WODNEGO I LĄDOWEGO, ROZKWIT NAUK ŚCISŁYCH.
    XXI - XX WIEK p.n.e.
    2051 - 1991 p.n.e. XI DYNASTIA W EGIPCIE.
    XX WIEK p.n.e.
    2000 p.n.e. Kryzys cywilizacji sumeryjskiej. Era najazdów aryjskich-zmierzch cywilizacji doliny Indusu. Odlewnictwo brązu na Bliskim Wschodzie. Używanie przez Egipcjan łodzi żaglowych i pługów ciągniętych przez woły. Powstanie najstarszych części pałacu w Knossos (Kreta). Pierwsze plemiona grekojęzyczne. Wozy konne (Bliski Wschód, Iran). Początki kultury Majów na Jukatanie (kukurydza podstawą pożywienia). Chiny: jedwab, laka, brąz, uprawa ryżu. Udomowienie drobiu (Pakistan). Kultura eskimoska w rejonie Cieśniny Beringa.
    XX - XVIII WIEK p.n.e.
    1991 - 1786 p.n.e. XII DYNASTIA W EGIPCIE (AMENEMHAT I, AMENEMHAT II, AMENEMHAT III).
    1955 p.n.e. Podbój Sumero-Akadu przez Babilon.
    1927 p.n.e. Niepodległość Asyrii – założenie rodzimej dynastii przez ILUSZUMĘ.
    XIX WIEK p.n.e.
    1900 p.n.e. Rozwój Państwa Anszan (Suza).
    1850 p.n.e. Klasyczny okres rozwoju języka i literatury egipskiej. Rozwój sztuki portretowej w Egipcie. Budowa twierdz w rejonie III katarakty i w delcie Nilu.
    1830 p.n.e. Asymilacja Amurytów w Babilonii.
    XIX - XVIII WIEK p.n.e.
    1813 - 1781 p.n.e. PANOWANIE SZAMSZIADADA I W ASYRII.
    XVIII WIEK p.n.e.
    1800 p.n.e. Przybycie Ariów do Persji. Początki huryckiego Państwa Mitanni w Górnej Mezopotamii. Powstanie królestwa Jamchadu (Halab) w Syrii. Przybycie Żydów do Egiptu. Górnictwo i odlewnictwo brązu w Austrii.
    XVIII - XVII WIEK p.n.e.
    1792 - 1750 p.n.e. PANOWANIE HAMMURABIEGO W BABILONII.
    XVIII-XVI WIEK p.n.e.
    1785 - 1553 p.n.e. DRUGI OKRES PRZEJŚCIOWY (EGIPT).
    1783 - 1715 p.n.e. XIII DYNASTIA W EGIPCIE.
    1760 - 1750 p.n.e. DYNASTIA NADMORSKA W BABILONIE.
    XVIII - XVII WIEK p.n.e.
    1750 - 1670 p.n.e. DYNASTIA AMURYCKA W BABILONIE.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  2. #2
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    1750 p.n.e. Zburzenie pałaców kultury minojskiej na Krecie. Kodeks prawny HAMMURABIEGO w Babilonii („oko za oko, ząb za ząb”).
    XVIII - XV WIEK p.n.e.
    1740 - 1450 p.n.e. STARE PAŃSTWO HETYCKIE (LABARNAS, MURSILIS I, HATTUSILIS I, TELEPINUS).
    1715 - 1650 p.n.e. XIV DYNASTIA W EGIPCIE.
    XVII - XI WIEK p.n.e.
    1700 - 1100 p.n.e. Cywilizacja mykeńska.
    1700 p.n.e. Pismo chińskie. Ariowie w Indiach. Cywilizacja średniominojska: życie miejskie, pismo linearne A, rozbudowa pałacu MINOSA w Knossos (Kreta). Wczesne osiedla greckie.
    1680 p.n.e. Uzależnienie Asyrii przez Mitannii.
    1670 p.n.e. Najazd Kaszytów na Babilon.
    XVII - XII WIEK p.n.e.
    1670 - 1170 p.n.e. DYNASTIA KASZYCKA W BABILONIE.
    1650 p.n.e. Najazd Hyksosów na Egipt.
    1650 - 1644 p.n.e. XV DYNASTIA W EGIPCIE (I DYNASTIA HYKSOSÓW).
    XVII - XVI WIEK p.n.e.
    1644 - 1600 p.n.e. XVI DYNASTIA W EGIPCIE (II DYNASTIA HYKSOSÓW).
    XVII - XVI WIEK p.n.e.
    1620 - 1590 p.n.e. PANOWANIE MURSILISA I (HETYCI).
    XVI - XII WIEK p.n.e.
    1600 - 1122 p.n.e. DYNASTIA SZANG-IN W CHINACH.
    1600 - 1554 p.n.e. XVII DYNASTIA W EGIPCIE (AMAZIS I (JAHMES)).
    1600 p.n.e. Wymieszanie się ludów kultury pucharów dzwonowatych z Indoeuropejczykami (dolina Renu, Dania). Epoka brązu w płn. Italii. Pierwsze wyroby szklane (Babilonia, Asyria). Podbój Krety przez Mykeńczyków – okres późnoegejski, pismo linearne B. Splądrowanie Babilonu przez Hetytów.
    XVI - XI WIEK p.n.e.
    1554 - 1075 p.n.e. NOWE PAŃSTWO (EGIPT). ROZWÓJ METALURGII, HANDLU, ZANIK WARSTWY WIELKICH POSIADACZY ZIEMSKICH, ROZWÓJ WARSTWY URZĘDNICZEJ, STAŁA ARMIA.
    XVI - XIV WIEK p.n.e.
    1554 - 1304 p.n.e. XVIII DYNASTIA W EGIPCIE (AMENHOTEP IV ECHNATON, TOTMES I).
    1546 p.n.e. Wewnętrzna konsolidacja Egiptu (AMENHOTEP I).
    1531 p.n.e. Nieudany atak Hetytów na Babilonię.
    1526 p.n.e. Wyprawa wojsk egipskich na Syrię (TOTMES I).
    1525 p.n.e. Dekret o następstwie tronu u Hetytów.
    XV - XIV WIEK p.n.e.
    1525 - 1500 p.n.e. PANOWANIE TELEPINUSA (HETYCI).
    1512 - 1504 p.n.e. PANOWANIE TOTMESA II W EGIPCIE.
    XVI - XV WIEK p.n.e.
    1504 - 1450 p.n.e. PANOWANIE TOTMESA III W EGIPCIE.
    1504 p.n.e. Nowa polityka wewnętrzna w Egipcie. Walki Egiptu z Mitanni o Syrię – dominacja Egiptu w Syrii.
    1500 p.n.e. Zakończenie procesu osiedlania się Ariów w Persji i Indiach. Italikowie na Półwyspie Apenińskim. Pismo alfabetyczne w Fenicji. Opuszczenie Krety przez Achajów. Podbój Asyrii przez utworzone od podstaw Mitanni. Udomowienie alpaki (Peru). Powstanie miasta Ugarit (Syria). Okres wedyjski w Indiach (do 800 p.n.e.).
    1479 p.n.e. Atak Egiptu na Babilonię i Mitanni – zwycięska bitwa pod Megiddo nad Mitanni. Pobranie przez Egipt haraczu od Asyrii, Hetytów i Babilonii.
    XV - XIV WIEK p.n.e.
    1450 - 1400 p.n.e. CIEMNY OKRES (HETYCI).
    1450 - 1425 p.n.e. PANOWANIE AMENHOTEPA II W EGIPCIE.
    1440 p.n.e. Najwcześniejszy znany tekst napisany po grecku (Kreta, pismo linearne B). SHAUSHTATAR władcą Mitanni, starcia z Egiptem. Traktat pokojowy Egiptu z Mitannii i podział wpływów w Syrii.
    XV - XIV WIEK p.n.e.
    1425 - 1379 p.n.e. PANOWANIE TOTMESA IV W EGIPCIE.
    1400 p.n.e. - do dzisiaj ŻELAZO.
    XIV - XII WIEK p.n.e.
    1400 - 1200 p.n.e. NOWE PAŃSTWO (HETYCI). UGRUNTOWANIE POZYCJI HETYTÓW JAKO PIERWSZEJ POTĘGI WSCHODU.
    1400 p.n.e. Ostateczne zniszczenie Knossos. Pierwszy kompletny alfabet opracowany w Ugarit (Syria). Stosowanie żelaza na Środkowym Wschodzie.
    1380 - 1346 p.n.e. PANOWANIE SUPIJULIUMY I (HETYCI).
    1380 p.n.e. Odzyskanie niepodległości przez Asyrię.
    1379 - 1362 p.n.e. PANOWANIE AMENHOTEPA IV ECHNATONA W EGIPCIE.
    1379 p.n.e. Budowa archiwum korespondencji dyplomatycznej i wojna religijna w Egipcie.
    1365 - 1330 p.n.e. PANOWANIE ASSURUBALLITA I W ASYRII.
    1365 p.n.e. Silne trzęsienie ziemi w Syrii – upadek licznych miast.
    1361 - 1352 p.n.e. PANOWANIE TUTANCHAMONA W EGIPCIE.
    1361 p.n.e. Opanowanie żelaza przez Hetytów. Upadek Waszszuganni, stolicy Mitanni – zdobycie jej przez Hetytów.
    XIV - XII WIEK p.n.e.
    1304 - 1192 p.n.e. XIX DYNASTIA W EGIPCIE (RAMZES II WIELKI).
    1304 - 1302 p.n.e. PANOWANIE RAMZESA I W EGIPCIE.
    XIV - XIII WIEK p.n.e.
    1302 - 1290 p.n.e. PANOWANIE SETIEGO I W EGIPCIE.
    XIII WIEK p.n.e.
    1300 p.n.e. Początek kultury łużyckiej w Europie Środkowej. Rozkwit Państwa Szang-In w Chinach. Zajęcie Waszszuganni przez Asyrię.
    1290 - 1224 p.n.e. PANOWANIE RAMZESA II WIELKIEGO W EGIPCIE.
    1285 p.n.e. Bitwa pod Kadeszem – zwycięstwo Egiptu nad Hetytami. Podział Syrii między Hetytów a Egipt. Ekspansja Asyrii na północ. Przybycie Etrusków do Italii.
    1280 p.n.e. Rozwój polityczny Elamu.
    1275 - 1250 p.n.e. PANOWANIE HATTUSILISA III (HETYCI).
    1274 - 1245 p.n.e. PANOWANIE SALMANASARA I W ASYRII.
    1270 p.n.e. Ostateczny upadek Mitanni w wyniku agresji Asyrii.
    1269 p.n.e. Traktat pokojowy Egiptu z Hetytami – potwierdzenie podziału Syrii.
    1250 - 1220 p.n.e. PANOWANIE TUDHALIYI IV (HETYCI).
    1250 p.n.e. Wyprowadzenie Żydów z Egiptu przez MOJŻESZA.
    XIII - XII WIEK p.n.e.
    1244 - 1208 p.n.e. PANOWANIE TUKULTININURTY I W ASYRII.
    1240 p.n.e. Zniszczenie i uzależnienie Babilonu przez Asyrię.
    1224 - 1205 p.n.e. PANOWANIE MERENPTAHA W EGIPCIE.
    1220 - 1200 p.n.e. OSTATNI WŁADCY HETYCCY: ARNUWAND III, SUPIJULIUMA II.
    XII WIEK p.n.e.
    1200 p.n.e. Zdobycie Troi przez Greków. Najazd Dorów na Grecję – upadek kultury egejskiej, początek ciemnych wieków Grecji. Okres sędziów u Żydów. Zniszczenie Państwa Hetytów przez „ludy morskie”. Odparcie ataku Elamu przez Babilon. Udomowienie wielbłąda (Bliski Wschód). Pismo linearne B w Pylos i Mykenach. Patriarchalna organizacja szczepowa w Indiach, walki z Ariami.
    XII - XI WIEK p.n.e.
    1192 - 1075 p.n.e. XX DYNASTIA W EGIPCIE.
    1170 p.n.e. Zdobycie Babilonu przez Elam.
    1170 - 1128 p.n.e. DYNASTIA ELAMICKA W BABILONIE.
    1166 p.n.e. Początek kryzysu władzy w Egipcie.
    1160 p.n.e. Utworzenie Państwa Filistynów. Umocnienie się Elamitów w Babilonii.
    1124 p.n.e. Najazd Aramejczyków na Babilon, wykorzystanie sytuacji przez NABUCHODONOZORA i przegonienie Elamitów.
    XII - VII WIEK p.n.e.
    1124 - 689 p.n.e. DYNASTIA NABUCHODONOZORA W BABILONIE.
    1123 - 1103 p.n.e. PANOWANIE NABUCHODONOZORA I W BABILONIE.
    XII - VIII WIEK p.n.e.
    1122 - 770 p.n.e. DYNASTIA ZACHODNIA CZOU W CHINACH.
    XII - XI WIEK p.n.e.
    1115 - 1077 p.n.e. PANOWANIE TIGLATPILESARA I W ASYRII.
    XI WIEK p.n.e.
    1100 p.n.e. Oddzielenie się Państwa Napata od Egiptu. Osiedlenie się Żydów w Kanaanie. Usamodzielnienie się Teb od Egiptu. Zasiedlenie płn. Iranu przez plemiona indoeuropejskie. Potęga Tyru w Fenicji. Zhołdowanie miast fenickich i złupienie Babilonu przez Asyrię.
    1095 p.n.e. HERHOR kapłanem Teb.
    1080 p.n.e. Uzależnienie Asyrii przez Aramejczyków (do 909 p.n.e.).
    XI - IV WIEK p.n.e.
    1075 - 332 p.n.e. OKRES PÓŹNY (EGIPT).
    XI - X WIEK p.n.e. 1075 - 940 p.n.e. XXI DYNASTIA W EGIPCIE.
    1050 p.n.e. Powstanie neohetyckich i aramejskich królestw (płn. Syria). Usunięcie SZANGÓW w Chinach.
    1020 p.n.e. Zjednoczenie Izraela przez SAULA.
    1020 - 1010 p.n.e. PANOWANIE SAULA W IZRAELU.
    XI - X WIEK p.n.e.
    1013 - 982 p.n.e. PANOWANIE SABY W ETIOPII.
    1010 - 970 p.n.e. PANOWANIE DAWIDA W IZRAELU.
    1010 p.n.e. Pokonanie Państwa Filistynów przez Izrael. Jerozolima stolicą Izraela.
    X WIEK p.n.e.
    1000 p.n.e. Fenicja u szczytu powodzenia (do ok. 700 p.n.e.). Udomowienie renifera (płn. Europa, Syberia). Zbiór tysiąca wierszy, hymnów – Rygweda w Indiach (sanskryt). Rozwój królestw afrykańskich: Nubii i Meroe.
    985 p.n.e. Uniezależnienie się Izraela od Filistynów.
    982 p.n.e. MENELIK I władcą Etiopii (do 957 p.n.e.).
    970 - 931 p.n.e. PANOWANIE SALOMONA W IZRAELU.
    969 p.n.e. HIRAM I królem Tyru (do 936 p.n.e.).
    964 p.n.e. Początek kultury Villanova w Italii.
    957 p.n.e. HANDJON władcą Etiopii (do 956 p.n.e.).
    956 p.n.e. SIRAH I władcą Etiopii (do 930 p.n.e.).
    950 p.n.e. Powstanie Państwa Sydonu. Atak Aramejczyków na tereny posthetyckie. Królestwo Saba w płd-zach. części Płw. Arabskiego ze stolicą w Marib (do 115 p.n.e.).
    945 p.n.e. Założenie własnego państwa przez kler egipski w górnym biegu Nilu.
    X - VIII WIEK p.n.e.
    940 - 761 p.n.e. XXII DYNASTIA W EGIPCIE (SZESZONK).
    935 p.n.e. BAALBAZER królem Tyru (do 919 p.n.e.).
    931 p.n.e. Podział Państwa Żydów na Izrael i Judeę: JEROBOAM I królem Izraela (do 910 p.n.e.), ROBOAM królem Judei (do 914 p.n.e.).
    930 p.n.e. AMENHOTEP ZEGDUR władcą Etiopii (do 889 p.n.e.).
    913 p.n.e. ABIJJAM królem Judei (do 911 p.n.e.).
    911 p.n.e. ASA królem Judei (do 871 p.n.e.).
    X - IX WIEK p.n.e.
    911 - 891 p.n.e. PANOWANIE ADANIRARIEGO II W ASYRII.
    910 p.n.e. NADAB królem Izraela (do 909 p.n.e.).
    909 p.n.e. BASZA królem Izraela (do 886 p.n.e.).
    IX WIEK p.n.e.
    900 p.n.e. Pojawienie się Etrusków w Italii. Celtyckie plemiona w Niemczech. Rozwój alfabetu fenickiego.
    889 p.n.e. AKSUMAJ RAMISU władcą Etiopii (do 869 p.n.e.).
    887 p.n.e. ITTOBAAL I królem Tyru (do 856 p.n.e.).
    886 p.n.e. ELA królem Izraela (do 885 p.n.e.).
    885 p.n.e. Krótkie panowanie ZIMRI w Izraelu, OMRI antykrólem (do 874 p.n.e.), TIBNI prawowitym królem (do 881 p.n.e.).
    883 - 859 p.n.e. PANOWANIE ASSURNASIRPALA II W ASYRII.
    883 p.n.e. Stosowanie taranów i wież oblężniczych na Bliskim Wschodzie.
    876 p.n.e. Hołd fenicki (m.in. Tyr) dla Asyrii.
    874 p.n.e. ACHAB królem Izraela (do 853 p.n.e.).
    871 p.n.e. JOZAFAT królem Judei (do 847 p.n.e.).
    869 p.n.e. SIRAH II władcą Etiopii (do 831 p.n.e.).
    860 p.n.e. Zjednoczenie Państwa Urartu przez ARAMĘ (stolica w Arcaskun).
    859 - 825 p.n.e. PANOWANIE SALMANASARA III W ASYRII.
    856 p.n.e. Podbój Urartu przez Asyrię, wkroczenie wojsk asyryjskich SALMANASARA III do Arcaskun.
    855 p.n.e. Odnowienie Urartu ze stolicą w Tuszpie.
    853 p.n.e. OCHOZJASZ królem Izraela (do 852 p.n.e.). Bitwa pod Karkar – zwycięstwo Asyrii nad I koalicją antyasyryjską (Syria, Palestyna).
    852 p.n.e. JORAM królem Izraela (do 841 p.n.e.).
    850 p.n.e. Nieudana wyprawa asyryjska na Urartu – uniezależnienie się Urartu od Asyrii. Monarchia w Atenach.
    847 p.n.e. JORAM królem Judei (do 841 p.n.e.).
    841 p.n.e. Zwycięstwo Asyrii nad II koalicją antyasyryjską (Syria, Palestyna). Zhołdowanie państewek chaldejskich w płd. Babilonii przez Asyrię. JEHU królem Izraela (do 824 p.n.e.). Krótkie panowanie OCHOZJASZA w Judei, ATALIA nowym królem (do -836).
    835 p.n.e. JOASZ królem Judei (do 796 p.n.e.).
    831 p.n.e. TEUASJA II władcą Etiopii (do 810 p.n.e.).
    825 - 824 p.n.e. PANOWANIE ISPNIEGO W ASYRII.
    823 - 811 p.n.e. PANOWANIE SZAMSZIADADA V W ASYRII.
    823 p.n.e. JOACHAZ królem Izraela (do 797 p.n.e.).
    814 p.n.e. Założenie Kartaginy przez kolonistów z Tyru.
    810 p.n.e. Powstanie Medii jako zależnej od Asyrii części Persji. Walki w Syrii. ABRALYJOS PIJANKIJA II władcą Etiopii (do 778 p.n.e.).
    806 p.n.e. MENUA władcą Urartu (do 790 p.n.e.). Zdobycze Urartu na południu i w Armenii.
    VIII WIEK p.n.e.
    800 p.n.e. Pierwsza cywilizacja amerykańska – Olmekowie (Zatoka Meksykańska). Rozpowszechnienie się kultury celtyckiej w Europie. Upowszechnienie się obróbki żelaza. Irygacje. Wynalezienie taczki. Czasy HOMERA w Grecji. Stopniowa przewaga polityczna Etrusków w Italii. Początek Wielkiej Kolonizacji Greckiej. Walki Asyrii z Urartu. Założenie państewek we wschodnich Indiach przez Ariów. I okres Rzymu przedmiejskiego (do 750 p.n.e.). Okres bramiński w Indiach (do 500 p.n.e.).
    796 p.n.e. JOASZ królem Izraela (do 781 p.n.e.).
    795 p.n.e. AMAZJASZ królem Judei (do 767 p.n.e.).
    790 p.n.e. ARGISTI I władcą Urartu (do 760 p.n.e.). Ekspansja Urartu.
    781 p.n.e. JEROBOAM II królem Izraela (do 754 p.n.e.).
    778 p.n.e. AKSUMAJ UEREDE TSEHAJ władcą Etiopii (do 755 p.n.e.).
    776 p.n.e. LIKURG i Wielka Retra w Sparcie. Tradycyjna data pierwszych Igrzysk Olimpijskich.
    VIII - V WIEK p.n.e.
    770 - 480 p.n.e. EPOKA WIOSEN I JESIENI (CHINY).
    VIII - III WIEK p.n.e.
    770 - 256 p.n.e. DYNASTIA WSCHODNIA CZOU W CHINACH.
    770 p.n.e. Początek okresu wojen domowych w Asyrii.
    766 p.n.e. OZJASZ królem Judei (do 740 p.n.e.).
    763 p.n.e. Pełne zaćmienie Słońca w Asyrii (15.VII.).
    761 - 725 p.n.e. XXIII DYNASTIA W EGIPCIE.
    760 p.n.e. SARDURI II władcą Urartu (do 730 p.n.e.). Ukonstytuowanie się republiki arystokratycznej w Atenach. Zdobycie Aleppo przez Urartu.
    755 p.n.e. KASHYTA HANDJON władcą Etiopii (do 742 p.n.e.).
    754 p.n.e. ZACHARIASZ królem Izraela (do 753 p.n.e.).
    753 p.n.e. Tradycyjna data założenia Rzymu – ROMULUS pierwszym królem rzymskim (do 715 p.n.e.). Krótkie panowanie SZALLUMA w Izraelu, MENACHEM nowym królem (do 742 p.n.e.).
    750 p.n.e. Kolonizacja grecka w płd. Italii i na Sycylii. Najazdy Nubijczyków na Egipt. Upowszechnienie się alfabetu greckiego powstałego
    na bazie alfabetu fenickiego. II okres Rzymu przedmiejskiego
    (do 700 p.n.e.).
    745 - 727 p.n.e. PANOWANIE TIGLATPILESARA III W ASYRII.
    742 p.n.e. SABAKA II władcą Etiopii (do 730 p.n.e.). PEKACHIASZ królem Izraela (do 741 p.n.e.).
    740 p.n.e. PEKACH królem Izraela (do 731 p.n.e.).
    739 p.n.e. Zdobycie i uzależnienie Babilonu przez Asyrię. JOTAM królem Judei (do 732 p.n.e.).
    738 - 732 p.n.e. Powstanie i upadek III koalicji antyasyryjskiej (Syria, Fenicja).
    732 p.n.e. Bezkrólewie w Judei (do 730 p.n.e.).
    731 p.n.e. OZEASZ królem Izraela (do 723 p.n.e.).
    730 p.n.e. Obróbka żelaza w Meroe. Początek II dynastii w Urartu. ACHON królem Judei (do 715 p.n.e.). NIKANTA KYNDIAKE II władcą Etiopii (do 720 p.n.e.).
    729 p.n.e. Unia personalna Asyrii z Babilonią.
    726 - 722 p.n.e. PANOWANIE SALMANASARA V W ASYRII.
    725 - 715 p.n.e. XXIV DYNASTIA W EGIPCIE.
    722 p.n.e. Podbój Izraela przez Asyrię – przesiedlenia ludności żydowskiej w głąb Asyrii.
    721 - 705 p.n.e. PANOWANIE SARGONA II W ASYRII.
    720 p.n.e. DAUY TIRHAK władcą Etiopii (do 671 p.n.e.).
    717 p.n.e. Zdobycie Karkemisz (ośrodka Hetytów) przez Asyrię.
    716 p.n.e. IV koalicja antyasyryjska (Egipt, Gaza, Judea, Elam i Babilonia). Działalność proroka IZAJASZA w Judzie.
    VIII - VII WIEK p.n.e.
    715 - 664 p.n.e. XXV DYNASTIA W EGIPCIE (NUBIJSKO-ETIOPSKA).
    715 p.n.e. NUMA POMPILIUSZ królem Rzymu (do 672 p.n.e.). Danina Egiptu dla Asyrii.
    714 p.n.e. Uzależnienie Urartu przez Asyrię. EZECHIASZ królem Judei (do 686 p.n.e.).
    708 p.n.e. Przeniesienie stolicy Asyrii do nowo zbudowanego miasta Durszarrukin (SARGON II).
    705 p.n.e. Śmierć SARGONA II podczas wyprawy wojennej.
    VIII - VII WIEK p.n.e.
    704 - 681 p.n.e. PANOWANIE SANHERYBA W ASYRII.
    701 p.n.e. Nieudane oblężenie Jerozolimy przez Asyrię, odwrót i klęska w bitwie pod Elteke.
    VII WIEK p.n.e.
    700 p.n.e. Grecja: pierwsze monety. Dotarcie żelaza do Europy Północnej (Halstatt). III okres Rzymu przedmiejskiego (do 625 p.n.e.).
    689 p.n.e. Zniszczenie Babilonu przez Asyrię. Rozbudowa Niniwy.
    689 - 625 p.n.e. DYNASTIA ASYRYJSKA W BABILONIE.
    685 p.n.e. MANASSES królem Judei (do 641 p.n.e.).
    680 - 669 p.n.e. PANOWANIE ASARHADDONA W ASYRII.
    680 p.n.e. RUSA II władcą Urartu (do 639 p.n.e.).
    672 p.n.e. TULLUS HOSTILIUSZ królem Rzymu (do 640 p.n.e.).
    671 p.n.e. Uzależnienie Egiptu od Asyrii. ARDYAMIEN AUSYJA władcą Etiopii (do 665 p.n.e.).
    670 p.n.e. Uniezależnienie się Medii od Asyrii (FRAORTES).
    668 - 627 p.n.e. PANOWANIE ASSURBANIPALA W ASYRII.
    668 p.n.e. Powstanie biblioteki w Niniwie.
    665 p.n.e. Krótkie panowanie GESJO w Etiopii, NUATMIAMUN nowym królem (do 661 p.n.e.).
    VII - VI WIEK p.n.e.
    664 - 525 p.n.e. XXVI DYNASTIA W EGIPCIE (PSAMETYK I, NECHO II, AMAZIS II (JAHMES)).
    664 p.n.e. Drugi najazd asyryjski na Egipt.
    661 p.n.e. TOMADJON PIJANKIJA III władcą Etiopii (do 649 p.n.e.).
    652 p.n.e. Uniezależnienie się Egiptu od Asyrii (PSAMETYK I), ściągnięcie Greków do Egiptu. Wojna domowa w Asyrii i Babilonii. Państwo Kalinga w Indiach (do 261 p.n.e.).
    649 p.n.e. AMINYNEASRO II władcą Etiopii (do 633 p.n.e.).
    645 p.n.e. Wojna Asyrii z Elamem – upadek Suzy.
    640 p.n.e. AMON królem Judei (do 639 p.n.e.). Założenie Państwa Persów
    w Anszan. ANKUS MARCJUSZ królem Rzymu (do 616 p.n.e.).
    639 p.n.e. Wyprawa Asyrii przeciw Arabom. JOZJASZ królem Judei
    (do 609 p.n.e.).
    633 p.n.e. PIJANKIJA IV władcą Etiopii (do 599 p.n.e.).
    632 p.n.e. Nieudany zamach stanu w Atenach (KYLON).
    627 p.n.e. PERIANDER tyranem Koryntu (do 585 p.n.e.).
    625 p.n.e. Umowa NABOPALASARA babilońskiego z Medami: pokonanie i przegonienie Asyrii z ziem babilońskich. Zjednoczenie Persji, KIAKSARES królem (do 585 p.n.e.). IV okres Rzymu przedmiejskiego (do 575 p.n.e.).
    VII - VI WIEK p.n.e. 625 - 539 p.n.e. DYNASTIA NABOPALASARA W BABILONIE.
    621 p.n.e. Spisanie prawa przez DRAKONA w Atenach. Podbój Messenii przez Spartę. Działalność TALESA Z MILETU w Grecji
    (do 540 p.n.e.).
    616 p.n.e. TARKWINIUSZ STARY królem Rzymu (do 578 p.n.e.).
    614 p.n.e. Upadek Assur.
    612 p.n.e. Zdobycie Niniwy przez V koalicję antyasyryjską (Persja, Media, Babilonia).
    610 p.n.e. Upadek Harran. Powstanie w Azji Mniejszej imperium Lidii. Działalność ANAKSYMANDRA Z MILETU w Grecji (do 547 p.n.e.).
    609 p.n.e. Śmierć króla Judei, JOZJASZA w przegranej bitwie z Egiptem (NECHO II) pod Megiddo, JOJAKIM królem Judei (do 598 p.n.e.).
    605 - 562 p.n.e. PANOWANIE NABUCHODONOZORA II W BABILONIE.
    605 p.n.e. Bitwa pod Karkemisz – zwycięstwo koalicji persko-medyjsko-babilońskiej (NABUCHODONOZOR II) nad koalicją asyryjsko-egipską (NECHO II), upadek ostatniego władcy Asyrii – ASSURUBALLITA II, upadek Asyrii.
    VI WIEK p.n.e.
    600 p.n.e. Połączenie elementu etruskiego i latyńskiego: powstanie ludu rzymskiego. Rozwój handlu z Celtami. Nowy system religijny w Persji (ZARATUSTRA). Rozbudowa Babilonu (potrójne mury, pałac, świątynie, brama Isztar, droga procesyjna). Początki nauki greckiej (jońska filozofia przyrody).
    599 p.n.e. ZUUARIENBYRET ASPURTA władcą Etiopii (do 558 p.n.e.).
    598 p.n.e. JOJAKIN królem Judei (do 597 p.n.e.).
    596 p.n.e. SEDEKJASZ królem Judei (do 586 p.n.e.).
    594 p.n.e. Reformy SOLONA w Atenach (umorzenie długów drobnych właścicieli gruntów, podział obywateli na 4 klasy wg cenzusu majątkowego, utworzenie Rady Czterystu i sądu przysięgłych, kodyfikacja prawa, rozszerzenie kompetencji zgromadzenia ludowego, reformy handlu).
    593 p.n.e. ASTIAGES władcą Medii (do 549 p.n.e.). Walki Medii z Urartu.
    591 p.n.e. Walki Medii i Persji z Lidią (do 585 p.n.e.).
    590 p.n.e. Upadek Urartu za sprawą Scytów, Medów i Persów.
    586 p.n.e. Podbój Judei przez Babilon – upadek Jerozolimy. Niewola babilońska Żydów (do 539 p.n.e.).
    585 p.n.e. Działalność ANAKSYMENESA Z MILETU w Grecji (do 525 p.n.e.). Nierozstrzygnięta bitwa nad rzeką Halis – pokój między Persją a Lidią. ITTOBAAL II królem Tyru (do 574 p.n.e.).
    578 p.n.e. SERWIUSZ TULIUSZ królem Rzymu (do 534 p.n.e.).
    575 p.n.e. Urbanizacja Rzymu.
    574 p.n.e. BAAL królem Tyru (do 564 p.n.e.).
    566 p.n.e. Działalność BUDDY (GAUTAMY) w Indiach (do 480 p.n.e.).
    564 p.n.e. Okres władzy sędziów w Tyrze (do 555 p.n.e.).
    560 p.n.e. PIZYSTRAT tyranem Aten (do 527 p.n.e.), budowa wodociągu, wprowadzenie Wielkich Dionizji, zebranie i spisanie dzieł HOMERA. KREZUS królem Lidii w Azji Mniejszej (do 546 p.n.e.).
    559 - 530 p.n.e. DYNASTIA ACHEMENIDÓW W PERSJI (DO 330 p.n.e.). PANOWANIE CYRUSA II WIELKIEGO.
    558 p.n.e. SEJFAJ HARSJATEU władcą Etiopii (do 546 p.n.e.).
    556 p.n.e. Reforma administracji w Babilonie. Odbudowa Harranu.
    555 p.n.e. MERBAAL królem Tyru (do 552 p.n.e.).
    551 p.n.e. Działalność KONFUCJUSZA w Chinach (do 479 p.n.e.). HIRAM III królem Tyru (do 532 p.n.e.).
    550 p.n.e. Podbój Medii przez Persję (do 549 p.n.e.). Państwo Północnokolchidzkie (Lazyka) na Kaukazie (do I w. p.n.e.), jednym z władców OLTAK panujący w I w. p.n.e.
    549 p.n.e. Zdobycie Ekbatany – stolicy Medii przez Persję, upadek Medii. Zjednoczenie Persji.
    546 p.n.e. REMHAJ NASTOSONAN władcą Etiopii (do 532 p.n.e.). Podbój Lidii (stolica w Sardes) i kolonii greckich w Anatolii przez Persję.
    540 p.n.e. Działalność HERAKLITA Z EFEZU w Grecji (do 480 p.n.e.). Legendarny król wyspy Samos, POLIKRATES. Reformy SERWIUSZA TULIUSZA w Rzymie (podział społeczeństwa wg cenzusu majątkowego na 5 klas i 193 centurie, otoczenie miasta murem obronnym).
    539 p.n.e. Poddanie się Syrio-Palestyny Persom. Zdrada kapłanów babilońskiego Marduka – Babilon w rękach Persów (wygrana bitwa pod Opis), upadek NABONIDA i Babilonii.
    538 p.n.e. Dekret CYRUSA II WIELKIEGO o odbudowie świątyni w dawnej stolicy państwa żydowskiego – Jerozolimie.
    537 p.n.e. Początek panowania POLIKRATESA w Samos.
    535 p.n.e. Bitwa pod Alalią – zwycięstwo koalicji etrusko-kartagińskiej nad Grekami.
    534 p.n.e. TARKWINIUSZ PYSZNY królem Rzymu (do 509 p.n.e.).
    532 p.n.e. HANDIUY ABRA władcą Etiopii (do 521 p.n.e.).
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  3. #3
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    530 - 522 PANOWANIE KAMBYZESA II W PERSJI.
    530 p.n.e. Śmierć CYRUSA II w walce ze Scytami.
    527 p.n.e. HIPPARCH tyranem Aten (do 514 p.n.e.).
    526 p.n.e. Wojna Persji z Egiptem (do 525 p.n.e.), śmierć faraona Egiptu, AMAZISA II w walce.
    525 p.n.e. Podbój Egiptu przez Persję. Ataki na Nubię.
    VI - V WIEK p.n.e.
    525 - 404 p.n.e. XXVII DYNASTIA W EGIPCIE (PERSKA).
    522 p.n.e. Śmierć KAMBYZESA II w Palestynie podczas powrotu do Persji. Powstanie GAUMATY w Persji i jego upadek, usprawnienie służby łączności przez budowę sieci dróg, zorganizowanie systemu kontroli państwa, wprowadzenie bicia złotych monet.
    522 p.n.e. PANOWANIE SMERDISA W PERSJI.
    VI - V WIEK p.n.e.
    522 - 486 p.n.e. PANOWANIE DARIUSZA I WIELKIEGO W PERSJI.
    521 p.n.e. SOFIELJA NEKIBON władcą Etiopii (do 490 p.n.e.).
    520 p.n.e. Podboje Persji (dolina Indusu) w Indiach (do 518 p.n.e.).
    518 p.n.e. Persja: podział administracyjny kraju na 20 satrapii.
    516 p.n.e. Odbudowa świątyni jerozolimskiej.
    514 p.n.e. HIPPIASZ tyranem Aten (do 510 p.n.e.).
    510 p.n.e. Wygnanie HIPPIASZA z Aten i przywrócenie republiki ateńskiej.
    509 p.n.e. Dedykowanie świątyni Jowisza na Kapitolu. Wygnanie TARKWINIUSZA PYSZNEGO z Rzymu i ustanowienie republiki rzymskiej. Traktat handlowy Rzymu z Kartaginą. PORSENNA
    w Rzymie (do 504 p.n.e.). Reformy KLEJSTENESA w Atenach (utworzenie Rady Pięciuset, wprowadzenie podziału terytorialnego, ustanowienie rządu 10 strategów, sąd skorupkowy).
    504 p.n.e. Bitwa pod Aricją – zwycięstwo Latynów i wygnanie PORSENNY z Rzymu.
    V WIEK p.n.e.
    500 p.n.e. Epoka żelaza w Brytanii i Chinach. Antyperskie powstanie Jonów w Azji Mniejszej (do 494 p.n.e.). Państwo Dzoson w Korei
    (do 108 p.n.e.).
    499 p.n.e. Pomoc Aten dla Jonów.
    494 p.n.e. Fala emigracji jońskiej w Grecji i Italii. Rzym: I secesja plebejuszy, ustanowienie urzędu trybunów ludowych. Zwycięstwo Greków nad Persami w bitwie pod Miletem.
    493 p.n.e. TEMISTOKLES archontem w Atenach. Rzym: świątynie plebejuszy na Awentynie, przymierze z Latynami.
    492 p.n.e. Wyprawa perska na Grecję pod wodzą MARDONIUSZA: rozbicie floty perskiej podczas burzy u przyl. Athos.
    491 p.n.e. GELON tyranem Syrakuz na Sycylii (do 478 p.n.e.).
    490 p.n.e. Wyprawa perska na Grecję pod wodzą DATYSA i ARTAFERNESA: bitwa pod Maratonem – zwycięstwo Greków (MILTIADES MŁODSZY). LEONIDAS królem Sparty (do 480 p.n.e.). AGYLBUL SEUIEKOS władcą Etiopii (do 469 p.n.e.).
    489 p.n.e. Klęska Aten w wojnie z wyspą Paros na Morzu Egejskim, śmierć MILTIADESA MŁODSZEGO od ran.
    486 - 465 p.n.e. PANOWANIE KSERKSESA I W PERSJI.
    485 p.n.e. HIERON I tyranem Geli na Sycylii (do 467 p.n.e.).
    482 p.n.e. TEMISTOKLES strategiem w Atenach: powiększenie floty, budowa portu w Pireusie.
    481 p.n.e. Powstanie Związku Panhelleńskiego pod przewodnictwem Sparty.
    V - III WIEK p.n.e.
    480 - 221 p.n.e. EPOKA WALCZĄCYCH KRÓLESTW (CHINY).
    480 p.n.e. Wyprawa perska na Grecję pod wodzą KSERKSESA I: bitwa morska u przyl. Artemizjon – zwycięstwo Persów, bitwa pod Termopilami – zwycięstwo Persów (obrona LEONIDASA, króla Sparty), bitwa morska pod Salaminą (23.IX.) – zwycięstwo Greków, odwrót Persów. Grecja: złoty wiek filozofii, poezji, medycyny, nauki, matematyki, sztuki, teatru i architektury. Bitwa pod Himerą – zwycięstwo Syrakuz (GELON) nad Kartaginą. Królestwo Bosporańskie nad Morzem Azowskim (do 107 p.n.e.), władza dynastii Archeonaktydów (do 438 p.n.e.).
    479 p.n.e. Bitwa pod Platejami i bitwa morska u przyl. Mykale – zwycięstwa Greków nad Persami. Wycofanie się Persji z ziem greckich. Działalność MO TI w Chinach (do 381 p.n.e.).
    478 p.n.e. HIERON I tyranem Syrakuz na Sycylii (do 467 p.n.e.). Związek Morski pod przewodnictwem Aten (do 404 p.n.e.).
    476 p.n.e. Atak Związku Morskiego (KIMON) na Persów w Tracji.
    474 p.n.e. Bitwa pod Kyme – zwycięstwo Greków nad Etruskami. Osłabienie pozycji międzynarodowej Etrusków.
    471 p.n.e. Wygnanie TEMISTOKLESA z Aten przez ostracyzm za nawoływanie do wojny ze Spartą.
    469 p.n.e. Działalność SOKRATESA w Grecji (do 399 p.n.e.). PYSMERET władcą Etiopii (do 448 p.n.e.).
    466 p.n.e. Bitwa nad rzeką Eurymedon – zwycięstwo Związku Morskiego (KIMON) nad Persami (zniszczenie floty i armii perskiej).
    465 p.n.e. Zamordowanie KSERKSESA I w Persji.
    465 - 424 p.n.e. PANOWANIE ARTAKSERKSESA I MAKROCHEIR (DŁUGORĘKIEGO) W PERSJI.
    464 p.n.e. Powstanie Helotów w Grecji.
    462 p.n.e. Reformy demokratyczne EFIALTESA i PERYKLESA w Atenach. Pobyt KIMONA na wygnaniu z Aten (do 452 p.n.e.).
    461 p.n.e. Zamordowanie EFIALTESA w Atenach.
    460 p.n.e. Działalność HIPOKRATESA w Grecji (do 377 p.n.e.). PERYKLES przywódcą ludu w Atenach.
    459 p.n.e. Założenie Pataliputry, kolebki cywilizacji Indii (ADŻATASIATRU).
    454 p.n.e. Przeniesienie skarbca Związku Morskiego z Delos do Aten.
    451 p.n.e. Prawo XII Tablic: kodyfikacja obowiązującego prawa w Rzymie.
    449 p.n.e. Druga secesja plebejuszy w Rzymie. Bitwa morska pod Salaminą cypryjską – zwycięstwo Związku Morskiego nad Persją. Pokój KALIASZA między Atenami a Persją (zrzeczenie się hegemonii na Morzu Egejskim i uznanie niezależności miast greckich w Azji Mniejszej przez Persję).
    448 p.n.e. AUSYJA BURAKOS władcą Etiopii (do 436 p.n.e.).
    446 p.n.e. Pokój między Atenami a Spartą.
    445 p.n.e. Lex Canuleia: zniesienie zakazu małżeństw między patrycjuszami a plebejuszami w Rzymie. Utrata Kampanii przez Etrusków. Ekspansja Celtów w Europie.
    444 p.n.e. Utworzenie stanowisk trybunów wojskowych z władzą konsula w Rzymie.
    443 p.n.e. Ustanowienie cenzuratu w Rzymie.
    438 p.n.e. Dynastia Spartokidów w Królestwie Bosporańskim (do 107 p.n.e.).
    436 p.n.e. KENIZ PYSMIES władcą Etiopii (do 423 p.n.e.).
    433 p.n.e. Bitwa morska k/wysp Sybota – zwycięstwo Aten nad Spartą.
    432 p.n.e. Zakończenie budowy ateńskiego Partenonu.
    431 - 404 p.n.e. WOJNA PELOPONESKA MIĘDZY ATENAMI I SPARTĄ.
    431 p.n.e. I etap działań: wojna archidamijska (do 421 p.n.e.), Długie Mury skuteczną zaporą dla Sparty, ostrzeliwanie Sparty przez flotę ateńską, Messeńczycy i Heloci po stronie Aten, wygrana wojna z Tebami przez Spartę (do 427 p.n.e.).
    430 p.n.e. Zaraza w Atenach (do 426 p.n.e.).
    429 p.n.e. Śmierć PERYKLESA wskutek zarazy, KLEON przywódcą stronnictwa demokratycznego w Atenach (do 422 p.n.e.). Bitwy pod Patrai, Stratos – zwycięstwa Aten, pod Potideją, Spartakos – zwycięstwo Sparty.
    427 p.n.e. Działalność PLATONA w Grecji (do 347 p.n.e.).
    426 p.n.e. Bitwy pod Idomene, Olpai, Naupaktos – zwycięstwa Aten.
    425 p.n.e. Bitwa morska pod Sfakterią – zwycięstwo Aten (KLEON).
    424 p.n.e. KRÓTKIE PANOWANIA KSERKSESA II I SOGDIANUSA W PERSJI.
    424 p.n.e. Bitwa pod Delionem – zwycięstwo Sparty nad Atenami.
    423 - 404 p.n.e. PANOWANIE DARIUSZA II NOTOSA W PERSJI.
    423 p.n.e. APRASO władcą Etiopii (do 413 p.n.e.).
    422 p.n.e. Bitwa pod Amfipolis – zwycięstwo Sparty nad Atenami (śmierć wodza Aten, KLEONA i wodza Sparty, BRAZYDASA).
    421 p.n.e. Pokój NIKIASZA między Atenami a Spartą (status quo). Dopuszczenie plebejuszy do kwestury w Rzymie.
    418 p.n.e. Bitwa pod Mantineją – zwycięstwo Sparty nad Atenami.
    415 p.n.e. II etap działań: wyprawa sycylijska Aten pod wodzą ALKIBIADESA (do 413 p.n.e.).
    414 p.n.e. Nieudane oblężenie Syrakuz (do 413 p.n.e.), utrata połowy armii i całej floty przez Ateny.
    413 p.n.e. Bitwa nad rzeką Assinaros – zwycięstwo Sparty. III etap działań: wojna dekelejska (do 404 p.n.e.). Ścięcie NIKIASZA w Syrakuzach. KASHYTA UELDE YHUHU władcą Etiopii (do 393 p.n.e.).
    412 p.n.e. Sojusz Sparty z Persją.
    411 p.n.e. Zamach oligarchiczny w Atenach (KRITIASZ). Ucieczki niewolników z kopalni srebra i ołowiu w górach Larion w Grecji. Bitwy pod Abydos i morska u przyl. Kynossema – zwycięstwa Aten.
    410 p.n.e. Bitwa morska pod Kyzikos – zwycięstwo Sparty.
    406 p.n.e. Pobyt KRITIASZA na wygnaniu z Aten (do 404 p.n.e.). Bitwa morska koło wysp Arginuzów – zwycięstwo Aten.
    405 p.n.e. Bitwa morska nad rzeką Ajgospotamoi – zwycięstwo Sparty (LIZANDER) nad Atenami (KONON). DIONIZJUSZ I tyranem Syrakuz (do 367 p.n.e.).
    V - IV WIEK p.n.e.
    404 - 398 p.n.e. XXVIII DYNASTIA W EGIPCIE.
    404 - 359 p.n.e. PANOWANIE ARTAKSERKSESA II MNEMONA W PERSJI.
    404 p.n.e. Kapitulacja Aten wobec Sparty (uznanie hegemonii Sparty w Grecji, wydanie floty wojennej, zburzenie Długich Murów, przyjęcie władzy 30 tyranów (m.in. KRITIASZ), rozwiązanie Związku Morskiego). Zamordowanie ALKIBIADESA. Wojna domowa w Persji (do 401 p.n.e.).
    403 p.n.e. Przywrócenie demokracji ateńskiej, zamordowanie KRITIASZA.
    401 p.n.e. Wyprawa 10 000 Greków na pomoc perskiemu pretendentowi do tronu CYRUSOWI MŁODSZEMU, wymordowanie dowódców greckich przez Persów, bitwa pod Kunaksą – zwycięstwo zwolenników pretendenta (śmierć CYRUSA MŁODSZEGO), powrót Greków przez Trapezunt do kraju. Dynastia Orontydów w Armenii (do 200 p.n.e.), ORONTES I satrapą (do 344 p.n.e.).
    IV WIEK p.n.e.
    400 p.n.e. Zmierzch potęgi greckich miast (do 300 p.n.e.). Wojna Sparty z Persją (do 386 p.n.e.). Początek Latenu w płn. Europie. Królestwo Iberii (Kartlii) na Kaukazie (do 523 n.e.), najwybitniejsi władcy: PARNAWAZ (III-II w. p.n.e.), ARTAG (I w. p.n.e.) i GURGEN (V w. n.e.).
    399 p.n.e. Powstanie KINADONA w Sparcie. Proces i śmierć SOKRATESA (oskarżenia o demoralizację młodzieży).
    398 - 378 p.n.e. XXIX DYNASTIA W EGIPCIE.
    398 p.n.e. Wyprawa grecka (pod dowództwem Sparty) do Azji Mniejszej. AGEZYLAOS II królem Sparty (do 360 p.n.e.).
    396 p.n.e. Aneksja Wejów przez Rzym.
    395 p.n.e. Tzw. wojna koryncka Sparty z Atenami, Koryntem, Tebami i Argos (do 386 p.n.e.), bitwa pod Haliartos w Beocji – zwycięstwo Teb, śmierć wodza Sparty, LIZANDRA.
    394 p.n.e. Bitwa morska pod Knidos – zwycięstwo Aten (KONON), koniec hegemonii Sparty na morzu, bitwa pod Koroneją – zwycięstwo Sparty nad armią koalicji państw greckich.
    393 p.n.e. ELALJON TEANIKI władcą Etiopii (do 383 p.n.e.).
    390 p.n.e. Splądrowanie Rzymu przez Galów.
    387 p.n.e. Powstanie Akademii Platońskiej w Atenach.
    386 p.n.e. Podporządkowywanie miast jońskich przez Persję (do 334 p.n.e.). Pokój królewski w Sardes zw. królewskim lub ANTALKIDASA między Spartą a Persją (ogólny pokój w Grecji, gwarancja niezależności greckich państw-miast od Sparty). Splądrowanie Rzymu przez Celtów.
    383 p.n.e. Działalność ARYSTOTELESA w Grecji (do 322 p.n.e.). ATSIRKAMIN III władcą Etiopii (do 373 p.n.e.).
    382 p.n.e. Atak Sparty na zbuntowane Teby i zajęcie pałacu królewskiego.
    379 p.n.e. Wyparcie Spartan z Teb (EPAMINONDAS, PELOPIDAS). Sojusz Teb z Atenami.
    378 - 343 p.n.e. XXX DYNASTIA W EGIPCIE.
    378 p.n.e. Założenie II Związku Morskiego przez Ateny.
    373 p.n.e. ATSIRKAMIN IV władcą Etiopii (do 363 p.n.e.).
    371 p.n.e. Bitwa pod Leuktrami – zwycięstwo Teb (EPAMINONDAS, PELOPIDAS) nad Spartą (KLEOMBROTOS), zastosowanie
    szyku ukośnego przez Tebańczyków, hegemonia Teb w Grecji
    (do 362 p.n.e.), koniec Związku Peloponeskiego.
    369 p.n.e. Powstanie Związku Etolskiego (większa część Grecji Środkowej, część Tesalii i Peloponezu). Działalność CZUANG-CY w Chinach (do 286 p.n.e.). Powstanie helotów w Sparcie wspierane przez Teby. Uniezależnienie się Messenii od Sparty.
    367 p.n.e. Leges Liciniae Sextiae w Rzymie (dopuszczenie plebejuszy do konsulatu). Bitwa morska pod Naksos – zwycięstwo Aten nad Spartą.
    366 p.n.e. Rzym: pierwszy konsul plebejski, ustanowienie urzędu pretora.
    364 p.n.e. Bitwa pod Kynoskefalai – zwycięstwo Teb nad tyranem miasta Feraj w Tesalii, śmierć wodza Teb, PELOPIDASA.
    363 p.n.e. HADINA władcą Etiopii (do 353 p.n.e.).
    362 p.n.e. Bitwa pod Mantineją – zwycięstwo Teb nad Spartą, śmierć wodza Teb, EPAMINONDASA .
    361 p.n.e. Rezygnacja Teb z hegemonii w Grecji.
    359 - 336 p.n.e. PANOWANIE FILIPA II W MACEDONII.
    358 - 338 p.n.e. PANOWANIE ARTAKSERKSESA III OCHOSA W PERSJI.
    358 p.n.e. Odnowienie traktatu Rzymu z Latynami.
    357 p.n.e. Wojna pomiędzy członkami II Związku Morskiego (do 355 p.n.e.).
    356 p.n.e. Dopuszczenie plebejuszy do dyktatury w Rzymie. Wojna domowa w Grecji (z udziałem Macedonii) – (do 346 p.n.e.).
    353 p.n.e. ATSIRKAMIN V władcą Etiopii (do 343 p.n.e.).
    351 p.n.e. Pierwszy cenzor plebejski w Rzymie. Filipiki DEMOSTENESA w Atenach (mowy antymacedońskie) – (do 341 p.n.e.).
    349 p.n.e. 3 mowy olintyjskie DEMOSTENESA w Atenach (do 348 p.n.e.).
    346 p.n.e. „Mowa o pokoju” DEMOSTENESA w Atenach. Ekspansja Macedonii po Termopile.
    344 p.n.e. ORONTES II satrapą Armenii (do 331 p.n.e.).
    343 p.n.e. Powtórny podbój Egiptu przez Persję. ATSIRKAMIN VI władcą Etiopii (do 333 p.n.e.). I wojna samnicka (do 341 p.n.e.).
    343 - 333 p.n.e. XXXI DYNASTIA (PERSKA) W EGIPCIE.
    341 p.n.e. Działalność EPIKURA w Grecji (do 270 p.n.e.).
    340 p.n.e. Wojna Aten z Macedonią (do 338 p.n.e.). Wojna Rzymu z Latynami (do 338 p.n.e.). Zjednoczenie miast-państw greckich pod wodzą Aten (DEMOSTENES).
    338 p.n.e. Bitwa pod Cheroneją – zwycięstwo Macedonii (FILIP II) nad Atenami i ich sprzymierzeńcami, podbój Grecji przez Macedonię, koniec II Związku Morskiego. Rozbicie Związku Latyńskiego przez Rzym. Reorganizacja finansów Aten (LIKURG) i rozbudowa Pireusu (do 327 p.n.e.).
    337 - 336 p.n.e. PANOWANIE ARSESA W PERSJI.
    337 p.n.e. Dopuszczenie plebejuszy do pretury w Rzymie. Utworzenie Związku Panhelleńskiego (Korynckiego) przez Macedonię.
    336 - 330 p.n.e. PANOWANIE DARIUSZA III KODOMANOSA W PERSJI.
    336 p.n.e. Zamieszanie w Macedonii po zamordowaniu FILIPA II (do 334 p.n.e.).
    336 - 323 p.n.e. PANOWANIE ALEKSANDRA III WIELKIEGO W MACEDONII.
    335 p.n.e. Zduszenie powstań antymacedońskich Traków, Ilirów nad Dunajem oraz Greków, zniszczenie Teb przez ALEKSANDRA III.
    334 p.n.e. Wojna Macedonii z Persją (do 330 p.n.e.): przekroczenie Hellespontu, bitwa nad rzeką Granik – zwycięstwo Macedonii (ALEKSANDER) i zdobycie miast jońskich.
    333 p.n.e. Przecięcie węzła gordyjskiego, bitwa pod Issos – zwycięstwo Macedonii (ALEKSANDER), opanowanie Syrii i Fenicji. NIKAULA KYNDIAKE III władcą Etiopii (do 323 p.n.e.). ANTYGON JEDNOOKI satrapą Frygii (do 301 p.n.e.).
    332 p.n.e. Zwycięskie dla Macedonii oblężenie Tyru, zdobycie Palestyny i Egiptu, założenie Aleksandrii.
    IV - I WIEK p.n.e.
    332 - 30 p.n.e. OKRES GRECKI (EGIPT).
    331 p.n.e. Bitwa pod Gaugamelą – zwycięstwo Macedonii (ALEKSANDER WIELKI), upadek Persji, zdobycie Cyrenajki, Babilonu i Suzy. Krótkie królowanie ORONTESA II w Armenii, MITHRANES królem (do 317 p.n.e.).
    330 p.n.e. Zdobycie Persepolis przez Macedonię, zamordowanie króla Persji DARIUSZA III KODOMANOSA przez satrapę Baktrii BESSOSA, zdobycie Ekbatany przez armię macedońską, odprawienie związkowych oddziałów greckich do ojczyzny przez ALEKSANDRA.
    329 p.n.e. Przekroczenie Hindukuszu, pochwycenie i zgładzenie BESSOSA (ARTAKSERKSESA IV).
    327 p.n.e. Zdobycie Baktrii przez ALEKSANDRA WIELKIEGO, początek wypadów do Indii.
    326 p.n.e. Przekroczenie przełęczy Chajber, zdobycie Kaszmiru, bitwa nad rzeką Hydaspes – zwycięstwo Macedonii, podbój Pendżabu, bunt Macedończyków nad rzeką Hyfasis, odwrót armii ALEKSANDRA. II wojna samnicka (do 304 p.n.e.).
    324 p.n.e. Masowe śluby w Suzie, edykt o powrocie wygnańców, cześć boska oddawana ALEKSANDROWI WIELKIEMU przez miasta greckie, stłumienie buntu w Opis – odesłanie weteranów macedońskich do ojczyzny, przygotowania do wyprawy na Arabię.
    323 p.n.e. Śmierć ALEKSANDRA w Babilonie, spór diadochów o inwestyturę, prowizoryczna konstytucja, nowy podział na satrapie, PERDIKKAS chiliarchą państwa (do 321 p.n.e.). BASU władcą Etiopii (do 316 p.n.e.).
    321 p.n.e. Bitwa w wąwozie Kaudium – zwycięstwo Samnitów nad Rzymem. Oderwanie się peryferii indyjskiej od Państwa ALEKSANDRA i powstanie Państwa Maurjów w prowincji Magadha, obalenie rządów Nandów, CZANDRAGUPTA MAURJA pierwszym władcą (do 297 p.n.e.). Zamordowanie PERDIKKASA w Babilonie, proces uporządkowania kraju przez TRYPARADEJZOSA, I wojna diadochów (do 318 p.n.e.).
    317 p.n.e. AGATOKLES tyranem Syrakuz (do 305 p.n.e.). ORONTES III królem Armenii (do 260 p.n.e.).
    316 p.n.e. NIKAUSIS KYNDIAKE IV władcą Etiopii (do 306 p.n.e.).
    315 p.n.e. II wojna diadochów (koalicja przeciw ANTYGONOWI JEDNOOKIEMU) – (do 311 p.n.e.).
    312 p.n.e. Powstanie Państwa Seleukidów w Syrii (SELEUKOS I NIKATOR), podbój Medii i Suzy.
    311 p.n.e. Faktyczny podział Państwa ALEKSANDRA. Początki floty rzymskiej.
    306 p.n.e. Przyjęcie tytułów królewskich przez diadochów (ANTYGON, SELEUKOS I). AUTYT ARAURA władcą Etiopii (do 296 p.n.e.).
    305 p.n.e. AGATOKLES królem Syrakuz (do 289 p.n.e.). Powstanie Państwa Ptolemeuszy w Egipcie (PTOLEMEUSZ I SOTER).
    304 p.n.e. Zdobycie Kampanii i Apulii przez Rzym.
    302 p.n.e. Podróż do Indii greckiego historyka MEGASTENESA
    (do 291 p.n.e.).
    301 p.n.e. Bitwa pod Ipsos – zwycięstwo SELEUKOSA (rozszerzenie ziem do gór Taurus), śmierć ANTYGONA. Panowania: KASSANDRA w Macedonii (do 294 p.n.e.), LIZYMACHA w zachodniej części Azji Mniejszej (do 281 p.n.e.).
    III WIEK p.n.e.
    300 p.n.e. Państwo Van Lang w Wietnamie (do 214 p.n.e.). Lex Ogulnia w Rzymie (dopuszczenie plebejuszy do kolegiów kapłańskich), początki tworzenia stanu senatorskiego (nobilitas).
    299 p.n.e. Inwazja Galów na Italię.
    298 p.n.e. III wojna samnicka (do 290 p.n.e.).
    297 p.n.e. BINDUSARA władcą Państwa Maurjów (do 272 p.n.e.).
    296 p.n.e. ARKAMIN II władcą Etiopii (do 286 p.n.e.).
    295 p.n.e. Bitwa pod Sentinum – zwycięstwo Rzymu nad Galami, Samnitami i Umbrami.
    294 p.n.e. Antygonidzi w Macedonii (do 168 p.n.e.), DEMETRIUSZ POLIORKETES królem (do 287 p.n.e.).
    290 p.n.e. Ujarzmienie Sabinów i uzależnienie Samnitów przez Rzym.
    287 p.n.e. Lex Hortensia w Rzymie (plebiscitia uzyskują moc ustaw – koniec wojen stanowych). Działalność ARCHIMEDESA w Grecji i Italii (do 212 p.n.e.).
    286 p.n.e. KELAS II władcą Etiopii (do 276 p.n.e.).
    283 p.n.e. Bitwa nad Jeziorem Wadymońskim – zwycięstwo Rzymu nad Galami i Etruskami.
    282 p.n.e. Dynastia Attalidów w Pergamonie w Azji Mniejszej (do 133 p.n.e.).
    281 p.n.e. Bitwa pod Kuropedionem – zwycięstwo SELEUKOSA I nad LIZYMACHEM, opanowanie Azji Mniejszej, koniec powstawania państw diadochów, zamordowanie SELEUKOSA I. Wojna Rzymu z Tarentem (do 272 p.n.e.).
    280 p.n.e. Interwencja króla Epiru, PYRRUSA w Italii (do 275 p.n.e.), bitwa pod Herakleją – zwycięstwo PYRRUSA. Powstanie Związku Achajskiego w Grecji. Działalność HAN FEJA w Chinach
    (do 230 p.n.e.).
    279 p.n.e. Bitwa pod Ausculum – zwycięstwo PYRRUSA nad Rzymem.
    277 p.n.e. Usunięcie Celtów z Macedonii.
    276 p.n.e. ZUARIE NYBRET władcą Etiopii (do 260 p.n.e.).
    275 p.n.e. Bitwa pod Benewentem – zwycięstwo Rzymu nad PYRRUSEM i jego ucieczka z Italii. HIERON II władcą Syrakuz (do 215 p.n.e.).
    274 p.n.e. 6 wojen między Seleukidami a Ptolemeuszami (do 168 p.n.e.).
    272 p.n.e. Kapitulacja Tarentu wobec Rzymu. Podporządkowanie miast greckich jako sojuszników morskich przez Rzym. AŚOKA władcą Państwa Maurjów (do 232 p.n.e.), zjednoczenie Indii. ANTYGON II GONATAS (po raz drugi) królem Macedonii (do 239 p.n.e.).
    265 p.n.e. Zwycięstwo Greków syrakuzańskich nad Mamertynami, obwołanie się przez HIERONA II królem Sycylii.
    264 p.n.e. Zdobycie Volsinii przez Rzym – organizacja rzymska w Italii.
    264 - 241 p.n.e. I WOJNA PUNICKA MIĘDZY RZYMEM A KARTAGINĄ.
    263 p.n.e. Zwycięstwo Rzymu nad sojusznikiem Kartaginy, greckimi Syrakuzami, podpisanie porozumienia z Rzymem (sojusz w zamian za dostawy zboża).
    261 p.n.e. Podbój Państwa Kalinga przez ASIOKĘ w Indiach.
    260 p.n.e. Bitwy morskie u Wysp Liparyjskich – zwycięstwo Kartaginy, pod Mylae – zwycięstwo Rzymu (DUILIUSZ). SOTJO władcą Etiopii (do 246 p.n.e.). Krótkie panowanie SAMOSA w Armenii, ARSAMES królem (do 228 p.n.e.).
    256 p.n.e. Bitwy: morskie pod Lilybaeum, u przyl. Eknomos – zwycięstwa Rzymu nad Kartaginą, lądowanie armii rzymskiej w Afryce (REGULUS).
    250 p.n.e. Uniezależnienie się Baktrów od Seleucydów. Powstanie konfederacji plemion Hunów w Azji Centralnej. Bitwa morska pod Drepanum – zwycięstwo Kartaginy nad Rzymem.
    247 p.n.e. Oderwanie się Partów od Seleucydów.
    246 p.n.e. SEJFAJ władcą Etiopii (do 233 p.n.e.).
    244 p.n.e. AGIS IV królem Sparty (do 241 p.n.e.).
    243 p.n.e. Opanowanie macedońskiego Koryntu przez Związek Achajski (ARATOS Z SYKIONU).
    242 p.n.e. Sobór misyjny w Indiach – rozprzestrzenianie się buddyzmu.
    241 p.n.e. Bitwa morska u wysp Egadzkich – zwycięstwo Rzymu, uzyskanie większej części Sycylii przez Rzym i zapłacenie przez Kartaginę 3200 talentów. ATTALOS I SOTER władcą Pergamonu (do 197 p.n.e.). Powstania żołnierzy i Libijczyków w Kartaginie (do 238 p.n.e.). Zamordowanie króla Sparty, AGISA IV.
    239 p.n.e. DEMETRIUSZ II królem Macedonii (do 229 p.n.e.).
    238 p.n.e. Dynastia Arsacydów w Państwie Partów w Persji (do 224 n.e.).
    237 p.n.e. Opanowanie Sardynii i Korsyki przez Rzym.
    236 p.n.e. Przyjęcie tytułu króla Pergamonu przez ATTALOSA I. Podbój płd-wsch części Płw. Iberyjskiego przez Kartaginę (HAMILKAR BARKAS) – (do 229 p.n.e.).
    235 p.n.e. KLEOMENES III królem Sparty (do 219 p.n.e.).
    233 p.n.e. NIKOSIS KYNDIAKE V władcą Etiopii (do 223 p.n.e.).
    232 p.n.e. Działalność trybuna FLAMINIUSZA w Rzymie (rozdanie ager gallicus chłopom). DAŚARATHA władcą Państwa Maurjów (do 224 p.n.e.).
    229 p.n.e. ANTYGON III DOSON królem Macedonii (do 221 p.n.e.). Podboje Rzymu w Ilirii (do 219 p.n.e.). Śmierć HAMILKARA BARKASA w walkach z Rzymem na Płw. Iberyjskim. Walki Kartaginy (HAZDRUBAL) w Hiszpanii (do 219 p.n.e.).
    228 p.n.e. KSERKSES królem Armenii (do 212 p.n.e.).
    226 p.n.e. Traktat rzymsko-kartagiński nad rzeką Ebro (ograniczenie ekspansji Kartaginy na Płw. Iberyjskim).
    225 p.n.e. Walki Rzymu z Galami (do 222 p.n.e.).
    224 p.n.e. SAMPRATI władcą Państwa Maurjów (do 215 p.n.e.).
    223 p.n.e. ANTIOCH III WIELKI królem Seleucydów (do 187 p.n.e.). REMHAJ ARMIN IV władcą Etiopii (do 213 p.n.e.).
    222 p.n.e. Zdobycie Mediolanu przez Rzym (MARCELLUS) – Galia Cisalpina prowincją rzymską. Nieudana próba podbicia Peloponezu przez Spartę, porażka KLEOMENESA III pod Sellazją w walce z Macedonią i Związkiem Achajskim.
    221 - 207 p.n.e. DYNASTIA CIN W CHINACH.
    221 p.n.e. SZY-HUANG TI cesarzem Chin (do 210 p.n.e.). FILIP V królem Macedonii (do 179 p.n.e.). HANNIBAL w Hiszpanii.
    219 p.n.e. Zniszczenie Saguntu przez Kartaginę (HANNIBAL), złamanie układu z Rzymem.
    218 - 201 p.n.e. II WOJNA PUNICKA MIĘDZY RZYMEM A KARTAGINĄ.
    218 p.n.e. Lex Claudia de nave senatorum w Rzymie (zakaz udziału senatorów w handlu dalekosiężnym). Przekroczenie Alp przez armię kartagińską, bitwy nad rzekami Ticinus i Trebbią – zwycięstwa Kartaginy (HANNIBAL).
    217 p.n.e. Bitwa nad Jeziorem Trazymeńskim – zwycięstwo Kartaginy (HANNIBAL), KWINTUS FABIUSZ MAXIMUS dyktatorem Rzymu.
    216 p.n.e. Bitwa pod Kannami – zwycięstwo wojsk kartagińskich (HANNIBAL), brak posiłków dla Kartagińczyków w Italii. Zwycięstwo Kartaginy nad Rzymem w bitwie pod Kapuą.
    215 p.n.e. I wojna macedońska (do 205 p.n.e.), sojusz macedońsko-kartagiński, atak FILIPA V na sprzymierzeńców Rzymu – Związek Etolski i ATTALOSA I (Pergamon). ŚALIŚUKA władcą Państwa Maurjów (do 202 p.n.e.). Zdobycie Syrakuz przez Kartaginę.
    214 p.n.e. Powstanie Wielkiego Muru Chińskiego (obrona przed najazdami Hunów). Podbój Wietnamu przez Chiny (do 208 p.n.e.).
    213 p.n.e. FIELJA HURNIEKHYT władcą Etiopii (do 198 p.n.e.).
    212 p.n.e. Wyprawa na Wschód ANTIOCHA III WIELKIEGO (do 205 p.n.e.), podporządkowanie wsch. Iranu. Zdobycie Syrakuz przez Rzym, śmierć ARCHIMEDESA podczas walk. Zwycięstwo Kartaginy nad Rzymem w bitwie morskiej pod Tarentem. Krótkie panowanie ABDISSARESA w Armenii, ORONTES IV królem (do 200 p.n.e.).
    211 p.n.e. Zwycięstwo Rzymu nad Kartaginą w bitwie pod Kapuą.
    210 p.n.e. PUBLIUSZ KORNELIUSZ SCYPIO STARSZY wodzem rzymskim w Hiszpanii. ĘR SZY-HUANG TI cesarzem Chin (do 207 p.n.e.).
    209 p.n.e. Podbój Hiszpanii (Iberii) przez Rzym (do 206 p.n.e.).
    208 p.n.e. Państwo Au Lac w Wietnamie (do 179 p.n.e.). Bitwa pod Baeculą – zwycięstwo Rzymu (SCYPIO STARSZY) nad Kartaginą .
    III WIEK p.n.e. - I WIEK n.e.
    207 p.n.e.- 9 n.e. DYNASTIA ZACHODNIA HAN W CHINACH.
    207 Zwycięstwo Rzymu (SCYPIO STARSZY) nad Kartaginą w bitwie pod Ilipą w Hiszpanii. Bitwa nad rzeką Metaurus – zwycięstwo Rzymu, śmierć HAZDRUBALA – brata HANNIBALA. Krótkie panowanie CIN WANGA w Chinach, powstanie chłopskie i upadek dynastii Cin, KAO TI nowym cesarzem (do 195 p.n.e.).
    206 p.n.e. Sojusz Rzymu z Numidią (MASYNISSA) i Rodos. Zwycięstwo Rzymu w bitwie morskiej z Kartaginą pod Tarentem.
    205 p.n.e. SCYPIO STARSZY konsulem rzymskim. Podział Ilirii między Rzym a Macedonię. MAO TUN wodzem Hunów (do 174 p.n.e.).
    204 p.n.e. Lądowanie wojsk rzymskich w Afryce (SCYPIO STARSZY).
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  4. #4
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    203 p.n.e. Powrót HANNIBALA do Afryki.
    202 p.n.e. DEWAWARMAN władcą Państwa Maurjów (do 195 p.n.e.). Bitwa pod Zamą – zwycięstwo Rzymu (SCYPIO STARSZY) nad Kartaginą (HANNIBAL).
    201 p.n.e. Pokój rzymsko-kartagiński: ograniczenie przez Kartaginę floty wojennej do 10 okrętów, zapłacenie 10 000 talentów, nie prowadzenie wojen bez zgody Rzymu. Dwie nowe prowincje rzymskie w Hiszpanii. Zjednoczenie Numidii (MASYNISSA).
    II WIEK p.n.e. 200 p.n.e. Podbój Celesyrii przez Seleucydów (ANTIOCH III) – (do 199 p.n.e.). II wojna macedońska (do 197 p.n.e.). Dynastia Artaksydów w Armenii (do 1 p.n.e.), ARTAKSIJAS strategem (do 190 p.n.e.).
    198 p.n.e. HANDI AUKIRARA władcą Etiopii (do 176 p.n.e.). Rozszerzenie władzy Seleucydów na Azję Mniejszą i Trację (do 194 p.n.e.).
    197 p.n.e. Bitwa pod Kynoskefalai – zwycięstwo Rzymu nad Macedonią. EUMENES II królem Pergamonu (do 159 p.n.e.).
    196 p.n.e. Próba najazdu Seleucydów na Europę. Ogłoszenie wolności Hellenów od Macedonii na igrzyskach istmijskich w Koryncie.
    195 p.n.e. Antyrzymskie powstanie w Hiszpanii. HUI TI cesarzem Chin (do 188 p.n.e.). ŚATADHANWAN władcą Państwa Maurjów
    (do 187 p.n.e.).
    192 p.n.e. Wojna Rzymu z Seleucydami (do 188 p.n.e.). Upadek Związku Etolskiego.
    191 p.n.e. Przystąpienie Sparty i Messenii do Związku Achajskiego. Bitwa pod Termopilami – zwycięstwo Rzymu nad armią seleucką.
    190 p.n.e. Bitwa pod Magnezją – zwycięstwo Rzymu (bracia SCYPIO) nad Seleucydami. Odzyskanie niezależności przez Państwo Kalinga w Indiach, rozkwit za króla KHARAWELI. ARTAKSIJAS I królem Armenii (do 159 p.n.e.).
    188 p.n.e. LÜ HOU markizem Chin (do 180 p.n.e.). Traktat rzymsko-seleucki
    w Apamei (zrzeczenie się posiadłości w Azji Mniejszej i zapłacenie wielkiej kontrybucji przez ANTIOCHA III), kres potęgi Państwa Seleucydów.
    187 p.n.e. BRIHADRATHA władcą Państwa Maurjów (do 180 p.n.e.).
    183 p.n.e. Samobójstwo HANNIBALA.
    180 p.n.e. Zamordowanie BRIHADRATHY przez PUSZJAMITRĘ, założyciela dynastii Siungów, upadek Państwa Maurjów w Indiach. Ustalenie cursus honorum w Rzymie. WĘN TI cesarzem Chin (do 157 p.n.e.).
    179 p.n.e. PERSEUSZ królem Macedonii (do 168 p.n.e.). Podbój Wietnamu przez Chiny (do 39 n.e.).
    176 p.n.e. AGHABU BYSJEHRAN władcą Etiopii (do 166 p.n.e.).
    175 p.n.e. ANTIOCH IV EPIFANES królem Seleucydów (do 164 p.n.e.). Częściowe wyparcie Hunów z Azji Centralnej.
    171 p.n.e. III wojna macedońska (do 168 p.n.e.). Wyprawa wojskowa Kalingi na Magadhę w Indiach, zdobycie Pataliputry.
    168 p.n.e. Bitwa pod Pydną – zwycięstwo Rzymu nad Macedonią, podbój Macedonii i jej podział na 4 okręgi. Dyktat z Eleuzis: interwencja Rzymu dla ratowania Ptolemeuszy (VI wojna syryjska), Egipt pod opieką rzymską. „De agricultura” KATONA – podręcznik gospodarki typu Villa.
    167 p.n.e. Splądrowanie skarbca świątyni jerozolimskiej przez Seleucydów. Zwycięskie walki Pergamonu z Galatami. Zniesienie tributum dla obywateli w Italii.
    166 p.n.e. Antyseleuckie powstanie Machabeuszów w Palestynie, dynastia hasmonejska (do 37 p.n.e.), JUDA MACHABEUSZ królem
    (do 160 p.n.e.). SULAJ KEUAUMINUN władcą Etiopii
    (do 146 p.n.e.).
    164 p.n.e. Przymierze Rzymu z Jerozolimą.
    160 p.n.e. JONATAN królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 143 p.n.e.). Podbój Medii i Iranu przez Partów.
    159 p.n.e. TIGRANES I królem Armenii (do 123 p.n.e.).
    157 p.n.e. CING TI cesarzem Chin (do 141 p.n.e.).
    154 p.n.e. Zwycięska dla Rzymu wojna z Luzytanami (do 138 p.n.e.).
    153 p.n.e. Zwycięska dla Rzymu wojna z Celtyberami (do 133 p.n.e.).
    149 p.n.e. Zatarg Kartaginy z Numidią (MASYNISSA).
    149 - 146 p.n.e. III WOJNA PUNICKA MIĘDZY RZYMEM A KARTAGINĄ.
    148 p.n.e. Oblężenie Kartaginy przez Rzymian (do 146 p.n.e.). Stłumienie antyrzymskiego powstania w Macedonii, Macedonia prowincją rzymską.
    146 p.n.e. Zdobycie i zburzenie Kartaginy przez Rzym (SCYPIO MŁODSZY), utworzenie nowej prowincji rzymskiej – Afryki. Stłumienie antyrzymskiego powstania w Grecji, bitwa pod Leukopetrą – zwycięstwo Rzymu nad Związkiem Achajskim, zniszczenie Koryntu, Teb i Chalkis, Grecja prowincją rzymską. MESLYNI KURARMIER władcą Etiopii (do 138 p.n.e.).
    143 p.n.e. SZYMON królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 135 p.n.e.).
    141 p.n.e. WU TI cesarzem Chin (do 87 p.n.e.).
    140 p.n.e. Ekspansja Chin po oazy środkowoazjatyckie, podbój części Korei, narzucenie daniny Hunom, rozwój handlu z Zachodem.
    138 p.n.e. I powstanie niewolników na Sycylii (EUNUS) – (do 132 p.n.e.). NEGSAJ BYSINITI władcą Etiopii (do 128 p.n.e.).
    135 p.n.e. HIRKAN I królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 104 p.n.e.).
    133 p.n.e. Testament ATTALOSA III FILOMETORA (zapisanie Pergamonu Rzymowi). Reforma rolna TYBERIUSZA GRAKCHUSA w Rzymie (ustawa ograniczająca areał ziemi wielkich majątków pochodzących z ager publicus) – (do 132 p.n.e.). Zdobycie Numancji przez SCYPIO MŁODSZEGO – ostateczny podbój Hiszpanii przez Rzym.
    132 p.n.e. Zdobycie Tauromenion przez Rzym – upadek powstania EUNUSA. Powstanie ARISTONIKOSA w Pergamonie (do 129 p.n.e.). Zamordowanie TYBERIUSZA GRAKCHUSA.
    129 p.n.e. Nowa prowincja rzymska – Azja (Pergamon). Zdobycie Mezopotamii przez Partów.
    128 p.n.e. ETBINUKAUIR władcą Etiopii (do 118 p.n.e.).
    125 p.n.e. Walki Rzymu z Galią (do 120 p.n.e.).
    123 p.n.e. Opanowanie Balearów przez Rzym. GAJUSZ GRAKCHUS trybunem ludowym w Rzymie (do 122 p.n.e.). Początki obozów popularów i optymatów w Rzymie. ARTAWAZD I królem Armenii (do 95 p.n.e.).
    122 p.n.e. Ustawa GAJUSZA GRAKCHUSA o nowych koloniach i projekt o nadaniu obywatelstwa sprzymierzeńcom Rzymu.
    121 p.n.e. Zwycięstwo Chin (HO CÜ-PING) nad Hunami w Sinkiangu. Protesty i rozruchy przeciw nowym ustawom w Rzymie (3000 ofiar), śmierć GAJUSZA GRAKCHUSA.
    120 p.n.e. MITRYDATES VI EUPATOR królem Pontu (do 63 p.n.e.), opanowanie Małej Armenii i Kolchidy przez Pont (do 88 p.n.e.).
    118 p.n.e. Utworzenie prowincji rzymskiej – Galia Narbonensis. JUGURTA królem Numidii (do 104 p.n.e.). SEFIELJAS ABRAMIN władcą Etiopii (do 98 p.n.e.).
    115 p.n.e. Podbój Królestwa Saba na Płw. Arabskim przez armię Himiarytów.
    113 p.n.e. Wojny Rzymu z Cymbrami, Teutonami (do 101 p.n.e.), bitwa pod Noreją – zwycięstwo Cymbrów i Teutonów.
    111 p.n.e. Wojna Rzymu z Numidią (do 105 p.n.e.).
    109 p.n.e. Podbój Korei przez Chiny. Bitwa nad rzeką Methul – zwycięstwo Rzymu (METELLUS) nad Numidią (JUGURTA).
    107 p.n.e. Reorganizacja armii rzymskiej przez konsula GAJUSZA MARIUSZA (proletariusze w armii) – (do 104 p.n.e.). Opanowanie Królestwa Bosporańskiego na Krymie przez Pont.
    105 p.n.e. Bitwa pod Arausio – zwycięstwo Cymbrów (BOJARYKS) i Teutonów nad Rzymem.
    104 p.n.e. II powstanie niewolników na Sycylii (SALWIUSZ) – (do 100 p.n.e.). Stracenie JUGURTY przez władze Rzymu. ARYSTOBUL I królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 103 p.n.e.).
    103 p.n.e. ALEKSANDER JANEUSZ królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 76 p.n.e.).
    102 p.n.e. Bitwa pod Aquae Sextiae – zwycięstwo Rzymu (GAJUSZ MARIUSZ) nad Teutonami. Pojawienie się nowej grupy społecznej w Rzymie – ekwitów (jeźdźców wzbogaconych na wojnach).
    101 p.n.e. Chiński garnizon w Ferganie: najdalsza ekspansja na Zachód.
    Bitwa pod Vercellae – zwycięstwo Rzymu (GAJUSZ MARIUSZ)
    nad Cymbrami, śmierć BOJARYKSA.
    I WIEK p.n.e.
    100 p.n.e. Powstanie 3 państw koreańskich: Kogurio, Pekdze, Silla. Osiedlenie weteranów wojen rzymskich na ziemi jako wolnych chłopów (GAJUSZ MARIUSZ). Zwycięstwo Rzymu nad niewolnikami pod Triokalą.
    98 p.n.e. SENAJ władcą Etiopii (do 88 p.n.e.).
    96 p.n.e. Cyrena zapisana w testamencie Rzymowi.
    95 p.n.e. Rozpad Armenii na Małą Armenię (wsch. część Azji Mniejszej) i Wielką Armenię (Armenię Kaukaską). TIGRANES II WIELKI królem Armenii (do 55 p.n.e.).
    94 p.n.e. Podbój Bitynii (NIKOMEDES III FILOPATOR) przez Pont (MITRYDATES VI).
    92 p.n.e. Odzyskanie tronu w Bitynii przez NIKOMEDESA III przy pomocy wojsk rzymskich i jego rządy (do 74 p.n.e.).
    91 p.n.e. Trybunat MARKA LIWIUSZA DRUZUSA w Rzymie i jego śmierć w wyniku zamachu.
    90 p.n.e. Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami (do 88 p.n.e.).
    88 p.n.e. AUSINA władcą Etiopii (do 77 p.n.e.). Uzyskanie przez całą wolną ludność Italii prawa obywatelstwa rzymskiego. Rzeź Rzymian w Efezie – I wojna Rzymu z MITRYDATESEM VI (do 85 p.n.e.).
    I wojna domowa między optymatami (SULLA) a popularami (MARIUSZ) w Rzymie (do 82 p.n.e.), SULLA konsulem rzymskim.
    87 p.n.e. CYNNA konsulem rzymskim. CZAO TI cesarzem Chin (do 74 p.n.e.).
    86 p.n.e. Bitwy pod Cheroneą i Orchomenos – zwycięstwa Rzymu (SULLA) nad Pontem. Konsulaty MARIUSZA, CYNNY i LUCJUSZA WALERIUSZA FLAKKUSA w Rzymie.
    85 p.n.e. Ostatnia faza wojny domowej w Rzymie: listy proskrypcyjne SULLI, terror reżimu optymatów.
    84 p.n.e. Zamordowanie CYNNY.
    83 p.n.e. Zagarnięcie przez Armenię (TIGRANES I WIELKI) Syrii, Cylicji i Fenicji.
    82 p.n.e. II wojna Rzymu z MITRYDATESEM VI (do 80 p.n.e.). Marsz SULLI na Rzym i jego dyktatura (do 79 p.n.e.).
    80 p.n.e. Antyrzymskie powstanie Celtyberów (SERTORIUSZ) w Hiszpanii (do 72 p.n.e.).
    79 p.n.e. Złożenie władzy przez SULLĘ w Rzymie, wzrost znaczenia POMPEJUSZA.
    77 p.n.e. DAWID II władcą Etiopii (do 67 p.n.e.).
    76 p.n.e. ALEKSANDRA królową Hasmonejczyków w Palestynie
    (do 67 p.n.e.).
    75 p.n.e. Sakowie w płn-zach. Indiach (do 45 n.e.).
    74 p.n.e. III wojna Rzymu z MITRYDATESEM VI (do 64 p.n.e.). ŚUAN TI cesarzem Chin (do 48 p.n.e.). Testament NIKOMEDESA III (zapisanie Bitynii Rzymowi). Walki Rzymu (POMPEJUSZ) z piratami na Morzu Śródziemnym (do 67 p.n.e.).
    73 p.n.e. Wielkie powstanie niewolników pod wodzą SPARTAKUSA w Italii (do 71 p.n.e.), pierwsze zwycięstwo pod Wezuwiuszem.
    72 p.n.e. Bitwa pod Mutiną i Garganus – zwycięstwa SPARTAKUSA. Stłumienie powstania Celtyberów w Hiszpanii (POMPEJUSZ).
    71 p.n.e. Bitwa pod Brundizjum – zwycięstwo Rzymu (KRASSUS), śmierć SPARTAKUSA, ostatnia bitwa pod Kapuą. Sukcesy Rzymu (LUKULLUS) na Wschodzie: wyparcie MITRYDATESA VI do Armenii. Osiedlenie się Swebów (ARIOWIST) w Galii.
    70 p.n.e. Obalenie reform SULLI – przywrócenie władzy trybunów ludowych w Rzymie (POMPEJUSZ, KRASSUS).
    69 p.n.e. Kapitulacja TIGRANESA I wobec Rzymu (zrzeczenie się nabytków terytorialnych), wskutek przegranej przez niego bitwy pod Tigranocertą.
    67 p.n.e. Krótkie panowanie HIRKANA II w Królestwie Hasmonejczyków w Palestynie, ARYSTOBUL II nowym królem (do 63 p.n.e.). Likwidacja piractwa na Morzu Śródziemnym przez Rzym (POMPEJUSZ). AGLYBUS władcą Etiopii (do 59 p.n.e.).
    66 p.n.e. POMPEJUSZ wodzem rzymskim na Wschodzie (do 63 p.n.e.).
    65 p.n.e. Wkroczenie wojsk rzymskich do Kolchidy.
    64 p.n.e. Podbój Bitynii i Pontu przez Rzym, koniec Państwa Seleucydów, Syria prowincją rzymską (POMPEJUSZ).
    63 p.n.e. CYCERON konsulem rzymskim, ujawnienie spisku KATYLINY (jego ucieczka do Etrurii i śmierć w bitwie pod Pistorią). HIRKAN II (po raz drugi) królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 40 p.n.e.). Uzależnienie Judei od Rzymu (POMPEJUSZ).
    60 p.n.e. I triumwirat w Rzymie (POMPEJUSZ, KRASSUS, GAJUSZ JULIUSZ CEZAR) – (do 53 p.n.e.).
    59 p.n.e. BEUAUYL władcą Etiopii (do 49 p.n.e.). CEZAR konsulem rzymskim.
    58 p.n.e. Podbój Galii przez Rzym (CEZAR) – (do 56 p.n.e.). Wojna Rzymu
    ze Swebami (ARIOWIST), wycofanie się Swebów za Ren.
    56 p.n.e. Zjazd triumwirów rzymskich w Lukce.
    55 p.n.e. Wyprawy rzymskie (CEZAR) na Brytanię (do 54 p.n.e.). Ustalenie granicy rzymskiej na Renie. ARTAWAZD II królem Armenii (do 34 p.n.e.).
    54 p.n.e. Wyprawy rzymskie (KRASSUS) na Partię (do 53 p.n.e.).
    53 p.n.e. Bitwa pod Carrhae – zwycięstwo Partów nad Rzymem, śmierć KRASSUSA.
    52 p.n.e. Antyrzymskie powstanie Galów (WERCYNGETORYKS) –
    (do 51 p.n.e.), skuteczna obrona Gergowii przed Rzymianami, bitwa pod Alezją – zwycięstwo Rzymu (CEZAR). Początki pisma Majów.
    49 p.n.e. Przekroczenie Rubikonu przez CEZARA (Alea iacta est!) – (10.I.). II wojna domowa w Rzymie (POMPEJUSZ kontra CEZAR) – (do 45 p.n.e.). BEREUAS władcą Etiopii (do 39 p.n.e.).
    48 p.n.e. Osadzenie na tronie egipskim KLEOPATRY VII przez CEZARA. Bitwa pod Farsalos – zwycięstwo CEZARA, śmierć POMPEJUSZA. JÜAN TI cesarzem Chin (do 33 p.n.e.).
    47 p.n.e. Bitwa pod Zelą – zwycięstwo Rzymu (CEZAR) nad królem Pontu FARNACESEM (Veni, vidi, vici!).
    46 p.n.e. CEZAR dyktatorem Rzymu (do 44 p.n.e.). Nowa złota moneta rzymska – aureus. Śmierć KATONA MŁODSZEGO. Bitwa pod Thapsus – zwycięstwo CEZARA nad Numidią i Pompejańczykami, śmierć króla Numidii – JUBY.
    45 p.n.e. Wprowadzenie kalendarza juliańskiego w Rzymie (1.I.). Bitwa pod Mundą – zwycięstwo CEZARA nad synami POMPEJUSZA.
    44 p.n.e. Zamordowanie CEZARA w Senacie (m.in. BRUTUS, KASJUSZ) – (15.III.).
    43 p.n.e. II triumwirat w Rzymie (OKTAWIAN, MAREK ANTONIUSZ, MAREK EMILIUSZ LEPIDUS) – (do 36 p.n.e.). III wojna domowa w Rzymie (do 42 p.n.e.).
    42 p.n.e. Bitwa pod Filippi – zwycięstwo triumwirów nad armią republikańską, samobójstwa BRUTUSA i KASJUSZA. Włączenie w skład imperium rzymskiego Galii Nadpadańskiej.
    41 p.n.e. Wojna peruzyńska między triumwirami (do 40 p.n.e.).
    40 p.n.e. ANTYGON królem Hasmonejczyków w Palestynie (do 37 p.n.e.). Układ triumwirów w Brundizjum: podział państwa – OKTAWIAN (prowincje zachodnie), LEPIDUS (Afryka), ANTONIUSZ (prowincje wschodnie). Japonia: okres Yamato (do 710 n.e.), JIMMU cesarzem (do 10 n.e.) – (11.II.).
    39 p.n.e. DANIDAD władcą Etiopii (do 29 p.n.e.).
    38 p.n.e. Ofensywa ANTONIUSZA przeciw Partom.
    37 p.n.e. Ślub ANTONIUSZA z KLEOPATRĄ VII. Upadek władzy Hasmoneuszy w Judei, dynastia herodiańska (do 92 n.e.), HEROD I WIELKI królem Judei (do 4 p.n.e.).
    36 p.n.e. Bitwa pod Mylae – zwycięstwo OKTAWIANA nad SEKSTUSEM POMPEJUSZEM. Wojna rzymsko-egipska (do 30 p.n.e.). Odsunięcie od władzy LEPIDUSA. Atak ANTONIUSZA na Armenię.
    35 p.n.e. Podbój Dalmacji przez OKTAWIANA (do 33 p.n.e.).
    33 p.n.e. CZĘNG TI cesarzem Chin (do 7 p.n.e.). ARTAKSIJAS II królem Armenii (do 20 p.n.e.).
    32 p.n.e. IV wojna domowa w Rzymie (do 30 p.n.e.).
    31 p.n.e. Bitwa morska u przyl. Akcjum – zwycięstwo OKTAWIANA nad ANTONIUSZEM i KLEOPATRĄ VII i ich ucieczka do Egiptu (2.IX.).
    30 p.n.e. Zdobycie Aleksandrii przez OKTAWIANA, samobójstwa ANTONIUSZA i KLEOPATRY VII, wcielenie Egiptu do imperium rzymskiego – upadek ostatniego państwa hellenistycznego.
    29 p.n.e. Triumfalny wjazd OKTAWIANA do Rzymu. Bunt Kantabrów
    w płn. Hiszpanii (do 19 p.n.e.). AMOJ MEHASI władcą Etiopii
    (do 24 p.n.e.).
    28 p.n.e. Otrzymanie tytułu princeps senatus przez OKTAWIANA (przywódca senatu).
    27 p.n.e. Nadanie przydomka AUGUSTUS – OKTAWIANOWI przez Senat (16.I.) – początek nowej formy rzymskiej państwowości – cesarstwa, podział prowincji rzymskich na cesarskie i senackie. Epoka pryncypatu w cesarstwie rzymskim (do 235 n.e.).
    I WIEK p.n.e.- I WIEK n.e.
    27 - 14 p.n.e. PANOWANIE OKTAWIANA AUGUSTA W RZYMIE.
    25 p.n.e. Galacja w Azji Mniejszej – nową prowincją rzymską.
    24 p.n.e. NIKOTRIS HYNDIEKE VI władcą Etiopii (do 14 p.n.e.). Nieudana próba podboju Arabii Południowej przez Rzym.
    23 p.n.e. Splądrowanie Meroe przez Rzymian.
    20 p.n.e. Pokój między Rzymem a Partią. TIGRANES III królem Armenii (do 10 p.n.e.).
    15 p.n.e. Podbój Norikum i Recji przez Rzym (NERO KLAUDIUSZ DRUZUS).
    14 p.n.e. NOLKI władcą Etiopii (do 12 p.n.e.).
    12 p.n.e. OKTAWIAN AUGUST kapłanem najwyższym (pontifex maximus). Ataki rzymskie na Germanię (DRUZUS) i Panonię (TYBERIUSZ). LUZAJ władcą Etiopii (do 8 p.n.e.).
    10 p.n.e. Podbój Panonii przez Rzym (TYBERIUSZ). Współrządy ERATO i TIGRANESA IV w Armenii (do 5 p.n.e.).
    9 p.n.e. Śmierć DRUZUSA wskutek nieszczęśliwego wypadku w Germanii.
    8 p.n.e. Walki Rzymu (TYBERIUSZ) z Germanami (do 7 p.n.e.). BAZIN władcą Etiopii (do I w. n. e.). MARBOD wodzem plemienia Markomanów na terenie obecnych Czech.
    7 p.n.e. AI TI cesarzem Chin (do 1 n.e.).
    6 p.n.e. Nadanie władzy trybuna ludowego na 5 lat TYBERIUSZOWI, odmowa pełnienia funkcji i pobyt tegoż na Rodos (do 2 n.e.).
    5 p.n.e. ARTAWAZD III królem Armenii (do 4 p.n.e.).
    4/1 p.n.e. NARODZINY JEZUSA CHRYSTUSA W BETLEJEM.
    4 p.n.e. Podział Judei: HEROD ARCHELAOS etnarchą Judei, Idumei i Samarii (do 6 n.e.), FILIP tetrarchą Aurantis, Batanei, Trachonitis, Gaulantis i Banlas (do 34 n.e.), HEROD ANTYPAS tetrarchą Galilei i Perei (do 39 n.e.). Współrządy TIGRANESA IV i ERATO (po raz drugi obydwu władców) w Armenii (do 1 p.n.e.).
    2 p.n.e. Otrzymanie przez OKTAWIANA AUGUSTA tytułu pater patriae (ojciec ojczyzny). Wygnanie JULII STARSZEJ, córki AUGUSTA na wyspę Pandaterię (za obrazę moralności) – (do 3 n.e.).
    1 p.n.e. Początek okresu rzymskiego w płn. i zach. Europie. Misja wnuka AUGUSTA, GAJUSZA CEZARA w Armenii (do 4 n.e.). Podbój Armenii przez Państwo Partów.
    I WIEK
    1 n.e. Wprowadzenie wielbłądów dla rzymskich sił porządkowych w Afryce Północnej. Początek wędrówek ludów Bantu z płn. Kamerunu. Walki wewnętrzne w Etiopii (do 313). PING TI cesarzem Chin (do 6). Królestwo Śriwidżaja na Sumatrze (do XIV. w.).
    2 Śmierć wnuka AUGUSTA, LUCJUSZA CEZARA podczas podróży morzem do Marsylii. Powrót TYBERIUSZA do Rzymu.
    3 Przeniesienie JULII STARSZEJ do Region.
    4 Adopcje GERMANIKA przez TYBERIUSZA, TYBERIUSZA i AGRYPY POSTUMUSA przez AUGUSTA (26.VI.). Śmierć GAJUSZA CEZARA w Armenii.
    5 Władza (de facto) WANG MANGA w Chinach (do 23).
    6 Antyrzymskie powstania w Panonii i Ilirii (do 9) oraz w Galilei. Nowe prowincje rzymskie: Judea i Mezja. Początki pisma alfabetycznego w Etiopii. ŻU-TZU JING władcą Chin (do 9).
    7 Odsunięcie od władzy AGRYPY POSTUMUSA (LIWIA, AUGUST).
    8 Osadzenie wnuczki AUGUSTA, JULII MŁODSZEJ na wysepce u adriatyckich wybrzeży Italii (za obrazę moralności).
    9 - 25 DYNASTIA SIN W CHINACH.
    9 Bitwa w Lesie Teutoburskim – zwycięstwo Germanów (ARMINIUSZ) nad Rzymem (wybicie 3 legionów wraz z dowódcą WARUSEM). Uzurpacja WANG MANGA w Chinach (do 23).
    10 SUIZEI cesarzem Japonii (do 20).
    11 3 wyprawy rzymskie (TYBERIUSZ, GERMANIK) do Germanii.
    14 Śmierć OKTAWIANA AUGUSTA (19.VIII.), bunt legionów w Germanii i Panonii (załagodzony przez GERMANIKA i JULIUSZA CEZARA DRUZUSA), objęcie władzy przez TYBERIUSZA (17.IX.), wyprawy rzymskie do Germanii (GERMANIK) – (do 17).
    14 - 37 PANOWANIE TYBERIUSZA W RZYMIE.
    17 Misja GERMANIKA na Wschodzie (do 19): nowe prowincje rzymskie w Azji Mniejszej – Kapadocja i Kommagene. Antyrzymskie powstanie TAKFARINASA w Afryce (do 24).
    19 Śmierć GERMANIKA w Antiochii.
    20 ANNEI cesarzem Japonii (do 50).
    21 Antyrzymskie powstanie w Galii.
    22 Otrzymanie godności trybuna ludowego na 5 lat przez DRUZUSA.
    23 Otrucie DRUZUSA. Powstanie Czerwonych Brwi w Chinach, obalenie i zamordowanie WANG MANGA, HUAI-JANG WANG królem Chin (do 25).
    I - III WIEK
    25 - 220 DYNASTIA WSCHODNIA HAN W CHINACH.
    25 KUANG WU TI cesarzem Chin (do 57).
    26 Opuszczenie Rzymu przez TYBERIUSZA i udanie się na Capri (do 37). PONCJUSZ PIŁAT prefektem Judei (do 36).
    27 Działalność WANG CZUNGA w Chinach (do 97).
    29 Terror w Rzymie (uwięzienie żony GERMANIKA, AGRYPINY STARSZEJ (zm. 33) i synów tegoż, NERO (zm. 30) i DRUZUSA (zm. 33) przez SEJANA, prefekta miasta (do 31).
    30 Państwo Kuszanów w Baktrii, Gandharze, Chotanie, Jarkendzie i Kaszgarze (do 330), najwybitniejsi władcy: KANISZKA, HUWISZKA, WASUDEWA.
    31 Zgładzenie SEJANA z rozkazu TYBERIUSZA (18.X.), MAKRON nowym prefektem.
    33 UKRZYŻOWANIE JEZUSA CHRYSTUSA W JEROZOLIMIE.
    33 - 67 PONTYFIKAT ŚW. PIOTRA.
    35 Restytucja Armenii, MITRYDATES królem (do 51).
    37 HEROD AGRYPPA I królem Judei (do 44). Opuszczenie Capri przez TYBERIUSZA i jego śmierć w Misenum (16.III.), objęcie władzy przez syna GERMANIKA, KALIGULĘ.
    37 - 41 PANOWANIE KALIGULI W RZYMIE.
    39 Powstanie Trung Trac i Trung Nhi w Wietnamie (do 43). Konflikt Rzymu z Żydami w Judzie. Likwidacja spisku antycesarskiego (KALIGULA). Wyprawa rzymska przeciw Chattom w Germanii.
    40 Wywyższenie cesarza rzymskiego na boga.
    41 Zamordowanie KALIGULI w Rzymie (KASJUSZ CHEREA, KORNELIUSZ SABINUS) – (24.I.).
    41 - 54 PANOWANIE KLAUDIUSZA W RZYMIE.
    42 Rewolta antycesarska w Dalmacji (KAMILLUS SKRYBONIAN). Podbój Mauretanii przez Rzym (do 45).
    43 Podbój płd. Brytanii przez Rzym (PLAUTIUS). Podbój Wietnamu przez Chiny (do 544).
    45 Reformy administracyjne w Rzymie – prowincje prokuratorskie.
    46 Nowa prowincja rzymska – Tracja.
    47 Antyrzymskie powstanie w Brytanii (do 50).
    48 Podróże misyjne ŚW. PAWŁA (do 60). Stracenie MESALINY przez KLAUDIUSZA (za nieobyczajność).
    49 Sobór apostolski w Jerozolimie: działalność misyjna wśród Greków. HEROD AGRYPPA II tetrarchą Chalkis, Aurantis, Batanei, Trachonitis, Gaulamtis i Banlas (do 92). Ślub KLAUDIUSZA z AGRYPINĄ MŁODSZĄ.
    50 Powstanie miasta Colonia Claudia Augusta Agrippina (Kolonia). Dynastia Siatawahanów w Państwie Andhrów w środkowych Indiach (do 225), najwybitniejsi władcy: SUMUKHA, KRISZNA, SIATAKARNI, WASISZTHIPUTRA. Adopcja syna AGRYPINY MŁODSZEJ, NERO przez KLAUDIUSZA. ITOKU cesarzem Japonii (do 80).
    51 BURRUS prefektem pretorianów. RADAMIST królem Armenii (do 53).
    53 Dynastia Arsacydów w Armenii (do 114), TIRYDATES I królem (do 100).
    54 Otrucie KLAUDIUSZA w Rzymie przez AGRYPINĘ MŁODSZĄ (13.X.). Rządy SENEKI i BURRUSA w zastępstwie małoletniego NERO (do 59).
    54 - 68 PANOWANIE NERO W RZYMIE.
    55 Otrucie BRYTANIKA, syna KLAUDIUSZA (AGRYPINA MŁODSZA).
    57 MING TI cesarzem Chin (do 75).
    59 Antyrzymskie powstanie BOUDIKKI w Brytanii (do 61). Zamordowanie AGRYPINY MŁODSZEJ w Bajach (NERO).
    62 Śmierć BURRUSA. Odejście SENEKI z dworu cesarskiego. Procesy o obrazę majestatu w Rzymie.
    63 Niepodległość Armenii (KORBULO).
    64 Pożar Rzymu – prześladowania chrześcijan (NERO). Śmierć ŚW. PAWŁA w pobliżu Rzymu.
    65 Wykrycie spisku na życie NERO, samobójstwa SENEKI, PIZONA, LUKANA i PETRONIUSZA.
    66 Uznanie przez Armenię zwierzchnictwa Rzymu. Pobyt NERO w Grecji (do 67). Antyrzymskie powstanie w Judzie (do 70).
    67 Śmierć ŚW. PIOTRA w Rzymie.
    67 - 76 PONTYFIKAT LINUSA.
    68 Powstanie legionów galijskich i pretorian w Rzymie przeciw cesarzowi, samobójstwo NERO (8/9.VI.), obwołanie cesarzem GALBĘ (9.VI.).
    68 - 69 PANOWANIE GALBY W RZYMIE.
    68 Stłumienie buntu wioślarzy i żołnierzy floty k/Rzymu przez GALBĘ – 7 000 ofiar (IX.).
    69 Obwołanie cesarzem AULUSA WITELIUSZA przez wojska armii Renu (3.I.). Adopcja LUCJUSZA PIZONA przez GALBĘ (10.I.), rewolta w Rzymie – zamordowanie GALBY i PIZONA, obwołanie cesarzem MARKA OTHONA przez pretorian (15.I.).
    69 PANOWANIE OTHONA W RZYMIE.
    69 I bitwa pod Bedriakum – zwycięstwo armii WITELIUSZA nad oddziałami OTHONA (14.IV.), samobójstwo OTHONA (16.IV.).
    69 PANOWANIE WITELIUSZA W RZYMIE.
    69 Obwołanie cesarzem WESPAZJANA przez legiony w Aleksandrii (1.VII.). II bitwa pod Bedriakum – zwycięstwo armii WESPAZJANA nad oddziałami WITELIUSZA (X.), uderzenie WITELIUSZA na Kapitol i śmierć FLAWIUSZA SABINUSA, brata WESPAZJANA (18.XII.), wkroczenie armii WESPAZJANA do Rzymu (20.XII.) i zamordowanie WITELIUSZA (21.XII.). Antyrzymskie powstanie germańskich Batawów (CIVILIS), poparte przez część Galów i 3 lokalne legiony (do 70).
    69 - 79 PANOWANIE WESPAZJANA W RZYMIE.
    70 Zdobycie Jerozolimy i zburzenie Drugiej Świątyni przez TYTUSA, syna WESPAZJANA, otrzymanie władzy trybuna ludowego przez TYTUSA, pretora i prokonsula. Wygnanie astrologów i filozofów z Rzymu. Ucieczka i deportacja Żydów (Hiszpania, Germania).
    71 Triumfalny wjazd do Rzymu WESPAZJANA i TYTUSA (VI.).
    73 Upadek ostatniej twierdzy żydowskiej – Masady (IV.). Początek podboju przez Rzym Agri Decumates (ziemie nad górnym Renem).
    75 CZANG TI cesarzem Chin (do 88).
    76 - 88 PONTYFIKAT ANAKLETA.
    77 JULIUSZ AGRICOLA namiestnikiem Brytanii (do 84).
    79 Śmierć WESPAZJANA w posiadłości pod Reate (24.VI.).
    79 - 81 PANOWANIE TYTUSA W RZYMIE.
    79 Wybuch Wezuwiusza – zniszczenie Pompei, Herkulanum i Stabie, śmierć PLINIUSZA STARSZEGO (24.VIII.).
    80 Zaraza i pożar w Rzymie. Otwarcie największego amfiteatru w Rzymie, Koloseum. Podbój ziemi Brytów przez Rzym (AGRICOLA) do linii rzek Solway-Tyne. KOSHO cesarzem Japonii (do 110).
    81 Śmierć TYTUSA w posiadłości pod Reate (13.IX.).
    81 - 96 PANOWANIE DOMICJANA W RZYMIE.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  5. #5
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    83 Ostateczny podbój Agri Decumates przez Rzym.
    85 DECEBAL królem Daków (do 106). Atak Daków na Mezję, I wojna dacka między Rzymem i Dakami (do 89).
    86 Inauguracja igrzysk rzymskich ku czci Jowisza Kapitolińskiego.
    87 Klęski rzymskie w walce z Dakami.
    88 - 97 PONTYFIKAT KLEMENSA I.
    88 Bitwa w pobliżu Żelaznych Wrót – zwycięstwo Rzymu nad Dakami. Stłumienie buntu ANTONIUSZA SATURNINA w Germanii przez DOMICJANA (do 89). HO TI cesarzem Chin (do 106).
    89 Wyprawa rzymska przeciw Markomanom.
    90 Uregulowanie sytuacji administracyjnej Germanii i Agri Decumates.
    92 Edykt o winnicach w Rzymie. Wyprawa rzymska przeciw Sarmatom.
    95 Sprawa KLEMENSA i DOMITILLI w Rzymie (oskarżenie o bezbożność).
    96 Zamordowanie DOMICJANA w Rzymie (18.IX.). Przekroczenie Pamiru i dotarcie chińskiej ekspedycji (PAN CZAO) do wybrzeży Morza Kaspijskiego.
    96 - 98 PANOWANIE NERWY W RZYMIE.
    I - II WIEK
    97 - 105 PONTYFIKAT EWARYSTA.
    97 Adopcja TRAJANA przez NERWĘ (X.). „O akweduktach miasta Rzymu” SEKSTUSA JULIUSZA FRONTINUSA.
    98 Śmierć NERWY (27.I.).
    I - II WIEK
    98 - 117 PANOWANIE TRAJANA W RZYMIE.
    99 Triumfalny wjazd do Rzymu TRAJANA.
    100 Stopniowe wypieranie Hunów z Azji Centralnej (do 300). PLINIUSZ MŁODSZY konsulem. Miasto Teotihuacan w centrum Meksyku (silne oddziaływanie kulturowe na Amerykę Środkową). EKSEDARES królem Armenii (do 113).
    II WIEK
    101 Królestwo Czampa w płd. Wietnamie i Kambodży (do 1472). II wojna dacka (do 102): ostre starcia Rzymu z Dakami i Roksolanami, założenie przez Rzymian garnizonów na lewym brzegu Dunaju.
    102 Pokój rzymsko-dacki: ustępstwa Daków. Powrót TRAJANA do Rzymu i nadanie mu przydomka Dacicus.
    105 - 115 PONTYFIKAT ALEKSANDRA I.
    105 III wojna dacka (do 106). Wynalazek papieru (CAI LUN).
    106 Krótkie panowanie SZANG TI w Chinach, AN TI nowym cesarzem (do 125). Pokonanie Daków przez Rzymian, zajęcie ich stolicy – Sarmizegetusy, samobójstwo DECEBALA, zajęcie Dacji i przekształcenie jej w nową prowincję rzymską (TRAJAN). Podbój Arabii Skalistej przez Rzym (KORNELIUSZ PALMA) i przyłączenie jej do imperium jako prowincji Arabii (państwo Nabatejczyków).
    107 Utworzenie szlaku handlowego do Indii przez Rzym.
    109 Wzniesienie monumentu poświęconego Marsowi Mścicielowi na terenach Dacji i założenie miasta Tropaeum Traiani.
    110 Nauki 12 Apostołów, najwcześniejsza organizacja Kościoła: biskupi, prezbiterzy i diakoni (do 140). KOAN cesarzem Japonii (do 140). PLINIUSZ MŁODSZY namiestnikiem Pontu i Bitynii.
    113 Początek rzymskiej wyprawy na Partię. PARTHAMASIRIS królem Armenii (do 114).
    114 Nowa prowincja rzymska – Armenia. Wzniesienie łuku triumfalnego w Benewencie na cześć TRAJANA, panegiryk dla cesarza (PLINIUSZ MŁODSZY). Silne trzęsienie ziemi w Antiochii.
    115 - 125 PONTYFIKAT SYKSTUSA I .
    115 Podbój Mezopotamii przez Rzym i przekształcenie jej w prowincję (TRAJAN).
    116 Zdobycie Ktezyfonu, stolicy Partów przez Rzym (TRAJAN), prowincja rzymska – Asyria, powstania w Mezopotamii, w koloniach żydowskich na Cyprze, w Egipcie, Libii, Syrii i Cyrenajce (do 117). Wyzwolenie się Armenii spod władzy rzymskiej, dynastia Arsacydów (do 428), PARTHAMASPATES królem (do 117).
    117 Śmierć TRAJANA w Selinus u wybrzeży Cylicji (9.VIII.). WAHARSZ I królem Armenii (do 140).
    117 - 138 PANOWANIE HADRIANA W RZYMIE.
    117 Ugoda Rzymu z Partią (wycofanie wojsk z Mezopotamii, Armenii i Asyrii). Wyprawa rzymska przeciw Roksolanom. Stłumienie spisku w Italii.
    118 Powrót HADRIANA do Rzymu i pobyt (do 121).
    119 Antyrzymski bunt BRIGANTESA w Brytanii.
    120 Reforma sądownictwa w Italii: wyjęcie jej spod sądownictwa senatu.
    121 Podróże HADRIANA (do 138). Umocnienie systemu fortyfikacji nad górnym Renem i Dunajem (HADRIAN).
    122 Wzniesienie Wału HADRIANA w Brytanii (od zatoki Solvay do ujścia rzeki Tyne). Sprawa SABINY.
    123 Rokowania rzymsko-partyjskie, zażegnanie kryzysu.
    124 Rekonstrukcja Panteonu. Podział Dacji na 3 prowincje: Superior, Inferior i Porolissensis. Powstanie Aquincum (Budapeszt) i Hadrianopolis (Edirne).
    125 - 136 PONTYFIKAT TELESFORA.
    125 SZUN TI cesarzem Chin (do 144).
    129 Reorganizacja armii rzymskiej – powołanie nowego oddziału (numeri) – (do 130).
    130 Początek odbudowy Jerozolimy jako Aelia Capitolina. Utonięcie ulubieńca HADRIANA, ANTINOUSA w Nilu.
    131 Kodyfikacja prawa rzymskiego (edykt wieczysty, utrata prawa wprowadzania innowacji do obowiązujących przepisów przez urzędników) – (SALWIUSZ JULIANUS).
    132 Pierwszy sejsmograf (CZANG HENG). Antyrzymskie powstanie żydowskie SZYMONA BAR KOCHBY w Palestynie (do 135).
    135 Utworzenie na miejscu Judei – nowej konsularnej prowincji Syria-Palestyna (JULIUSZ SEWER).
    136 - 140 PONTYFIKAT HYGINA.
    136 Adopcja CEJONIUSZA KOMMODUSA przez cesarza HADRIANA.
    138 Śmierć CEJONIUSZA KOMMODUSA (1.I.). Adopcja ANTONINUSA PIUSA przez HADRIANA i KOMMODUSA z MARKIEM AURELIUSZEM przez ANTONINUSA PIUSA. Śmierć HADRIANA w Bajach (10.VII.).
    138 - 161 PANOWANIE ANTONINUSA PIUSA W RZYMIE.
    140 - 155 PONTYFIKAT PIUSA I.
    140 KOREI cesarzem Japonii (do 170). „Żywoty Cezarów” (biografie CEZARA i jego 11 następców) SWETONIUSZA. „Almagest” (13-tomowy zbiór całej wiedzy astronomicznej Greków) KLAUDIUSZA PTOLEMEUSZA. SOHAEMUS królem Armenii (do 178).
    141 Śmierć FAUSTYNY, żony cesarza i zaliczenie jej w poczet bóstw, rozpoczęcie budowy świątyni jej imienia. Budowa Wału ANTONINA w Brytanii (pomiędzy zatokami Forth i Clyde) – (do 142).
    144 CZUNG TI cesarzem Chin (do 145).
    145 Ślub MARKA AURELIUSZA z córka ANTONINUSA, ANNĄ GALERIĄ FAUSTYNĄ. CZY TI cesarzem Chin (do 146).
    146 HUAN TI cesarzem Chin (do 168).
    147 Otrzymanie przez MARKA AURELIUSZA władzy trybuna ludowego w Rzymie.
    149 Antyrzymskie powstanie nomadów w Mauretanii (do 152).
    150 Działalność gnostyków greckich. „Przewodnik po Helladzie” (kompendium wiedzy o ówczesnej Grecji, historii poszczególnych jej krain, wierzeniach, obyczajach miejscowej ludności i zabytkach architektonicznych) PAUZANIASZA. Dynastia Ganga w Państwie Majsur w Indiach (do XI w.). Państwo Pallawów w Kończiweram i Mahabalipuram w Dekanie (środkowe Indie) – (do 740).
    155 - 166 PONTYFIKAT ANICETA.
    155 Niepokoje w płn. Brytanii i Dacji – jednoczenie się plemion w związki międzyplemienne.
    161 Śmierć ANTONINUSA PIUSA w Lorium (7.III.).
    161 - 169 WSPÓŁRZĄDY MARKA AURELIUSZA I LUCJUSZA WERUSA W RZYMIE.
    161 Najazd na Armenię i Syrię wojsk Partów króla WOLOZAGESA III, klęski legionistów rzymskich (do 163).
    163 Podział Italii na 4 okręgi sądownicze. Odwetowe wyprawy rzymskie (WERUS, AWIDIUSZ KASJUSZ) na Partię (do 166), przywrócenie zwierzchności nad Armenią i Mezopotamią.
    166 - 175 PONTYFIKAT SOTERA.
    166 Pokój Rzymu z Partią. Dżuma partyjska w Rzymie – zmniejszenie się ludności. Pierwsze rzymskie poselstwo handlowe do Chin.
    167 Atak germańskich plemion Kwadów i Markomanów oraz sarmackich Jazygów na Italię, nieudane oblężenie Akwilei.
    168 LING TI cesarzem Chin (do 189).
    169 Śmierć WERUSA w Altinum (II.).
    169 - 180 PANOWANIE MARKA AURELIUSZA W RZYMIE.
    169 Zajęcie Recji i Norikum przez Kwadów i Markomanów. Połączenie Dacji w jedną prowincję pod władzą legata rangi konsula.
    170 Wyprawy rzymskie (MAREK AURELIUSZ, PERTYNAKS) przeciw Kwadom, Markomanom i Jazygom (do 175). Odzyskanie Recji i Norikum przez Rzym. KOGEN cesarzem Japonii (do 200).
    173 Pierwsza kapitulacja Kwadów i Markomanów (osiedlenie się Germanów w granicach cesarstwa i tworzenie z nich oddziałów wojskowych strzegących granic).
    175 - 189 PONTYFIKAT ELEUTERIUSZA.
    175 Likwidacja antycesarskiego spisku AWIDIUSZA KASJUSZA na Wschodzie.
    176 Dopuszczenie do współrządów KOMMODUSA, syna MARKA AURELIUSZA.
    177 Wojna Rzymu z Kwadami i Markomanami (do 180), dotarcie wojsk rzymskich do linii Karpat.
    178 SANATRUK królem Armenii (do 216).
    180 Śmierć MARKA AURELIUSZA w Vindobonie (17.III.).
    180 - 192 PANOWANIE KOMMODUSA W RZYMIE.
    180 Rezygnacja cesarza z terenów Markomanów i Sarmatów.
    182 Likwidacja antycesarskiego spisku siostry LUCYLII i prefekta PATERNUSA w Rzymie, rządy terroru (do 192).
    184 Powstanie Żółtych Turbanów: kryzys państwowy w Chinach, wojny domowe, stały napór ludów turecko-mongolskich.
    185 Stracenie prefekta PERENNISA w Rzymie. Niepokoje w Brytanii. Korupcja w Rzymie (do 192).
    189 - 199 PONTYFIKAT WIKTORA I.
    189 Rzeź dworskiej kliki w stolicy Chin – Lojangu, anarchia (do 190).
    190 Detronizacja legalnego cesarza Chin SZAO TI przez generała TUNG CZO i wyniesienie na tron jego brata SIEN TI (do 220).
    191 Zmiana nazwy Rzymu na Colonia Commodiana i reforma kalendarza (KOMMODUS) – (do 192).
    192 Zamordowanie cesarza KOMMODUSA w Rzymie (EMILIUSZ LETUS, EKLEKTUS, MARCJA) – (31.XII.).
    193 PANOWANIE PERTYNAKSA W RZYMIE.
    193 Bunt pretorian w Rzymie, zamordowanie PERTYNAKSA, obranie cesarzem DYDIUSZA JULIANA (28.III.).
    193 PANOWANIE DYDIUSZA JULIANA W RZYMIE.
    193 Obwołanie cesarzem PESCENNIUSZA NIGRA przez legiony syryjskie w Antiochii, SEPTYMIUSZA SEWERA przez legiony panońskie w Karnuntum, KLODIUSZA ALBINA w Brytanii i adopcja tegoż przez SEWERA (IV/V.), zamordowanie DYDIUSZA JULIANA przez pretorian w Rzymie (1.VI.), wkroczenie SEWERA do Rzymu (VI.).
    193 - 194 PANOWANIE PESCENNIUSZA NIGRA.
    193 - 197 WSPÓŁRZĄDY SEPTYMIUSZA SEWERA I KLODIUSZA ALBINA W RZYMIE.
    193 Bitwa pod Cyzykos – zwycięstwo armii SEWERA nad oddziałami NIGRA.
    194 Bitwy: pod Kius (I.) i pod Issos (IX.) – zwycięstwa SEWERA, zabicie NIGRA na przedmieściach Antiochii, podział prowincji syryjskiej.
    195 Zdobycie Bizancjum (miasta zwolenników NIGRA) przez SEWERA (XII.). Wojna Rzymu z Partią: zdobycie Osroene, Nisibis. Wojna między SEWEREM a ALBINEM (do 197).
    196 Pacyfikacja Bizancjum przez SEWERA.
    197 Bitwa pod Lugdunum – zwycięstwo SEWERA, śmierć ALBINA (19.II.), podział prowincji Brytanii na 2 części. Wyprawa SEWERA na Partów: zdobycie Babilonu, Seleucji i Ktezyfonu.
    II - III WIEK
    198 - 209 WSPÓŁRZĄDY SEPTYMIUSZA SEWERA I KARAKALLI W RZYMIE.
    199 - 217 PONTYFIKAT ZEFIRYNA.
    199 Zakończenie wojny z Partami: Mezopotamia ponownie rzymską prowincją.
    200 Okres nacisku barbarzyńców na Rzym: Goci, Wizygoci i Frankowie (do 300). Początki kultury Tiahuanaco w Andach. KAIKA cesarzem Japonii (do 230). Apostolska sukcesja biskupów przeciw gnostykom.
    III WIEK
    202 Powrót SEWERA do Rzymu (IV.).
    203 Niepokoje w Afryce (do 204).
    204 Zabicie prefekta pretorianów PLAUTIANA (za odbieranie chwały cesarzowi).
    205 PAPINIAN, wybitny prawnik – prefektem pretorianów (do 212).
    208 Tłumienie powstania w Brytanii (do 211), odbudowa Wału HADRIANA.
    209 - 211 WSPÓŁRZĄDY SEPTYMIUSZA SEWERA, KARAKALLI I GETY W RZYMIE.
    211 Śmierć SEWERA w Eburacum (4.II.).
    211 - 212 WSPÓŁRZĄDY KARAKALLI I GETY W RZYMIE.
    212 Zamordowanie GETY w Rzymie (26.II.), terror w Rzymie: likwidacja podejrzanych o sprzyjanie GECIE, śmierć PAPINIANA, ok. 20 000 ofiar.
    212 - 217 PANOWANIE KARAKALLI W RZYMIE.
    212 Nadanie obywatelstwa rzymskiego wszystkim mieszkańcom imperium.
    213 Walki Rzymu z Germanami nad Renem i Dunajem.
    214 Podróż KARAKALLI do Grecji, objawienie kultu dla ALEKSANDRA WIELKIEGO.
    215 Reforma monetarna w Rzymie (antoninianus).
    216 Wyprawa rzymska na Partów (do 218). WAHARSZ II królem Armenii (do 217).
    217 - 222 PONTYFIKAT KALIKSTA I.
    217 Zamordowanie KARAKALLI w Carrhae (MARCJALIS) – (8.IV.), obwołanie cesarzem MAKRYNUSA (11.IV.). Antypapież HIPOLIT w Rzymie. TIRYDATES II (CHOSROES I) królem Armenii (do 238).
    217 - 218 PANOWANIE MAKRYNUSA W RZYMIE.
    218 WSPÓŁRZĄDY MAKRYNUSA I DIADUMENIANA W RZYMIE.
    218 Pokój Rzymu z Partią (wydanie jeńców i zapłata 50 000 000 sesterców przez Rzym, zatrzymanie Mezopotamii dla imperium). Obwołanie cesarzem HELIOGABALA w Homs (15/16.V.), bitwa pod Antiochią – zwycięstwo HELIOGABALA (8.VI.), zamordowanie uzurpatora DIADUMENIANA oraz zabicie MAKRYNUSA k/Antiochii (VI.).
    218 - 222 PANOWANIE HELIOGABALA W RZYMIE.
    219 Wjazd HELIOGABALA do Rzymu, usiłowania wprowadzenia kultu Elagabala (do 222).
    III - IV WIEK
    220 - 316 EPOKA TRZECH KRÓLESTW (CHINY),
    SHU (DO 263), WEI (DO 266), WU (DO 280).
    220 Detronizacja cesarza SIEN TI w Chinach przez generała LIU PEJA, rozpad państwa na 3 królestwa, WEN TI władcą Wei (do 223).
    221 Adopcja ALEKSANDRA przez HELIOGABALA (10.VII.). CZAO LIE TI władcą Shu (do 223).
    222 - 230 PONTYFIKAT URBANA I.
    222 Zamordowanie HELIOGABALA przez żołnierzy w Rzymie, obwołanie cesarzem ALEKSANDRA (11.III.). TA TI władcą Wu (do 252).
    222 - 235 PANOWANIE ALEKSANDRA SEWERA W RZYMIE.
    223 Rozruchy w Rzymie. MING TI władcą Wei (do 239). HOU CZU władcą Shu (do 263).
    224 Przewrót w Partii: śmierć na polu walki ostatniego króla Partów – ARTABANOSA IV, dynastia Sasanidów (do 651), zaratustrianizm religią państwową, ARDASZIR I królem Persji (do 240). Żądanie przez Persję od Rzymu zwrotu Syrii i Azji Mniejszej.
    230 - 235 PONTYFIKAT PONCJANA.
    230 Najazd perski na Mezopotamię. SUJIN cesarzem Japonii (do 258). Pierwsza wojenna ekspedycja Chin na wyspę Tajwan.
    232 Wyprawa rzymska przeciw Persji (do 233), wyparcie Persów z Mezopotamii.
    233 Pojawienie się Alamanów w Galii.
    234 Walki Rzymu z Germanami na Agri Decumates (do 235).
    235 Obwołanie cesarzem MAKSYMINA przez żołnierzy pod Moguncją (20.III.), zamordowanie ALEKSANDRA w Bretzenheim (21.III.). Epoka cesarstwa wojskowego w imperium rzymskim (do 284). Samozwańczy cesarz KWARTYNUS w Germanii.
    235 - 236 PONTYFIKAT ANTERUSA.
    235 - 238 WSPÓŁRZĄDY MAKSYMINA TRAKA I WERUSA MAKSYMA W RZYMIE.
    236 - 250 PONTYFIKAT FABIANA.
    236 Wyprawy rzymskie na Sarmatów i Daków (do 237).
    238 Obwołanie cesarzem GORDIANA przez lud pod Kartaginą, ogłoszenie MAKSYMINA wrogiem publicznym przez senat rzymski.
    238 WSPÓŁRZĄDY GORDIANA I, GORDIANA II W RZYMIE.
    238 Bitwa pod Kartaginą – zwycięstwo namiestnika Numidii, KAPELIANA, śmierć GORDIANA II na polu bitwy, samobójstwo GORDIANA I (III.). Obwołanie cesarzami PUPIENA i BALBINA przez senat rzymski (IV.). ARTAWAZD IV królem Armenii (III w.)
    238 WSPÓŁRZĄDY PUPIENA I BALBINA W RZYMIE.
    238 Przekroczenie Dunaju przez Gotów. Walki między pretorianami a ludem rzymskim (IV-VI.), zamordowanie MAKSYMINA i MAKSYMA WERUSA przez żołnierzy pod Akwileją (VI.), bunt pretorianów – zamordowanie PUPIENA i BALBINA w Rzymie (VI.), obwołanie cesarzem GORDIANA III.
    238 - 244 PANOWANIE GORDIANA III W RZYMIE.
    239 FEI TI władcą Wei (do 254).
    240 SZAPUR I królem Persji (do 272).
    241 Zajęcie rzymskiej Syrii i Mezopotamii przez Persję.
    242 Wojna rzymsko-perska (do 244).
    243 Wyparcie Persów z Mezopotamii i Syrii przez Rzymian (GORDIAN III, TYMEZYTEUSZ). Pojawienie się manicheizmu z elementami chrześcijańskimi i gnostyckimi w Persji.
    244 Choroba i śmierć GORDIANA III pod Misiche (Asyria), obwołanie cesarzem FILIPA (III.).
    244 - 247 PANOWANIE FILIPA ARABA W RZYMIE.
    244 Pokój rzymsko-perski (status quo, wypłata 500 000 denarów dla SZAPURA I).
    245 Walki Rzymu z Karpami i Gotami nad dolnym Dunajem (do 247).
    247 - 249 WSPÓŁRZĄDY FILIPA ARABA I JULIUSZA SEWERA FILIPA W RZYMIE.
    248 Obchody 1000-rocznicy założenia Rzymu (21.IV.). Samozwańczy cesarze (KLAUDIUSZ PAKACJAN w Mezji (zam. 249), MAREK JOTAPIAN w Kapadocji (zam. 249), URANIUSZ ANTONINUS w Syrii (zam. 254)).
    249 Walki Rzymu z Gotami, obranie cesarzem DECJUSZA w Rzymie (VI.).
    249 - 251 PANOWANIE DECJUSZA W RZYMIE.
    249 Bitwa pod Weroną – zwycięstwo armii DECJUSZA nad oddziałami FILIPA ARABA i śmierć tegoż w walce, zamordowanie JULIUSZA SEWERA FILIPA w Rzymie (IX.). Edykt cesarski o lojalności religijnej, początek kolejnych prześladowań chrześcijan.
    250 Najazdy Karpów i Gotów (KNIWA) na Dację i Mezję, bitwy pod Novae, Nikopolis – zwycięstwa rzymskie, pod Beroją – zwycięstwo gockie, samozwańczy cesarz TYTUS PRYSKUS w Filipopolu. Śmierć papieża FABIANA w wyniku prześladowań w Rzymie. Zniszczenie kanału Necho w Egipcie. Dynastia Kadamba w zach. części Państwa Majsur w Indiach (do VI w.).
    251 - 253 PONTYFIKAT KORNELIUSZA.
    251 WSPÓŁRZĄDY DECJUSZA, HERENNIUSZA I HOSTYLIANA W RZYMIE.
    251 Antypapież NOWACJAN w Rzymie. Samozwańczy cesarz JULIUSZ WALENS LICYNIAN w Rzymie, bitwa pod Abrittus – zwycięstwo gockie, śmierć w walce DECJUSZA i HERENNIUSZA (VI.), obranie cesarzem TREBONIANA GALLUSA.
    251 PANOWANIE TREBONIANA GALLUSA W RZYMIE.
    251 Adopcja HOSTYLIANA przez GALLUSA (IX.).
    251 WSPÓŁRZĄDY TREBONIANA GALLUSA, WOLUZJANA I HOSTYLIANA W RZYMIE.
    251 Śmierć HOSTYLIANA wskutek zarazy w Rzymie (XI.).
    251 - 253 WSPÓŁRZĄDY TREBONIANA GALLUSA I WOLUZJANA W RZYMIE.
    252 FEI TI władcą Wu (do 258).
    253 - 254 PONTYFIKAT LUCJUSZA I.
    253 Obranie cesarzem EMILIANA przez żołnierzy w Mezji (VI.), zamordowanie GALLUSA i WOLUZJANA pod Interamna, obranie cesarzem WALERIANA przez legiony reckie i germańskie (VIII.).
    253 PANOWANIE EMILIANA W RZYMIE.
    253 Zamordowanie EMILIANA w okolicach Spolecjum (X.).
    253 - 259 WSPÓŁRZĄDY WALERIANA I GALIENA W RZYMIE.
    254 - 257 PONTYFIKAT STEFANA I.
    254 Splądrowanie Pitjuntu i Trapezuntu przez Boranów. Wznowienie prześladowań chrześcijan w Rzymie. Ataki perskie na Armenię. SZAO TI władcą Wei (do 260).
    256 Splądrowanie Chalcedonu, Nikomedii, Nicei i Prusy w Azji Mniejszej przez Gotów. Najazd Persów na Syrię i ich zwycięstwo pod Barbalissos nad Rzymem, zdobycie Antiochii i twierdzy Dura Europus.
    257 - 258 PONTYFIKAT SYKSTUSA II.
    258 Śmierć SYKSTUSA II w wyniku prześladowań chrześcijan. CZING TI władcą Wu (do 264). SUININ cesarzem Japonii (do 290). Bitwa pod Mediolanem – zwycięstwo Rzymu (GALIEN) nad Alamanami. Samozwańczy cesarze w Panonii (INGENUUS, PUBLIUSZ KORNELIUSZ REGALIAN (zam. 260)).
    259 - 268 PONTYFIKAT DIONIZEGO.
    259 Bitwa pod Edessą – zwycięstwo Persji (SZAPUR I) nad Rzymem, schwytanie i uwięzienie WALERIANA przez Persów.
    259 - 268 PANOWANIE GALIENA W RZYMIE.
    260 Samozwańcze państwo POSTUMUSA (Galia, Hiszpania, Brytania) – (do 269), uzurpatorzy na Wschodzie (MAKRIANOWIE (zam. 261), KWIETUS (zam. 261)). JÜAN TI władcą Wei (do 266).
    261 Likwidacja uzurpacji na Wschodzie. ODENAT, władca Palmyry i zarządcą całego Wschodu w imieniu GALIENA. Stłumienie buntu w Bizancjum (GALIEN). Odsunięcie senatorów od kierowniczych stanowisk w armii, powołanie silnej armii rezerwowej konnicy (GALIEN). Uzurpacja LUCJUSZA MUSJUSZA EMILIANA w Egipcie (do 262).
    263 Walki Rzymu z POSTUMUSEM i Persją. Upadek Państwa Shu w Chinach – dominacja Wei.
    264 MO TI władcąWu (do 280).
    266 Detronizacja ostatniego władcy Wei przez generała SY-MA JENA, dynastia Cin w Chinach (do 420), WU TI cesarzem Wei (do 290).
    267 Najazdy gockie na Azję Mniejszą (Efez, Ilion). ZENOBIA królową Palmyry.
    268 Bitwy: pod Atenami i nad rzeką Nestus – zwycięstwa rzymskie nad Gotami. Samozwańczy cesarz ACYLIUSZ AUREOLUS w Recji (zam. 269), bitwa nad rzeką Addą – zwycięstwo GALIENA, oblężenie Mediolanu, zabicie GALIENA pod Mediolanem (VI.), obranie cesarzem KLAUDIUSZA II.
    268 - 270 PANOWANIE KLAUDIUSZA II W RZYMIE.
    268 Bitwa nad jeziorem Garda – zwycięstwo Rzymu nad Alamanami.
    269 - 274 PONTYFIKAT FELIKSA I.
    269 Bitwa pod Naissus – zwycięstwo Rzymu nad Gotami i Herulami, uzyskanie przydomka Gothicus przez KLAUDIUSZA II. Nowi samozwańcy w Galii po śmierci POSTUMUSA (GAJUSZ LELIAN, MAREK PIAWONIUSZ WIKTORYN (zam. 270)) i Germanii (MARIUSZ).
    270 Śmierć KLADIUSZA II GOCKIEGO w wyniku zarazy w Sirmium (I.). Obwołanie cesarzem KWINTYLLUSA w Rzymie, AURELIANA przez armię Dunaju.
    270 PANOWANIE KWINTYLLUSA W RZYMIE.
    270 Samobójstwo KWINTYLLUSA w Rzymie (IV.).
    270 - 275 PANOWANIE AURELIANA W RZYMIE.
    270 Walki Rzymian z Jutungami, Alamanami i Markomanami: bitwy: pod Placencją – zwycięstwo najeźdźców, pod Ticinum – zwycięstwo Rzymu. Samozwańczy cesarze (SEPTYMIUSZ w Dalmacji, DOMICJAN, URBANUS i TETRYKUS w Galii (do 273)). Stłumienie rozruchów w Rzymie. Zagarnięcie Azji Mniejszej i Egiptu przez Palmyrę (ZENOBIA).
    271 Nowe umocnienia nieopodal Rzymu (tzw. Mur AURELIANA). Walki Rzymian z Wandalami i Gotami, ewakuacja prowincji Dacji, utworzenie prowincji Dacia Ripensis i Dacia Mediterranea na terenach Mezji i Tracji. Samozwańczy cesarze (WABALAT i ZENOBIA w Palmyrze (do 272)), wojna Rzymu z Palmyrą (do 272): bitwy pod Antiochią, Dafne i Homs – zwycięstwa Rzymu, oblężenie Palmyry (do 272).
    272 Stłumienie rebelii antyrzymskiej w Aleksandrii (samozwaniec ANTIOCH). Kapitulacja Palmyry. HORMIZD I królem Persji (do 273).
    273 Bitwa pod Catalaunum – odzyskanie władzy nad Galią przez Rzym. BAHRAM I królem Persji (do 276).
    274 Kult Słońca religią państwową w imperium rzymskim.
    275 - 283 PONTYFIKAT EUTYCHIANA.
    275 Zamordowanie AURELIANA w Cenofrurium (MNESTEUSZ). Powstanie imperium Guptów w Indiach (do 550), GUPTA pierwszym władcą (do 300).
    275 - 276 PANOWANIE TACYTA W RZYMIE.
    276 Wyprawa rzymska na Gotów i Alanów do Azji Mniejszej, śmierć TACYTA w Tarsie (VI.), obwołanie cesarzem FLORIANA w Azji Mniejszej.
    276 PANOWANIE FLORIANA W RZYMIE.
    276 Obwołanie cesarzem PROBUSA w Syrii, zamordowanie FLORIANA w Tarsie. BAHRAM II królem Persji (do 293).
    276 - 282 PANOWANIE PROBUSA W RZYMIE.
    277 Odparcie najazdu Franków i Lugiów zza Renu (PROBUS).
    278 Walki Rzymu z Wandalami na Dunaju.
    279 Oczyszczenie wybrzeży morskich Azji Mniejszej z piratów (PROBUS).
    280 Walki Rzymu z Bastarnami na Dunaju. Samozwańczy cesarze (JULIUSZ SATURNIN w Syrii (zam. 281), PROKULUS w Lugdunum (zam. 281)). Upadek Państwa Wu, ponowne zjednoczenie Chin.
    281 Samozwańczy cesarz BONOZUS w Kolonii. Wjazd triumfalny PROBUSA do Rzymu.
    282 Rozruchy w Sirmium, zamordowanie PROBUSA. Obwołanie cesarzem KARUSA nad górnym Dunajem.
    282 - 283 PANOWANIE KARUSA W RZYMIE.
    282 Wyprawa rzymska przeciw Persji (do 283).
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  6. #6
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    283 - 296 PONTYFIKAT KAJUSA.
    283 Zdobycie Seleucji, Ktezyfonu przez Rzym, śmierć KARUSA od uderzenia pioruna. Wielki pożar w Rzymie.
    283 - 284 WSPÓŁRZĄDY KARYNUSA I NUMERIANA W RZYMIE.
    284 Zamordowanie NUMERIANA w Azji Mniejszej. Obwołanie cesarzem DIOKLECJANA pod Nikomedią (20.XI.). Samozwańczy cesarz JULIAN w kraju Wenetów, Istrii i Panonii (zam. 285).
    284 - 285 PANOWANIE KARYNUSA W RZYMIE.
    284 - 286 PANOWANIE DIOKLECJANA W RZYMIE.
    285 Bitwa nad rzeką Margus, zamordowanie KARYNUSA. Okres dominatu w cesarstwie rzymskim (do 476).
    III - IV WIEK
    286 - 305 WSPÓŁRZĄDY DIOKLECJANA I MAKSYMIANA HERKULIUSZA W RZYMIE.
    286 Uzurpator KARAUZJUSZ w Brytanii (zam. 293). Podział władzy cesarskiej na 2 strefy wpływów: zachodnią (MAKSYMIAN) i wschodnią (DIOKLECJAN). TIRYDATES III królem Armenii (do 330).
    288 Odparcie Alamanów nad górnym Renem przez Rzymian.
    289 Walki Rzymu z Sarmatami i Persami. Wojna domowa w Chinach (do 290).
    290 HUI TI cesarzem Wei (do 307). KEIKO cesarzem Japonii (do 322).
    292 Walki Rzymu z Sarmatami.
    293 System tetrarchii w Rzymie (DIOKLECJAN, GALERIUSZ, MAKSYMIAN, KONSTANCJUSZ I), podział kraju na 4 prefektury, 13 diecezji oraz 110 prowincji (1.III.). Samozwańczy cesarz ALLEKTUS w Brytanii (zam. 296). Krótkie rządy BAHRAMA III w Persji, NARSE nowym królem (do 302).
    295 Samozwańczy cesarze w Egipcie (DOMICJUSZ DOMICJAN, AURELIUSZ ACHILLES (zam. 297)).
    III - IV WIEK
    296 - 304 PONTYFIKAT MARCELINA.
    297 Edykt cesarski DIOKLECJANA przeciw manicheizmowi (31.III.), walki Rzymu z Persją (do 298). Wyprawa rzymska do Afryki (MAKSYMIN).
    300 Nawrócenie Etiopczyków przez koptyjskich chrześcijan z Egiptu. GHATOTKACZA władcą Państwa Guptów (do 320). Nacisk plemion huńsko-mongolskich na Chiny. Klasyczny okres kultury Majów (państwa-miasta, najsilniejsze Chichen-Itza) – (do 711). Państwo Ghana w Afryce Zachodniej (do 1076).
    IV WIEK
    301 Chrześcijaństwo religią państwową w Armenii. Edykt o cenach maksymalnych w Rzymie, rozwój spekulacji. Założenie San Marino. Królestwo Lazyki na Kaukazie (do VI w.), najwybitniejsi władcy w V w. (GUBAZ II, CATE).
    302 Usunięcie z wojsk rzymskich wyznawców religii chrześcijańskiej. HORMIZD II królem Persji (do 309).
    303 Edykt cesarski DIOKLECJANA przeciw chrześcijanom (24.II.), prześladowania chrześcijan na Zachodzie (do 306) oraz Wschodzie (do 311).
    304 Ciężka choroba DIOKLECJANA (do 305). Niepokoje w społeczności chrześcijan (do 311).
    305 Abdykacje: MAKSYMIANA na rzecz KONSTANCJUSZA I w Mediolanie, DIOKLECJANA na rzecz GALERIUSZA w Nikomedii (1.V.).
    305 - 306 WSPÓŁRZĄDY GALERIUSZA I KONSTANCJUSZA I W RZYMIE.
    306 Śmierć KONSTANCJUSZA I w Eburakum, obwołanie cesarzem KONSTANTYNA I (25.VII.).
    306 - 307 WSPÓŁRZĄDY GALERIUSZA, KONSTANTYNA I, FLAWIUSZA SEWERA W RZYMIE.
    306 Rozruchy w Rzymie. Obranie cesarzami MAKSENCJUSZA i MAKSYMIANA w Rzymie, wyprawa przeciw rebelii FLAWIUSZA SEWERA i jej porażka.
    307 WSPÓŁRZĄDY GALERIUSZA, FLAWIUSZA SEWERA, KONSTANTYNA I, MAKSYMIANA I MAKSENCJUSZA W RZYMIE.
    307 Internowanie i śmierć FLAWIUSZA SEWERA w Rzymie. HUAI TI cesarzem Wei (do 311).
    308 - 309 PONTYFIKAT MARCELEGO I.
    308 Nieudany zamach stanu MAKSYMIANA wobec MAKSENCJUSZA i jego ucieczka (IV.).
    308 WSPÓŁRZĄDY GALERIUSZA, KONSTANTYNA I, MAKSYMIANA I MAKSENCJUSZA W RZYMIE.
    308 Spotkanie MAKSYMIANA, GALERIUSZA i DIOKLECJANA pod Karnuntum (obwołanie cesarzem LICYNIUSZA, abdykacja MAKSYMIANA) – (11.XI.). Samozwańczy cesarz DOMICJUSZ ALEKSANDER w Afryce (do 311).
    308 - 309 WSPÓŁRZĄDY GALERIUSZA, KONSTANTYNA I, LICYNIUSZA I MAKSENCJUSZA W RZYMIE.
    309 PONTYFIKAT EUZEBIUSZA.
    309 Krótkie rządy MAKSYMIANA w Arelate. Obwołanie cesarzem MAKSYMINA DAI w Syrii. SZAPUR II królem Persji (do 379).
    309 - 311 WSPÓŁRZĄDY GALERIUSZA, KONSTANTYNA I, MAKSENCJUSZA, LICYNIUSZA I MAKSYMINA DAI W RZYMIE.
    311 - 314 PONTYFIKAT MILCJADESA.
    311 Edykt tolerancyjny wobec chrześcijan (GALERIUSZ, LICYNIUSZ, KONSTANTYN I i MAKSYMIN DAJA) – (30.IV.). Śmierć GALERIUSZA w Serdyce (V.). Bezkrólewie w państwie Wei w Chinach (do 313).
    311 - 312 WSPÓŁRZĄDY KONSTANTYNA I, LICYNIUSZA, MAKSENCJUSZA I MAKSYMINA DAI W RZYMIE.
    312 Wojna domowa: zdobycie przez KONSTANTYNA I – Segusio, Turynu, Mediolanu, Brescii, Werony, Mantui i Akwilei, bitwa na moście Mulwijskim – zwycięstwo KONSTANTYNA I, utonięcie MAKSENCJUSZA (28.X.).
    312 - 313 WSPÓŁRZĄDY KONSTANTYNA I, LICYNIUSZA I MAKSYMINA DAI W RZYMIE.
    313 Dynastia aksumska w Etiopii (do 927), ABRYHA i ATSBYHA władcami Aksum (do 339). MIN TI cesarzem Wei (do 316). EDYKT MEDIOLAŃSKI (PRZYZNANIE RÓWNOPRAWNEJ POZYCJI CHRZEŚCIJAŃSTWU W IMPERIUM RZYMSKIM PRZEZ KONSTANTYNA I, LICYNIUSZA (II.). Podbój ziem MAKSYMINA przez LICYNIUSZA (bitwa na Campus Ergenus – 30.IV.), śmierć MAKSYMINA w Tarsie (VIII/IX.).
    313 - 324 WSPÓŁRZĄDY KONSTANTYNA I WIELKIEGO I LICYNIUSZA W RZYMIE.
    314 - 335 PONTYFIKAT SYLWESTRA I.
    314 Synod biskupów w Arelate (potępienie DONATA, biskupa Kartaginy i donatyzmu). Wojna domowa: bitwa między rzekami Sawą i Dunajem – zwycięstwo KONSTANTYNA I (8.X.), utrata przez LICYNIUSZA prowincji bałkańskich bez Mezji i Tracji.
    315 Ukończenie łuku triumfalnego w Rzymie na cześć KONSTANTYNA I.
    IV - VI WIEK
    316 - 589 EPOKA PÓŁNOCNYCH I POŁUDNIOWYCH DYNASTII (CHINY).
    316 Zdobycie płn. Chin przez ludy turecko-mongolskie, podział południa kraju na 16 państw.
    317 Nowy system współrządów w imperium rzymskim (1.III.). Zakaz praktyk magicznych w Rzymie. Stłumienie schizmy DONATA w Afryce przez KONSTANTYNA I. Utworzenie przez wschodnią dynastię Cin państwa ze stolicą w Nankinie, JÜAN TI cesarzem Wei (do 323).
    320 CZANDRAGUPTA I władcą Państwa Guptów (do 350).
    321 Edykt KONSTANTYNA I o święceniu siódmego dnia tygodnia.
    322 SEIMU cesarzem Japonii (do 355).
    323 MING TI cesarzem Wei (do 325).
    324 Wprowadzenie nowej złotej monety w Rzymie – solida. Wojna KONSTANTYNA I z LICYNIUSZEM: bitwy pod Adrianopolem (3.VII.) i Chryzopolis (IX.) – zwycięstwa KONSTANTYNA I, zdobycie Bizancjum i zmiana jego nazwy na Konstantynopol, abdykacja LICYNIUSZA w Nikomedii.
    324 - 337 PANOWANIE KONSTANTYNA I WIELKIEGO W RZYMIE.
    325 I Sobór w Nicei (potępienie herezji ARIUSZA, określenie większości zasad obowiązujących w Kościele, określenie sposobu ustalania świąt wielkanocnych, założenie 4 patriarchatów: Jerozolima, Antiochia, Aleksandria oraz Rzym) – (25.V.). CZENG TI cesarzem Wei (do 342).
    326 Zatarg KONSTANTYNA I z Rzymem. Śmierć syna KRYSPUSA w Puli i żony FAUSTY w Rzymie z wyroku cesarskiego (nieobyczajność).
    327 II sesja soboru w Nicei (przyjęcie do wspólnoty ARIUSZA i jego zwolenników). Przejęcie przez Państwo Kogurio (Korea) buddyzmu i konfucjanizmu z Chin.
    328 Sprawa biskupa ATANAZJUSZA w Aleksandrii.
    330 Konstantynopol nową stolicą imperium rzymskiego (11.V.). CHOSROES II KOTAK królem Armenii (do 338).
    332 Zarządzenie KONSTANTYNA I (dziedziczne przypisanie kolonów do ziemi).
    333 Najazd perski (SZAPUR II) na Armenię.
    336 PONTYFIKAT MARKA.
    336 Edykt cesarski KONSTANTYNA I (zakaz składania skarg przez kolonów na panów).
    337 - 352 PONTYFIKAT JULIUSZA I.
    337 Odparcie najazdu perskiego przez Rzym. Chrzest KONSTANTYNA I (21.V.) i jego śmierć w Nikomedii (22.V.). Zbrodnia polityczna w imperium rzymskim (wymordowanie przyrodnich braci KONSTANTYNA I i ich synów, a także wielu dostojników).
    337 - 340 WSPÓŁRZĄDY KONSTANTYNA II, KONSTANCJUSZA II I KONSTANSA W RZYMIE.
    338 TIGRANES V królem Armenii (do 351).
    339 ABRYHA EZANA władcą Aksum (do 351). Rozruchy w Aleksandrii, biskupem miasta GRZEGORZ Z KAPADOCJI.
    340 Wojna domowa: bitwa pod Akwileją – zwycięstwo KONSTANSA, śmierć KONSTANTYNA II (IV.).
    340 - 350 WSPÓŁRZĄDY KONSTANSA I KONSTANCJUSZA II W RZYMIE.
    341 Synod w Antiochii (potępienie herezji ATANAZJUSZA, uchwalenie nowego wyznania wiary). Przyjęcie przez część Gotów ariańskiej interpretacji wiary chrześcijańskiej. Rozruchy w Konstantynopolu po śmierci bp. EUZEBIUSZA (do 342).
    342 KIANG TI cesarzem Wei (do 344).
    343 Synod w Serdyce (rozłam wśród biskupów).
    344 MU TI cesarzem Wei (do 361).
    346 Powrót biskupa ATANAZJUSZA do Aleksandrii po latach wygnania.
    350 Samozwańczy cesarz MAGNENCJUSZ w Galii, Brytanii i Hiszpanii (18.I.), zamordowanie KONSTANSA w Helenie (Pireneje) – (I.).
    350 - 361 PANOWANIE KONSTANCJUSZA II W RZYMIE.
    350 SAMUDRAGUPTA władcą Państwa Guptów (do 376). Ostateczny upadek Meroe: Nubia Makuria, Alwa i Aksum państwami sukcesyjnymi. Samozwańczy cesarze: WETRANION na Bałkanach (1.III.), NEPOCJAN w Rzymie (V.) – terror w mieście (VI.), opanowanie Rzymu przez MAGNENCJUSZA, śmierć NEPOCJANA (30.VI.). Odparcie ataku perskiego na rzymską twierdzę Nisibis. Abdykacja WETRANIONA w Naissus (25.XII.).
    351 ASFYHA DELZ władcą Aksum (do 358). ARSZAK II królem Armenii (do 367). Bitwa pod Mursą – zwycięstwo KONSTANCJUSZA II nad MAGNENCJUSZEM (28.IX.).
    352 - 356 PONTYFIKAT LIBERIUSZA.
    352 Zdobycie Alp przez KONSTANCJUSZA II.
    353 Bitwa w dolinie Izery – zwycięstwo KONSTANCJUSZA II (VI.), samobójstwo MAGNENCJUSZA w Lugdunum (10.VIII.).
    354 Wyprawy rzymskie na Alamanów (do 356). Krótki okres sprawowania władzy nad rzymskimi prowincjami azjatyckimi przez GALLUSA (rozruchy w Antiochii).
    355 Stłumienie buntu w Galii przez Rzymian. Samozwańczy cesarz SYLWANUS w Kolonii (7.VIII.) i jego zamordowanie (IX.). CHUAI cesarzem Japonii (do 362).
    356 - 358 PONTYFIKAT FELIKSA (ANTYPAPIEŻA).
    356 Zesłanie przez cesarza, biskupa Rzymu LIBERIUSZA do Starej Zagory. Ustawa KONSTANCJUSZA II o karze śmierci dla każdego kto składa ofiary i cześć pogańskim bogom (19.II.). Ucieczka bp. ATANAZJUSZA z Aleksandrii.
    357 Wjazd triumfalny KONSTANCJUSZA II do Rzymu (28.IV.). Bitwa pod Argentorate – zwycięstwo Rzymu (JULIAN) nad Alamanami (VIII.).
    358 Wyprawa rzymska przeciw Sarmatom, Kwadom i Limigantom. Synod w Sirmium (powrót LIBERIUSZA do Rzymu) – (VII.). Trzęsienie ziemi w Macedonii i Azji Mniejszej, zniszczenie Nikomedii (24.VIII.). SAHYL władcą Aksum (do 372).
    358 - 366 PONTYFIKAT LIBERIUSZA.
    359 Zaburzenia w Acumincum (Limiganci). Synody w Rimini i Seleucji Izauryjskiej – arianizm religią państwową w Rzymie (do 364). Upadek rzymskiej twierdzy Amidy wobec Persów (6.X.).
    360 Obwołanie cesarzem JULIANA w Lutetii Parisiorum (II.).
    360 - 363 PANOWANIE JULIANA W RZYMIE.
    361 Śmierć KONSTANCJUSZA II w Mopsukrene (3.XI.). Edykty o tolerancji religijnej w imperium rzymskim. Rozruchy w Aleksandrii (zamordowanie biskupa GEORGIOSA) – (do 362). AI TI cesarzem Wei (do 365).
    362 Powrót bp. ATANAZJUSZA do Aleksandrii (21.II.). Edykt cesarski o nauczycielach (17.VI.). Spłonięcie świątyni pogańskiej w Dafne. Polityka antychrześcijańska JULIANA (zamknięcie głównego kościoła w Antiochii, ponowne wygnanie bp. ATANAZJUSZA z Aleksandrii). Trzęsienie ziemi w Azji Mniejszej (Nikomedia, Nicea) i Europie (Tracja). Wyprawa rzymska na Persów (do 363).
    OJIN cesarzem Japonii (do 394).
    363 Zdobycie przez Rzymian – Anaty, Pirysabory i Maozamalchy, bitwa nad górnym Tygrysem – zwycięstwo Rzymu, śmierć JULIANA (26.VI.). Obwołanie cesarzem JOWIANA.
    363 - 364 PANOWANIE JOWIANA W RZYMIE.
    363 Pokój rzymsko-perski w Charcha (utrata ziem za rzeką Tygrys, Nisibis i Singary przez Rzym, zerwanie sojuszu Rzymu z Armenią) – (VII.).
    364 Śmierć JOWIANA w Dadastanie (16/17.II.). Obranie cesarzem WALENTYNIANA I (25.II.) i WALENSA (28.III.) w Nicei. Konfesyjny podział imperium rzymskiego (zachód ortodoksyjny, wschód ariański).
    364 - 367 WSPÓŁRZĄDY WALENSA I WALENTYNIANA I W RZYMIE.
    365 Samozwańczy cesarz PROKOPIUSZ w Konstantynopolu, Tracji i Bitynii (do 366). Wyprawa rzymska do Syrii. HAI-SI KUNG władcą Wei (do 371).
    366 - 384 PONTYFIKAT DAMAZEGO I.
    366 Bitwa pod Nakoleą – zwycięstwo WALENSA nad PROKOPIUSZEM. Samozwańczy cesarz MARCELLUS w Chalcedonie. Walki Rzymu z Alamanami. Kryzys polityczny w Rzymie (antypapież URSYN).
    367 - 375 WSPÓŁRZĄDY WALENTYNIANA I, WALENSA I GRACJANA W RZYMIE.
    367 Wyprawy rzymskie (WALENS) na Wizygotów i Ostrogotów (do 369). Bezkrólewie w Armenii (do 369).
    368 Obrona Brytanii (TEODOZJUSZ STARSZY) przed najazdami Kaledończyków (do 370). Wyprawa WALENTYNIANA I za Ren, sojusz Rzymu z Burgundami.
    369 PAP królem Armenii (do 374).
    370 Ustawy WALENTYNIANA I: zakaz odwiedzania domów wdów i panien przez ludzi Kościoła, statut studentów uniwersytetu rzymskiego. Walki Rzymu z Alamanami. Samozwańczy cesarz FIRMUS w Mauretanii (do 375). Wyparcie Alanów przez Hunów i ich ekspansja.
    371 Ewangelizacja ŚW. MARCINA w Galii (do 397).
    372 ARFYD władcą Aksum (do 376). Krótkie rządy CZIEN WĘN TI w państwie Wei, SIAO WU TI nowym cesarzem (do 396).
    373 Wyprawa rzymska (TEODOZJUSZ STARSZY) na FIRMUSA do Mauretanii (do 375). Rozruchy w Aleksandrii.
    374 Odparcie ataku Kwadów i Sarmatów na Panonię. Wielki wylew Tybru. WARAZDAT królem Armenii (do 380).
    375 Śmierć WALENTYNIANA I w Brigetio (18.XI.). Zapoczątkowanie germańskiej wędrówki ludów (do 568).
    375 - 378 WSPÓŁRZĄDY WALENSA, GRACJANA I WALENTYNIANA II W RZYMIE.
    376 Ustawa GRACJANA o poszanowaniu zabytków Rzymu. Osiedlenie się Wizygotów w Tracji za zgodą WALENSA. CZANDRAGUPTA II władcą Państwa Guptów (do 415). Czystka w armii rzymskiej (śmierć MAKSYMINA, prefekta pretorium Galii i TEODOZJUSZA STARSZEGO znakomitego wodza). ADHANA władcą Aksum (do 381).
    377 Bitwa pod Marcjanopolem – zwycięstwo Wizygotów (FRYTYGERN) nad Rzymem.
    378 Walki Rzymu z Alamanami. Wyprawa GRACJANA przeciw Alanom. Bitwa pod Adrianopolem – zwycięstwo Wizygotów (FRYTYGERN) nad Rzymem, śmierć WALENSA w walce (9.VIII.).
    378 - 379 WSPÓŁRZĄDY GRACJANA I WALENTYNIANA II W RZYMIE.
    379 - 383 WSPÓŁRZĄDY GRACJANA, TEODOZJUSZA WIELKIEGO I WALENTYNIANA II W RZYMIE. DYNASTIA TEODOZYJSKA W BIZANCJUM (DO 457).
    379 ARDASZIR II królem Persji (do 383).
    380 Edykt TEODOZJUSZA (zakaz praktyk pogańskich). Zniszczenia w Tesalii, Grecji, Mezji i Panonii (Wizygoci). Niesnaski wśród Wizygotów (FRYTYGERN, ATANARYK). Przybycie TEODOZJUSZA do Konstantynopola i wypędzenie ariańskiego biskupa tego miasta. Współrządy ARSZAKA III i WAHARSZAKA w Armenii (do 386).
    381 Wyparcie przez Wizygotów hord różnych plemion za Dunaj. Wizyta ATANARYKA w Konstantynopolu i jego nagła śmierć. RYTY władcą Aksum (do 382).
    382 I Sobór w Konstantynopolu (potępienie herezji, ortodoksja jedyną formą chrześcijaństwa w całym imperium, dostosowanie organizacji terytorialnej Kościoła do administracyjnego podziału państwa). Usunięcie ołtarza w rzymskim senacie przed posągiem bogini Wiktorii (GRACJAN). Pokój Rzymu z Wizygotami (prawo do osiedlania się ich w Tracji i dostaw żywności w zamian kontyngenty żołnierzy) – (3.X.). ASFYHA II władcą Aksum (do 383).
    383 WSPÓŁRZĄDY GRACJANA, WALENTYNIANA II, TEODOZJUSZA WIELKIEGO I ARKADIUSZA W RZYMIE.
    383 Synody w Konstantynopolu i Rzymie (represje przeciw poganom). Samozwańczy cesarz MAGNUS MAKSYMUS w Brytanii (do 388), potyczka pod Lutetia Parisiorum, ucieczka GRACJANA i jego śmierć (Lugdunum, 25.VIII.). ATSBYHA II władcą Aksum (do 388). SZAPUR III królem Persji (do 388).
    383 - 392 WSPÓŁRZĄDY WALENTYNIANA II, TEODOZJUSZA WIELKIEGO I ARKADIUSZA W RZYMIE.
    384 - 399 PONTYFIKAT SYRYCJUSZA.
    384 Układ TEODOZJUSZA z MAGNUSEM w Weronie. WIKTOR, syn MAGNUSA samozwańczym cesarzem w Brytanii i Galii (do 388). Działalność antypogańska CYNEGIUSZA w Egipcie. Najazd Persów na Armenię – podział Armenii między Persję a Rzym.
    385 Pierwszy wyrok śmierci z oskarżenia o herezję (Rzym).
    386 Bitwa pod Tomis – zwycięstwo Rzymu (PROMOTUS) nad Ostrogotami. Gwałtowny spór między dworem cesarskim a biskupem Mediolanu, AMBROŻYM (oddanie kościoła arianom). Powstanie Państwa Wei w płn. Chinach, TAO WU TI cesarzem (do 409). Współrządy ARSZAKA III i CHOSROESA III w Armenii (do 389).
    387 Rozruchy w Antiochii. Chrzest AURELIUSZA AUGUSTYNA. Najazd Gotów na Panonię. Złamanie układu przez MAGNUSA.
    388 Bitwy nad Sawą i Drawą – zwycięstwa TEODOZJUSZA, poddanie się MAGNUSA w Akwilei i jego śmierć (28.VIII.), zamordowanie WIKTORA w Galii. AMIEDA I władcą Aksum (do 403). Rozruchy w Kalinikum nad Eufratem. BAHRAM IV królem Persji (do 399).
    389 Wjazd TEODOZJUSZA i ARKADIUSZA do Rzymu. CHOSROES III królem Armenii (do 392).
    390 Ustawy TEODOZJUSZA (zakaz występków erotycznych przeciw naturze, zakaz zapisywania przez diakonisów swych majątków na rzecz gmin współwyznawców, osób duchownych i ubogich , sprawowanie przez kobietę urzędu diakonisy po 60 roku życia, zakaz pobytu mnichów w miastach). Rozruchy w Salonikach (tajny rozkaz TEODOZJUSZA wymordowania kilku tysięcy mężczyzn), wydanie ekskomuniki na cesarza (V.-25.XII.).
    391 Rozruchy antypogańskie w Aleksandrii (spalenie biblioteki – patriarcha TEOFIL). Zakaz wierzeń i obrzędów pogańskich w Rzymie. Koniec klasycznego antyku.
    392 Ustawy TEODOZJUSZA (uchylenie zakazu przebywania mnichów w miastach, zakaz igrzysk w niedzielę). Przeniesienie głowy JANA CHRZCICIELA z Chalcedonu do Konstantynopola. Śmierć WALENTYNIANA II w Viennie (15.V.). WYRRAMSZAPUK królem Armenii (do 414).
    392 - 395 WSPÓŁRZĄDY TEODOZJUSZA WIELKIEGO I ARKADIUSZA W RZYMIE.
    392 Samozwańczy cesarz EUGENIUSZ na Zachodzie (do 394). Oficjalny koniec kultu pogańskich bogów w imperium rzymskim (8.XI.).
    393 Przerwanie cyklu igrzysk w Olimpii.
    394 Bitwa nad rzeką Frygidus – zwycięstwo TEODOZJUSZA, śmierć EUGENIUSZA (6.IX.). Starcie cesarza z senatem rzymskim. NINTOKU cesarzem Japonii (do 427).
    395 AURELIUSZ AUGUSTYN biskupem Hippo Regius w Afryce. Rozwój Państwa Hunów w Panonii. Śmierć TEODOZJUSZA WIELKIEGO w Mediolanie (17.I.), koniec jednolitego imperium rzymskiego. ALARYK królem Wizygotów (do 410).
    IV - V WIEK
    395 - 408 PANOWANIE ARKADIUSZA W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    395 - 421 PANOWANIE HONORIUSZA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    396 Zawarcie układów z germańskimi wodzami plemion na wschodnim brzegu Renu przez Rzym (STYLICHON). AN TI cesarzem Wei (do 419). Przybycie poety KLAUDIUSZA KLAUDIANA do Rzymu.
    397 Bunt GILDONA w Afryce przeciw HONORIUSZOWI i przyjęcie przez niego władzy ARKADIUSZA (do 398). Śmierć AMBROŻEGO, biskupa Mediolanu (IV.).
    398 Przywrócenie władztwa HONORIUSZA nad diecezją Afryki (STYLICHON). Odparcie ataków Szkotów, Piktów i Sasów na Brytanię.
    IV - V WIEK
    399 - 401 PONTYFIKAT ANASTAZEGO I.
    399 Narastające napięcie między HONORIUSZEM a ARKADIUSZEM (sprawa konsulatu EUTROPIUSZA). JEZDEGERD I królem Persji (do 420).
    400 Najazdy Hunów na Indie (do 600).Wzrost wpływów STYLICHONA w Rzymie (urząd konsulatu).
    V WIEK
    401 - 417 PONTYFIKAT INNOCENTEGO I.
    401 Wyparcie Wizygotów z cesarstwa wschodniorzymskiego do Italii (ARKADIUSZ), przekroczenie przez nich Alp i wtargnięcie do doliny Padu (ALARYK), opuszczenie Mediolanu przez HONORIUSZA i przeniesienie się do Rawenny.
    402 Państwo Żoużanów w Azji Centralnej (do 552). Nieudane oblężenie Mediolanu przez Wizygotów, bitwa pod Polencją – zwycięstwo Rzymu (STYLICHON) nad Wizygotami (6.IV.), bitwa pod Weroną – zwycięstwo Rzymu, opuszczenie Italii przez Wizygotów.
    403 Zaburzenia w Aksum: krótkie rządy ABRYHY II i YLLE SAHYLA, YLLE GEBEZ nowym władcą (do 405).
    404 Wjazd triumfalny HONORIUSZA do Rzymu. Śmierć poety KLAUDIANA.
    405 Żądanie Rzymu (STYLICHON) zwrotu Ilirykum od Konstantynopola (ARKADIUSZ). Przedarcie się przez Alpy i spustoszenie doliny Padu przez Ostrogotów (RADAGAJS), przekroczenie przez nich Apeninów. SAHYL władcą Aksum (do 409). Sprowadzenie oddziałów znad Renu i z Brytanii dla obrony Rzymu przed barbarzyńcami.
    406 Nieudane oblężenie Florencji przez Ostrogotów, schwytanie i śmierć RADAGAJSA. Samozwańczy cesarze: MAREK i GRACJAN w Brytanii. Przekroczenie Renu przez Alanów, Burgundów, Wandalów, Swebów i Alamanów (31.XII.).
    407 Upadek Trewiru zdobytego przez barbarzyńców, przeniesienie stolicy władz rzymskich w Galii do Arelate. Spalenie Ksiąg Sybillyńskich (STYLICHON). Spór Rzymu z Konstantynopolem o Ilirykum. Samozwańczy cesarz KONSTANTYN III w Brytanii, Galii i Hiszpanii (do 411).
    408 - 450 PANOWANIE TEODOZJUSZA II W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    408 Starcia w Prowansji (KONSTANTYN III – Rzym), opanowanie Hiszpanii przez KONSTANSA, syna samozwańca. Antygermańskie rozruchy w Ticinum, zamordowanie STYLICHONA w Rawennie (22.VIII.). Oblężenie Rzymu przez Wizygotów ALARYKA, rozejm z Rzymem (HONORIUSZ).
    409 Zerwanie rozejmu z Wizygotami przez HONORIUSZA, ponowne oblężenie Rzymu przez barbarzyńców, samozwańczy cesarz PRYSKUS ATTALUS w Rzymie z nadania ALARYKA (do 410), spustoszenie płn. Italii przez najazd Wizygotów, przysłanie HONORIUSZOWI 4000 zbrojnych (ANTEMIUSZ) jako pomoc od Cesarstwa Wschodniorzymskiego. ABRYH władcą Aksum (do 419). MING JÜAN TI cesarzem płn. Wei (do 423).
    410 Detronizacja ATTALUSA przez ALARYKA. Zdobycie Rzymu przez Wizygotów i jego splądrowanie (24-26.VIII.). Śmierć ALARYKA, ATAULF królem Wizygotów (do 415).
    411 Pustoszenie Italii przez Wizygotów. Samozwańczy cesarz MAKSYM w Hiszpanii. Państwo Swebów w Hiszpanii (do 585). Likwidacja władzy KONSTANTYNA III w Galii (KONSTANCJUSZ). Nowi samozwańczy cesarze w Galii: JOWIN (zam. 413), SEBASTIAN (zam. 412).
    412 Ugoda rzymsko-wizygocka (likwidacja rebelii w Galii za cenę corocznych dostaw zboża).
    413 Samozwańczy cesarz HERAKLIAN w Afryce, jego desant na Italię, bitwa pod Oriculum – zwycięstwo Rzymu (MARYNUS). Usadowienie się Wizygotów w Akwitanii i płd. Galii z Tolosą i Narboną, nieudane oblężenie przez nich Marsylii.
    414 Ślub ATAULFA z GALLĄ PLACYDIĄ, siostrą HONORIUSZA w Narbonie. Samozwańczy cesarz z nadania ATAULFA w Galii – ATTALUS (do 415). ARTAKSIJAS IV królem Armenii (do 428).
    415 KUMARAGUPTA I władcą Państwa Guptów (do 455). Likwidacja rebelii ATTALUSA przez Rzym (KONSTANCJUSZ). Zabicie króla Wizygotów, ATAULFA w Hiszpanii (VIII.), zaburzenia wśród Wizygotów – zamordowanie następcy, SYGERYKA, WALLIA nowym królem (do 418). Opuszczenie Narbony i Burdigali przez Wizygotów i osiedlenie się ich w Hiszpanii.
    416 Porozumienie rzymsko-wizygockie (wydanie GALLI PLACYDII , coroczne dostawy zboża, Wizygoci – sojusznikami Rzymu). Wspaniały przejazd triumfalny HONORIUSZA w Rzymie. Wytępienie Silingów przez Wizygotów.
    417 - 418 PONTYFIKAT ZOSYMUSA.
    417 Ślub GALLI PLACYDII z KONSTANCJUSZEM w Rawennie (1.I.). Osiedlenie się Wizygotów w Akwitanii.
    418 - 422 PONTYFIKAT BONIFACEGO I.
    418 Antypapież EULALIUSZ w Rzymie (do 419). TEODERYK I królem Wizygotów (do 451).
    419 KUNG TI cesarzem Wei (do 420). ADHANA władcą Aksum (do 425).
    420 WU TI cesarzem Wei (do 422). BAHRAM V DZIKI OSIOŁ królem Persji (do 438).
    421 KONSTANCJUSZ augustem (8.II.).
    421 WSPÓŁRZĄDY HONORIUSZA I KONSTANCJUSZA III W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    421 Śmierć KONSTANCJUSZA III w Rawennie (2.IX.).
    421 - 423 PANOWANIE HONORIUSZA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    421 Zamieszki w Rawennie. Klęska Rzymu (KASTYNUS) w walce z Wandalami w Hiszpanii. Przeniesienie się GALLI PLACYDII z Rawenny do Rzymu.
    422 - 432 PONTYFIKAT CELESTYNA I.
    422 Dynastia Liu Sung w Państwie Wei (do 479), SZAO TI cesarzem Wei (do 424).
    423 Nakaz opuszczenia Rzymu przez GALLĘ PLACYDIĘ i udanie się jej do Konstantynopola. T’AI WU TI cesarzem płn. Wei (do 452). Śmierć HONORIUSZA w Rawennie (15.VIII.). Obranie cesarzem JANA w Rzymie (20.XI.).
    423 - 425 PANOWANIE JANA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  7. #7
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    424 Misja AECJUSZA wśród Hunów z polecenia JANA (do 425). WĘN TI cesarzem Wei (do 453). Oficjalne uznanie tytułów GALLI PLACYDII i jej syna WALENTYNIANA przez Konstantynopol. Opowiedzenie się BONIFACJUSZA, komesa Afryki przeciw JANOWI.
    425 Przekroczenie wschodnich przełęczy Alp i zajęcie Akwilei przez wojska wschodniorzymskie (ASPAR), upadek Rawenny i zamordowanie JANA w Akwilei (VI.), potyczka sił AECJUSZA z wojskami ASPARA, porozumienie (tytuł komesa dla AECJUSZA i przyjęcie przez niego służby u WALENTYNIANA). Obranie cesarzem WALENTYNIANA w Rzymie (23.X.). IJOAB władcą Aksum (do 435).
    425 - 455 PANOWANIE WALENTYNIANA III W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    426 Ustawy WALENTYNIANA III przeciw poganom i Żydom.
    427 Nieudana wyprawa rzymska przeciw BONIFACJUSZOWI. 3 listy ŚW. AUGUSTYNA do BONIFACJUSZA. RICHU cesarzem Japonii (do 432).
    428 GENZERYK królem Wandalów (do 477). Mianowanie nowego komesa Afryki w Rawennie. Porozumienie BONIFACJUSZA z Wandalami (pomoc w walce z Rzymem). Śmierć FARAMUNDA, KLODION królem Franków (do 448).
    429 Przeprawa Wandalów z Europy do Afryki i jej pustoszenie wbrew umowie z BONIFACJUSZEM.
    430 Śmierć ŚW. AUGUSTYNA w Hippo Regius (28.VIII.). Oblężenie Hippo Regius przez Wandalów (do 431), bitwa pod Kartaginą – zwycięstwo Wandalów (GENZERYK) nad Konstantynopolem. Zamordowanie naczelnika wojsk rzymskich FELIKSA z inicjatywy AECJUSZA. Walki Rzymu z Jutungami nad górnym Dunajem i z Frankami w Galii. Trybut Konstantynopola dla Hunów.
    431 Przybycie ŚW. PATRYKA do Irlandii. Sobór w Efezie (potępienie NESTORIUSZA).
    432 - 440 PONTYFIKAT SYKSTUSA III.
    432 Odwołanie BONIFACJUSZA z Afryki i nadanie mu urzędu naczelnika wojsk przez WALENTYNIANA III, bitwa pod Rimini – zwycięstwo BONIFACJUSZA nad AECJUSZEM i jego ucieczka do Hunów, śmierć BONIFACJUSZA wskutek odniesionych ran z bitwy. HANZEI cesarzem Japonii (do 437).
    433 Powrót AECJUSZA do Italii na czele hord huńskich i oddanie im dwóch rzymskich prowincji naddunajskich: Walerii i Panonii Drugiej, godność naczelnika wojsk rzymskich dla AECJUSZA.
    434 Współrządy ATTYLI i BLEDY wśród Hunów (do 445).
    435 Pokój Rzymu z Wandalami (otrzymanie przez nich Mauretanii i Numidii, pomoc przeciw wrogom i trybut dla cesarstwa). Walki AECJUSZA z Burgundami (do 436) i LITORIUSZA z Wizygotami, odzyskanie Narbony, klęska w bitwie pod Tolosą. TSEHAM II władcą Aksum (do 437).
    437 Małżeństwo cesarza WALENTYNIANA III z EUDOKSJĄ, córką TEODOZJUSZA II w Konstantynopolu (29.X.). AMIEDA II władcą Aksum (do 438).
    438 Codex Theodosianus w Konstantynopolu i Rzymie. SAHYL władcą Aksum (do 440). JEZDEGERD II królem Persji (do 457).
    439 Przeniesienie się WALENTYNIANA III do Rzymu. Złamanie umowy z Rzymem przez Wandalów, zajęcie Kartaginy (19.X.). Stopniowe jednoczenie Chin przez Państwo Wei.
    440 - 461 PONTYFIKAT LEONA I WIELKIEGO.
    440 Edykty WALENTYNIANA III (o konieczności naprawiania umocnień, o zakazie dawania schronienia zbiegłym rekrutom), odezwa cesarza do ludu rzymskiego (24.VI.). Atak Wandalów na Sycylię, nieudane oblężenie Palermo. TSYBAH władcą Aksum (do 443).
    442 Pokój Rzymu z Wandalami (ustąpienie ich z Mauretanii i Numidii, uzyskanie przez to Afryki Prokonsularnej, zobowiązanie Wandalów do dostarczania dostaw zboża do Rzymu). Ataki Hunów na bałkańskie posiadłości Konstantynopola. Walki Rzymu (AECJUSZ) z Frankami. Osadnictwo Burgundów w okolicach jeziora Leman (Genewskiego), Alanów w okolicach Walencji.
    443 Edykt WALENTYNIANA III w sprawie pozbawionych majątków wygnańców z Afryki Prokonsularnej. TSEHAM III władcą Aksum (do 445). Walki Rzymu (MEROBAUDES) ze Swebami.
    445 YLLE GEBEZ II władcą Aksum (do 451). NIALL królem Irlandii (do 452). Ustawa WALENTYNIANA III o zasadzie prymatu Stolicy Apostolskiej (VII.). Zamordowanie BLEDY, samodzielne rządy ATTYLI wśród Hunów (do 453).
    447 Przeniesienie się Hunów do Europy zachodniej.
    448 MEROWEUSZ królem Franków (do 457).
    449 ” Synod zbójecki” w Efezie (zgoda na monofityzm, jedna natura CHRYSTUSA). Ekspansja Jutów w Brytanii. Zawiadomienie Konstantynopola przez ATTYLĘ o przyjęciu propozycji małżeństwa z HONORIĄ, siostrą WALENTYNIANA III (fałszywe zrozumienie wysłanego mu pierścionka), gniew cesarza – ślub HONORII z senatorem HERKULANUSEM.
    450 Śmierć TEODOZJUSZA II w Konstantynopolu (VIII.).
    450 - 457 PANOWANIE MARCJANA W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    450 Żądania ATTYLI wobec Rzymu (wydanie HONORII i jej posagu). Śmierć GALLI PLACYDII w Rzymie (27.XI.). Ekspansja Sasów w Brytanii.
    451 Atak Hunów na Galię, zdobycie Metz i Reims (IV.), bitwy: pod Orleanem (14.VI.) i na Polach Katalaunijskich (VI.) – zwycięstwo Rzymu (AECJUSZ) i Wizygotów, śmierć TEODERYKA I – TORYSMUND królem Wizygotów (do 453), wycofanie się Hunów za Ren. Sobór w Chalcedonie (potępienie monofityzmu jako herezji, przyznanie pierwszego miejsca wśród patriarchów dla biskupa Rzymu). AGABIE władcą Aksum (do 452).
    452 Najazd Hunów na Italię, zniszczenie Akwilei – początki Wenecji, częściowe zniszczenie Mediolanu i Ticinum, odwrót Hunów w wyniku epidemii. LIEVI władcą Aksum (do 454). Krótkie rządy NAN-AN WANGA w płn. Wei, WĘN CZ’ĘNG TI nowym cesarzem (do 465). LOEGAIRE królem Irlandii (do 463).
    453 Śmierć ATTYLI, rozpad jego państwa. Państwo Gepidów (do 567) i Ostrogotów (do 552) nad środkowym Dunajem. Zamordowanie TORYSMUNDA w Tolosie, TEODERYK II królem Wizygotów (do 466). SIAO WU TI cesarzem Wei (do 464).
    454 Intryga przeciw AECJUSZOWI i jego zamordowanie w Rzymie (22.IX.). AUKO cesarzem Japonii (do 457). AMIEDE III władcą Aksum (do 457).
    455 Zamordowanie WALENTYNIANA III na Polu Marsowym w Rzymie przez byłych żołnierzy AECJUSZA (16.III.). SKANDAGUPTA władcą Państwa Guptów (do 470). HENGEST królem Kentu w Brytanii (do 488).
    455 PANOWANIE PETRONIUSZA MAKSYMUSA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    455 Zatarg PETRONIUSZA z GENZERYKIEM (sprawa EUDOKII, córki WALENTYNIANA III), przypłynięcie floty Wandalów do ujścia Tybru i ich wylądowanie (V.), panika w Rzymie – zamordowanie PETRONIUSZA (31.V.), wkroczenie Wandalów do Rzymu i jego rabunek (2-16.VI.). Obwołanie cesarzem AWITUSA w Arelate (9.VII.).
    455 - 456 PANOWANIE AWITUSA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    455 Wyprawa AWITUSA do Panonii.
    456 Przerwanie dostaw zboża z Afryki dla Rzymu przez Wandalów, bitwy morskie pod Agrigentum i u wybrzeży Korsyki – zwycięstwa Rzymu (RYCYMER) nad Wandalami. Niepokoje w Rzymie. Bitwa pod Asturyką – zwycięstwo Wizygotów (TEODERYK II) nad Swebami (5.X.), opanowanie przez Wizygotów Brakary (X.). Bitwa pod Placencją – zwycięstwo RYCYMERA i MAJORIANA nad AWITUSEM i jego abdykacja (17.X.). Formalne panowanie MARCJANA w Cesarstwie Zachodniorzymskim (do 457).
    457 - 474 DYNASTIA LEONIJSKA (DO 474). PANOWANIE LEONA I W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    457 Formalne panowanie LEONA I w Cesarstwie Zachodniorzymskim (II-XII.). Walki Rzymu z Alamanami nad górnym Dunajem, Wandalami i Maurami w Kampanii. ARMAH władcą Aksum (do 471). YURYAKU cesarzem Japonii (do 489). HORMIZD III królem Persji (do 459). CHILDERYK I królem Franków (do 481). Powstanie Kościoła koptyjskiego w Egipcie. Zdobycie Kolonii przez Franków. Obwołanie cesarzem MAJORIANA w Rzymie (28.XII.).
    457 - 461 PANOWANIE MAJORIANA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    458 Ustawy MAJORIANA (posłanie do senatu, umorzenie wszelkich zaległych płatności przez podatników, opieka nad zabytkami, podniesienie znaczenia kuriałów, utrudnienie przyjmowania darowizn przez Kościół, zakaz składania ślubów zakonnych przez dziewice i bezdzietne wdowy przed ukończeniem 40 roku życia, zakaz wyświęcania kogokolwiek bez zgody tegoż) – (I-XI.). Rozpoczęcie budowy floty, werbowanie germańskich najemników przez MAJORIANA. Zajęcie płd. Galii przez Wizygotów, a Lugdunum przez Burgundów.
    459 Odbicie Lugdunum przez Rzymian i odsiecz dla Arelate, układ rzymsko-wizygocki (odpieranie najazdów Swebów przez Wizygotów). FIRUZ królem Persji (do 484).
    460 Nieudana wyprawa MAJORIANA na Wandalów, zdobycie zdradą części floty rzymskiej przez GENZERYKA w Kartagenie, układ z Wandalami (oddanie im Balearów, Sardynii, Korsyki, Mauretanii i Trypolitanii, zobowiązanie GENZERYKA do nieatakowania Sycylii i Italii).
    461 - 468 PONTYFIKAT HILAREGO.
    461 Zmuszenie do abdykacji MAJORIANA w Dertonie przez wodza RYCYMERA (2.VIII.), zamordowanie MAJORIANA (VIII.). Obranie cesarzem LIBIUSZA SEWERA w Rawennie (19.XI.).
    461 - 465 PANOWANIE LIBIUSZA SEWERA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    462 Walki rzymskiego naczelnika wojsk w Galii – EGIDIUSZA z Wizygotami i Burgundami nasłanymi przez RYCYMERA, zajęcie przez Burgundów ziem na wschód od Rodanu i Lugdunum, bitwa pod Orleanem – zwycięstwo EGIDIUSZA nad Wizygotami.
    463 Bitwa pod Bergamo – zwycięstwo Rzymu (RYCYMER) nad Alanami. Pomysł sojuszu z Wandalami (EGIDIUSZ). AILILL MOLT królem Irlandii (do 482).
    464 Śmierć EGIDIUSZA, PAWEŁ dowódcą wojsk rzymskich w Galii (do 470). CZ’IEN FEI TI cesarzem Wei (do 466).
    465 Śmierć LIBIUSZA SEWERA w Italii (14.XI.). Formalne panowanie LEONA I w Cesarstwie Zachodniorzymskim (do 467). SIEN WĘN TI cesarzem płn. Wei (do 471).
    466 MING TI cesarzem Wei (do 472). Zamordowanie TEODERYKA II w Tolosie, EURYK królem Wizygotów (do 484).
    467 Obranie cesarzem ANTEMIUSZA w Rzymie (12.IV.).
    467 - 472 PANOWANIE ANTEMIUSZA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    468 - 483 PONTYFIKAT SYMPLICJUSZA.
    468 Wojna Rzymu z Wandalami (do 474): zajęcie Sardynii przez MARCELLINUSA, zdobycie wybrzeży Libii przez armię LEONA I, zniszczenie podstępem floty rzymskiej (BASILISKOS) przez Wandalów, zamordowanie MARCELLINUSA na Sycylii, odzyskanie przez GENZERYKA Sardynii, wybrzeży Libii i zajęcie Sycylii. Proces o zdradę w Rzymie (ARWAND). Zajęcie Tours i Bourges przez Wizygotów, bitwa nad Loarą – zwycięstwo Rzymu (PAWEŁ).
    470 KUMARAGUPTA II władcą Państwa Guptów (do 475). Bitwa nad Rodanem – zwycięstwo Wizygotów (EURYK) nad Rzymem, śmierć ANTEMIOLUSA, syna cesarza ANTEMIUSZA. Śmierć PAWŁA w walkach z Sasami, SYAGRIUSZ dowódcą wojsk rzymskich w Galii (do 486).
    471 Konflikt ANTEMIUSZA z RYCYMEREM (do 472). TEODORYK WIELKI królem Ostrogotów (do 526). SIAO WĘN TI cesarzem płn. Wei (do 499). AMSI władcą Aksum (do 476).
    472 HOU FEI TI cesarzem Wei (do 477). Oblężenie Rzymu przez wojska RYCYMERA i GUNDOBADA, królewicza burgundzkiego, obwołanie się cesarzem przez OLIBRIUSZA (IV.), nieudana odsiecz dla miasta, klęska Ostrogotów (WIDYMER) nad Tybrem, zamordowanie ANTEMIUSZA (11.VII.).
    472 PANOWANIE OLIBRIUSZA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    472 Zdobycie i pustoszenie Rzymu przez Burgundów (GUNDOBAD). Rządy GUNDOBADA w Rzymie (do 473). Śmierć RYCYMERA (18.VIII.) i OLIBRIUSZA (2.XI.) w Rzymie.
    473 Obwołanie cesarzem GLICERIUSZA w Rawennie (3.III.).
    473 - 474 PANOWANIE GLICERIUSZA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    473 Śmierć króla Burgundów, GUNDEWIGA, wycofanie się z Italii GUNDOBADA, podział burgundzkich włości.
    474 Pokój LEONA I z Wandalami. Zmuszenie do abdykacji cesarza GLICERIUSZA przez Konstantynopol (VI.), obwołanie cesarzem JULIUSZA NEPOSA w Rzymie (24.VI.).
    474 - 475 PANOWANIE JULIUSZA NEPOSA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    474 Pokój rzymsko-wizygocki (odstąpienie Clermont-Ferrand przez Rzym). Śmierć LEONA I w Konstantynopolu.
    474 PANOWANIE LEONA II W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    474 - 475 CESARZE Z RÓŻNYCH RODÓW (DO 518). PANOWANIE ZENONA W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    475 ORESTES naczelnikiem wojsk rzymskich (do 476). Bunt ORESTESA i ucieczka JULIUSZA NEPOSA do Dalmacji (28.VIII.). Obwołanie cesarzem ROMULUSA AUGUSTULUSA w Rzymie (31.X.). Zamach stanu BASILISKOSA w Konstantynopolu. BUDHAGUPTA władcą Państwa Guptów (do 500).
    475 - 476 PANOWANIE ROMULUSA AUGUSTULUSA W CESARSTWIE ZACHODNIORZYMSKIM.
    475 - 476 PANOWANIE BASILISKOSA W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    476 - 491 PANOWANIE ZENONA (PO RAZ DRUGI) W CESARSTWIE WSCHODNIORZYMSKIM.
    476 Przewrót ZENONA w Konstantynopolu (likwidacja władzy BASILISKOSA). Bunt żołnierzy germańskich przeciw ORESTESOWI i wybranie przez nich na króla – ODOAKRA, abdykacja cesarza ROMULUSA AUGUSTULUSA – UPADEK CESARSTWA ZACHODNIORZYMSKIEGO, KONIEC EPOKI STAROŻYTNEJ, POCZĄTEK ŚREDNIOWIECZA (23.VIII.).
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  8. #8
    Apprentice
    Join Date
    Oct 2007
    Posts
    30
    Wiek wszechświata ocenia się na 13-15mld lat.

    edit:
    Quote Originally Posted by Aux_Teergois
    20 mld p.n.e. Wielki Wybuch tzw. Big Bang, rozprzestrzenienie się materii w przestrzeni, powstanie świata i kosmosu.
    Wszechświat to po prostu kosmos i odwrotnie.
    BLECK MY HERO

  9. #9
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    Są różne teorie odnośnie wieku wszechświata, można znaleźć i 20 mld lat temu i 15 mld lat temu i różne pośrednie cyfry między nimi. Oczywiście świat a kosmos to jedno i to samo, błąd sprzed wielu lat
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  10. #10
    Apprentice
    Join Date
    Oct 2007
    Posts
    30
    Nie, nie, są nowe wyliczenia na 13,7 + widełki. 20 to o wiele za dużo
    BLECK MY HERO

Page 1 of 2 12 LastLast

Similar Threads

  1. Historia powszechna cz.4 /1799-1918/
    By Aux_Teergois in forum Forum - Historia (PL)
    Replies: 25
    Last Post: 02-03-2010, 02:32 PM
  2. Historia powszechna cz.3 /1492-1799/
    By Aux_Teergois in forum Forum - Historia (PL)
    Replies: 14
    Last Post: 02-02-2010, 05:25 PM
  3. Historia powszechna cz.2 /476-1492/
    By Aux_Teergois in forum Forum - Historia (PL)
    Replies: 10
    Last Post: 02-02-2010, 04:28 PM

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •  
footer