1472 Ślub IWANA III z ZOE PALEOLOG. Odkrycie ujścia rzeki Gabon i Fernando Po przez Portugalczyków. Utworzenie arcybiskupstwa w St. Andrews (Szkocja). Założenie uniwersytetu we Freising (Bawaria). Zwierzchność Turcji nad Chanatem Krymskim. Pierwsza inscenizacja motywu artystycznego w teatrze (Mantua).
1473 Założenie uniwersytetu w Trewirze. Współrządy JAKUBA III i KATARZYNY CORNARO na Cyprze (do 1474). Zdobycie Geldrii przez Burgundię. Opanowanie Tlatelolco przez Azteków. Spotkanie KAROLA ŚMIAŁEGO z FRYDERYKIEM III w Trewirze (30.IX.), przymierze antyburgundzkie miast alzackich i biskupów Nadrenii.
Współrządy RADU PIĘKNEGO i BASARABA III na Wołoszczyźnie (do 1474).
1474 Walki węgiersko-czeskie o Śląsk (do 1478). Założenie uniwersytetu w Saragossie. Zakup Księstwa Rostowskiego przez Moskwę. Najazd tatarski na Polskę. Pokój szwajcarsko-austriacki. Wojna burgundzko-szwajcarska (do 1477). KATARZYNA CORNARO królową Cypru (do 1489). IZABELA I KATOLICKA królową Kastylii (do 1504). Współrządy BASARABA III i BASARABA IV MŁODEGO na Wołoszczyźnie. Wojna kastylijsko-portugalska (do 1479). Pokój między Flandrią a Hanzą w Utrechcie (odnowienie przywilejów hanzeatyckich dla Anglii). Śmierć GUILLAUME’A DUFAY – głównego przedstawiciela szkoły niderlandzkiej w muzyce.
1475 Wyprawa moskiewska na Nowogród Wielki. Bezskuteczne oblężenie Neuss w Nadrenii przez Burgundię, zajęcie Awinionu przez Francję (30.IV.), przymierze francusko-szwajcarskie, posiłki angielskie dla Burgundii, oddzielna ugoda angielsko-francuska (zwrot kosztów wojennych i coroczna opłata dla Anglii – zerwanie przymierza z Burgundią przez Anglię i rezygnacja z roszczeń do korony francuskiej) – (29.VIII.), pokój francusko-bretoński w Senlis. Stracenie LUDWIKA LUKSEMBURSKIEGO w Paryżu (zdrada stanu). Zdobycie Kaffy i likwidacja wszystkich faktorii genueńskich na Krymie przez Turcję, chan krymski MENGLI GIREJ w niewoli tureckiej (do 1476). BASARAB III hospodarem Wołoszczyzny (do 1476). Bitwa pod Vaslui – zwycięstwo Mołdawian (STEFAN WIELKI) nad Turcją. Śmierć GEORGESA CHASTELLANA – historiografa i poety burgundzkiego, DIRKA BOUTSA – malarza niderlandzkiego, PIETRO DECEMBRIO – historyka włoskiego, PAOLO UCELLO – malarza włoskiego.
1476 Wcielenie Ziemi Sochaczewskiej do Polski. Pierwsze książki w języku angielskim. Zdobycie Lotaryngii przez Burgundię, wyprawa na Szwajcarów – klęski pod Murten i Grandson, oblężenie Nancy (do 1477). Wprowadzenie Święta Niepokalanego Poczęcia przez SYKSTUSA IV (8.XII.). Przejęcie majątku zakonu Santiago przez Kastylię. MENGLI GIREJ chanem krymskim (do 1515). WŁAD PALOWNIK (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny (do 1477).
1477 Bitwa pod Nancy – zwycięstwo Lotaryngii (RENE II) nad Burgundią, śmierć KAROLA ŚMIAŁEGO (5.I.), wcielenie Księstwa Burgundii do Francji, obsadzenie Hrabstwa Burgundii, Pikardii, Artois i Hainaut przez LUDWIKA XI, Holandia w składzie Francji (do 1482), konflikt polityczny Habsburgów z Walezjuszami o dziedzictwo burgundzkie (do 1559). Wydanie „Geografii” PTOLEMEUSZA w Bolonii, „Historia rerum ubique gestarum” PIUSA II w Wenecji. Współrządy STEFANA WIELKIEGO i ROMANA II w Mołdawii (do 1478). Wielki przywilej MARII BURGUNDZKIEJ dla Gandawy. Działalność WITA STWOSZA w Krakowie (do 1496), budowa ołtarza mariackiego (do 1489). Założenie uniwersytetów w Tubingen, Moguncji i Uppsali. BASARAB IV MŁODY (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny. MARCIN TRUCHSESS VON WETZHAUSEN wielkim mistrzem krzyżackim (do 1489).
1478 Likwidacja Republiki Nowogrodzkiej przez Moskwę. Pokój czesko-węgierski w Ołomuńcu (uznanie tytułów WŁADYSŁAWA II i KORWINA za jednakowo ważne). Założenie uniwersytetu w Kopenhadze. „Wojna popia” w Polsce na Warmii (do 1479). ALEKSANDER cesarzem Etiopii (do 1494). Walki wewnętrzne na Wołoszczyźnie (do 1481). Wydrukowanie „Arytmetyki handlowej” w Treviso. STEFAN WIELKI hospodarem mołdawskim (do 1504). Krótkie rządy ALEKSANDRA II, KONSTANTYN III królem Gruzji (do 1505).
1479 Pokój wenecko-turecki w Stambule (podbój Albanii, Lemnos i Despotatu Epiru przez Turcję, upadek władzy LEONARDA III TOCCO, czasowe opanowanie Kefalinii (do 1500) i Zakynthos (do 1481) przez Turków, 100 000 dukatów kontrybucji od Wenecji i coroczny podatek w wysokości 10 000 dukatów za prawo handlowania w Turcji (25.I.). Przejściowe opanowanie Luang Prabang przez Wietnam. Traktat kastylijsko-portugalski w Alcobaça (Afryka i obszary położone na południe od przyl. Bojador do Portugalii, Wyspy Kanaryjskie do Kastylii, utrata monopolu przez Portugalię na handel z Afryką). Unia personalna Kastylii i Aragonii (FERDYNAND II KATOLICKI królem Aragonii i Sycylii (do 1516), IZABELA I KATOLICKA (do 1504)). Inkwizycja w Hiszpanii.
1480 Bitwa nad rzeką Ugrą – zwycięstwo Moskwy (IWAN III) nad Złotą Ordą (AHMAD), zrzucenie jarzma tatarskiego przez Ruś. Rządy tureckie w Otranto (do 1481). Bitwa morska koło Rodos – zwycięstwo joannitów nad Turcją. Rozprawa matematyczna PIERO DELLA FRANCESKI. Ponad 100 drukarni w Europie. Działalność kronikarza i poety JEAN’A MOLINETA w Niderlandach (do 1500). Wydanie „English-French Vocabulary” w Londynie. Śmierć JANA DŁUGOSZA – kronikarza polskiego.
1481 Włączenie Armagnac do Francji. Śmierć MEHMEDA II (4.V.), walka o tron turecki między BAJAZYTEM a DŻEMEM, ujęcie DŻEMA przez joannitów, BAJAZYT II ŚWIĘTY sułtanem Turcji (do 1512), oddanie Otranto Neapolowi, zawarcie nowego pokoju z Wenecją, zajęcie Hercegowiny przez Turków. Zdobycie Zahary przez Grenadę, Alhamy przez Kastylię (XII.). TIZOC władcą Azteków (do 1486). JAN II DOSKONAŁY królem Portugalii (do 1495). Współrządy BASARABA IV (po raz trzeci) i WŁADA MNICHA na Wołoszczyźnie (do 1482). JAN królem Danii i Norwegii (do 1513). Pokój habsbursko-francuski w Arras (Pikardia, Artois, Mâconnais, Charolais, Boulonnais, Franche-Comté dla Francji, Niderlandy dla Habsburgów) – (XII.). Śmierć FRANCISCO FILELFO – poety włoskiego.
1482 Opanowanie Prowansji i Anjou przez Francję. Kanonizacja ŚW. BONAWENTURY. Wydanie norm określających zakres działania inkwizycji w Hiszpanii (SYKSTUS IV). Założenie uniwersytetu w Avili (Kastylia). Najazd tatarski na Litwę. Bitwa pod Loją – zwycięstwo Grenady nad armią chrześcijańską (14.VII.). Odkrycie ujścia rzeki Kongo przez Portugalczyków (DIEGO CĂO), kontakty z Państwem Kongo. Wojna wenecko-papieska o zwierzchnictwo nad Ferrarą (do 1491). Pierwsza korporacja optyków (Norymberga). MAHMUD królem Bahmanidów (do 1518). WŁAD MNICH hospodarem Wołoszczyzny (do 1495). Pierwszy niemiecki traktat o arytmetyce handlowej (Bamberg). Śmierć LUKI DELLA
ROBBI – rzeźbiarza włoskiego.
1483 Bitwa pod Malagą – zwycięstwo Grenady nad armią chrześcijańską (III.), klęska wojsk Grenady pod Luceną (IV.). Wojna turecko-mamelucka (do 1492). Założenie uniwersytetu w Palma de Mallorca. Flandria pod rządami Francji. Śmierć LUDWIKA XI w Plessis-les-Tours (VIII.), KAROL VIII królem Francji (do 1498). Portugalczycy u brzegów Angoli (CĂO) – (VIII.). Zamordowanie EDWARDA V i jego brata RYSZARDA, RYSZARD III YORK królem Anglii (do 1485). Wydanie „Imago Mundi” PIERRE’A D’AILLY. TOMASZ TORQUEMADA wielkim inkwizytorem (do 1498). Uznanie JANA za króla Szwecji przez możnowładców szwedzkich (STURE STARSZY). JAN FREITAG VON LORINGHOF mistrzem inflanckim (do 1494).
1484 - 1492 PONTYFIKAT INNOCENTEGO VIII.
1484 Nieudane oblężenie Loji przez Kastylię (I.). Bulla papieska „Summis desiderantes” (przeciw czarom i czarownicom). Opanowanie Budziaku z Kilią i Akermanem przez Turcję. Zdobycie Almerii przez Grenadę. Opanowanie Alory przez Kastylię (VI.). Wydanie „Opera de arithmetica” PIERRE’A BORGHI we Francji. Osadnictwo portugalskie w Gwinei Bissau i na wyspach Św. Tomasza i Książęca.
Powstanie chłopskie w Katalonii (do 1486). Śmierć FRANÇOISA VILLON’A – poety francuskiego (Wielki testament).
1485 Zajęcie Tweru przez Moskwę. Wojna węgiersko-habsburska (do 1490), opanowanie Dolnej Austrii z Wiedniem, części Styrii i Karyntii przez KORWINA. Zdobycie Rondy przez Kastylię (22.V.), przewrót w Grenadzie, obalenie MOHAMMADA, ZAGAL nowym emirem (do 1487). Bitwa pod Bosworth – zwycięstwo hrabiego Richmond nad Yorkami, śmierć RYSZARDA III YORKA (22.VIII.), dynastia Tudor w Anglii (do 1603), HENRYK VII (hr. Richmond) królem (do 1509). Ludność: Cuzco – 200 000. Zdobycie Hueski przez Grenadę (IX.). Rozprawa o architekturze LEO BATTISTY ALBERTIEGO. Wydanie „Kwadrantu dla kupców” JEHANA CERTAINA w Paryżu „Opisania świata” MARCO POLO i „Historii naturalnej” PLINIUSZA STARSZEGO. Portugalczycy u wybrzeży Namibii (CĂO). Wojna domowa w Neapolu (do 1492). Dynastia Saluwów w Imperium Widżajanagaru (do 1505), SALUWA NARASIMHA władcą (do 1491).
1486 Zniesienie pańszczyzny w Katalonii. Zdobycie Loji przez Kastylię (29.V.). Otwarcie szkoły rachunków w Genui. Wypędzenie Żydów z Saragossy i Albarracin. Przymierze habsbursko-bretońskie. AHUITZOTL władcą Azteków (do 1502). JAN CICERO elektorem Brandenburgii (do 1499). Obranie MAKSYMILIANA cesarzem rzymskim (do 1519).
1487 Wykrycie spisku antykrólewskiego we Francji (14.I.), wojna bretońsko-francuska (do 1488), ofensywa wojsk francuskich – wkroczenie KAROLA VIII do Bordeaux (9.III.). BOABDIL emirem Grenady (do 1492). Pismo „Malleus maleficarum” (Młot na czarownice) HENRYKA KRÄMERA i JAKUBA SPRENGERA. Zdobycie Velez (3.V.) i Malagi (18.VIII.) przez Kastylię. Bunt LAMBERTA SIMNELA w Irlandii i Anglii. Przejęcie majątku zakonu Calatrava przez Kastylię. Portugalska wyprawa lądowa do Indii i Etiopii (ALFONSO DE PAIVA, PEDRO DA COVILHA) – (do 1488) i morska (BARTOLOMEO DIAZ) – (do 1488). HUNG CZY cesarzem Chin (do 1505).
1488 Zamordowanie JAKUBA III, króla Szkocji k/Stirling (11.VI.). JAKUB IV królem Szkocji (do 1513). Zdobycie Very przez Kastylię (VI.). Krótka niewola MAKSYMILIANA w Brugii, bitwa pod Saint-Aubin-du-Courmier – zwycięstwo Francji nad Bretanią (27.VII.). Odkrycie przyl. Dobrej Nadziei przez DIAZA (16.VIII.) i jego powrót do Portugalii. Traktat bretońsko-francuski (córka króla Bretanii nie wyjdzie za mąż bez zgody Francji) – (21.VIII.). Śmierć VERROCCHIA (ANDREI DE CIONI) – malarza i rzeźbiarza włoskiego.
1489 Traktat polsko-turecki (2-letni rozejm w działaniach wojennych, potwierdzenie wspólnego zwierzchnictwa nad Mołdawią, gwarancja wolnego handlu czarnomorskiego). Zajęcie Chłynowa przez Moskwę. Rządy weneckie na Cyprze (do 1571). Sułtanat Bidżapur w płn-zach. Dekanie (do 1686), dynastia Adilszahi (do 1686), JUSUF ADIL SZAH pierwszym sułtanem. Traktat angielsko-habsburski we Frankfurcie nad Menem. Zdobycie Bazy (28.IX.), Almerii (22.XII.) i Kadyksu (30.XII.) przez Kastylię, ucieczka ZAGALA do Maroka. SIKANDAR II sułtanem Delhi (do 1517). JAN VON TIEFEN wielkim mistrzem krzyżackim (do 1497).
1490 Ludność: Europa – 60 mln, Paryż, Neapol, Stambuł – 150 000, Wenecja, Mediolan – 100 000, Kordoba, Genua, Grenada, Florencja, Sewilla – 60 000, Brugia, Antwerpia, Augsburg, Barcelona, Bolonia, Brescia, Kolonia, Lyon, Cremona, Gandawa, Lizbona, Londyn, Palermo, Rzym, Rouen, Tuluza, Wiedeń – 40 000. Pierwowzór szczoteczki do zębów (Chiny). Wydanie „Summa arithmetica” LUKI PACIOLIEGO w Wenecji. Pierwsze plany urbanistyczne (Italia). Śmierć KORWINA (III.). Sułtanat Ahmadnagar na terenie Maharasztry (do 1636), AHMAD NIZAM SZAH pierwszym sułtanem. Obiecanie nie atakowania Rzymu i Wenecji oraz zgoda na zwrot kosztów utrzymania DŻEMA przez Turcję (30.XI.). Oblężenie Grenady przez Kastylię (do 1492). Dynastia Jagiellonów na Węgrzech (do 1526), WŁADYSŁAW II królem (do 1516). Złamanie przez ANNĘ BRETOŃSKĄ układu z Francją, małżeństwo z MAKSYMILIANEM. IWAN III SROGI wielkim księciem moskiewskim (do 1505).
1491 Negocjacje BOABDILA z IZABELĄ i FERDYNANDEM. Chrzest Konga w obrządku rzymskim, JAN I pierwszym królem (do 1506). Zwrot Rousillon – Aragonii i Franche-Comte Habsburgom przez KAROLA VIII. Ludność: Tenochtitlan – 300 000. Wygnanie Żydów z Genewy. Pierwszy nowoczesny spektakl (Ferrara). Uzyskanie dyspensy (ANNA BRETOŃSKA) od związku z MAKSYMILIANEM, ślub z KAROLEM VIII w Langeais (6.XII.), wojna francusko-habsburska (do 1493). Krótkie rządy THIMMABHUPALI w Imperium Widżajanagaru, IMMADI NARASIMHA nowym władcą (do 1505). Śmierć JEAN’A MESCHINOTA – poety francuskiego, MARSILIA FICINO – filozofa włoskiego.
1492 Ludność: Francja – ok. 17 mln, Niemcy – 10 mln, Italia – 7 mln, Hiszpania – 8 mln, Anglia i Szkocja – 4mln, Holandia – ok. 2 mln. Zdobycie Grenady przez Kastylię, upadek Emiratu Grenady – koniec rekonkwisty (2.I.), BOABDIL na wygnaniu w Maroku. Pojednanie Neapolu z Państwem Kościelnym (24.I.). Bretania w składzie Francji (8.II.). Powstanie Hrabstwa Geldrii we Flandrii (11.II.). Pierwsza w Europie moneta opatrzona portretem władcy: Ferrara (18.II.). „Arte de la Lengua castellana” ANTONIO DE NEBRII w Grenadzie (25.II.). Zgoda królowej IZABELI na wyprawę Genueńczyka, KRZYSZTOFA KOLUMBA na zachód (2.IV.). Śmierć WAWRZYŃCA WSPANIAŁEGO w Carregi (8.IV.). Pierwszy międzynarodowy system monetarny (Wenecja) – (15.IV.). Dekret o wygnaniu Żydów z Hiszpanii (Królowie Katoliccy) – (30.IV.). Misja wenecka we Francji (V-IX.). Pokój turecko-mamelucki (31.V.). JAN I OLBRACHT królem Polski (do 1501). ALEKSANDER wielkim księciem Litwy (do 1506). Wygnanie Żydów z Sycylii (18.VI.). Konstrukcja pierwszego w świecie globusa (MARTIN BEHAIM) – (20.VI.). Pakt francusko-mediolański (24.VI.). Pierwsza znana próba zdobycia szczytu górskiego (Alpy, Aiguille – 2097 m.n.p.m., ANTOINE DE VILLE, RENAUD JUBIE) – (1.VII.). Śmierć INNOCENTEGO VIII (25.VII.). Początek I wyprawy KOLUMBA, wypłynięcie z Palos na statkach „Nińa”, „Pinta” i „Santa Maria” (3.VIII.). Bunt PERKINA WARBECKA w Irlandii (do 1494).
XV - XVI WIEK 1492 - 1503 PONTYFIKAT ALEKSANDRA VI.
1492 KOLUMB na Wyspach Kanaryjskich (12.VIII.-6.IX.). Wydanie „De institutione musica” BOECJUSZA (18.VIII.). MOHAMMAD TURE władcą Songhaju (do 1529), islam religią panującą. Napięcie angielsko-francuskie (VIII-X.). KOLUMB na Morzu Sargassowym (16.IX.). Oblężenie Boulogne przez Anglię (8.X.). Krótki bunt na statku „Santa Maria” (10.X.). ODKRYCIE WYSPY GUANAHANI W ARCHIPELAGU BAHAMÓW (RODRIGO DE TRIANA), ODKRYCIE AMERYKI (11.X., 23.00), PRZYBYCIE KOLUMBA NA LĄD I NADANIE WYSPIE NAZWY SAN SALVADOR (12.X.).