Page 2 of 2 FirstFirst 12
Results 11 to 15 of 15

Thread: Historia powszechna cz.3 /1492-1799/

  1. #11
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    1742 Powstanie Akademii Nauk w Kopenhadze. Koronacja KAROLA ALBERTA (KAROLA VII) na cesarza rzymskiego i króla Niemiec we Frankfurcie nad Menem (rządy do 1745) – (24.I.), dynastia Wittelsbachów (do 1745). JOHN CARTERET premierem Anglii (do 1743). Ofensywa rosyjska w Finlandii. Powstanie Indian w Peru. KAROL ULRYK, książę Holsztynu – następcą tronu w Rosji. Spustoszenie Georgii przez Hiszpanów. Protektorat rosyjski nad Średnią Ordą Kazachską (do 1835). Utworzenie ministerstwa do spraw Śląska w Prusach. Odzyskanie Górnej Austrii i Czech oraz zajęcie Bawarii przez wojska austriackie, bitwa pod Chotusicami (Chotusitz) – zwycięstwo Prus nad Austrią (17.V.), traktat pokojowy sasko-prusko-austriacki we Wrocławiu (otrzymanie przez Prusy całego Śląska prócz księstw cieszyńskiego i opawskiego) – (21.VI.), traktat w Berlinie (potwierdzenie warunków pokoju z 21.VI.) – (28.VIII.), alians austriacko-saski (20.XII.). AL-MUSTADI (po raz drugi) sułtanem Maroka (do 1743). Zamordowanie byłego cara Rosji, IWANA VI w twierdzy Szlisselburg. Śmierć JEAN’A BAPTISTE’A MASSILONA – pisarza francuskiego, RICHARDA BENTLEY’A – filologa angielskiego, EDMUNDA HALLEY’A – astronoma angielskiego (odkrycie komety), PEDRA DE RIBERY – architekta hiszpańskiego (portal Hospicio Provincial de St. Fernando w Madrycie), JEAN’A BAPTISTE’A DUBOS – historyka i filozofa francuskiego.
    1743 Śmierć FLEURY’EGO (I.). Powstanie wytwórni porcelany w Capodimonte. Wyprawa francuska do Gór Skalistych w Ameryce Płn. (bracia LA VÉRENDRYE). Polityka likwidowania niezależnych sułtanatów na Jawie przez Holandię (GUSTAW VAN IMHOFF), stłumienie buntu chińsko-jawajskiego. Założenie Troicka przez Rosjan. MARIA TERESA królową Czech (do 1780). Bitwa pod Dettingen – zwycięstwo Anglii (JOHN DALRYMPLE STAIR) nad Francją (27.VI.). Wojna turecko-perska (do 1745). Traktat pokojowy rosyjsko-szwedzki w Ĺbo (południowa część terytorium fińskiego po rzekę Kymi przy Rosji) – (7.VIII.). Powstanie chłopskie (NGUYEN HUN CAN) w Wietnamie (do 1751). Sojusz między Sardynią, Austrią i Anglią w Wormacji (IX.). HENRY PELHAM premierem Anglii (do 1754). JAN MAVROCORDAT hospodarem Mołdawii (do 1747). Przymierze francusko-hiszpańskie w Fontainebleau tzw. II pakt familijny (X.). ABDULLAH (po raz piąty) sułtanem Maroka (do 1747). Śmierć MICHAELA DAHLA – malarza szwedzkiego, JEAN’A BAPTISTE’A DU HALDE’A – geografa francuskiego, NICOLASA LANCRETA – malarza francuskiego, HYACINTHE RIGAUDA – malarza francuskiego.
    1744 Wypowiedzenie wojny Anglii i Austrii przez Francję (II.), działania wojenne w Belgii, zdobycie Courtrai, Menin, Ypres przez wojska francuskie (MAURYCY SASKI), armia austriacka nad Renem – zagrożenie dla Alzacji (IV.), „unia” Prus, Bawarii, Palatynatu i Hesji-Kassel – obrona praw KAROLA VII (V.), sojusz prusko-francuski (VI.), atak Prus na Saksonię, zdobycie Miśni (19.VII.), uderzenie pruskie na Czechy – zajęcie Pragi (16.IX.), walki w Italii między Austrosardami (Austria i Sardynia) a Gallispanami (Francja i Hiszpania), wycofanie się armii austriackiej z Bawarii, podbój płn-wsch. Fryzji przez Prusy. Powstanie „Dansk Spectatora” (JŘRGEN RIIS). Antyperskie powstanie w Farsie, Astrabadzie i Choreźmie (do 1745). Obowiązek odsprzedania państwu nadwyżek ryżu ponad ustaloną normę w Wietnamie (państwowe rezerwy ryżu). Traktat handlowy rosyjsko-chiński. 10 teatrów we Francji. KONSTANTYN MAVROCORDAT (po raz trzeci) hospodarem Wołoszczyzny (do 1748). HERAKLIUSZ II królem gruzińskiej Kachetii (do 1762). Sułtanat Nedżdu w Arabii (do 1932), dynastia Saudów (do dzisiaj), MOHAMMAD IBN SAUD pierwszym sułtanem (do 1765). Opublikowanie po raz pierwszy „God save the Queen (King)” (hymn narodowy Wielkiej Brytanii). Uzupełnienie Wielkiego Kodeksu w Korei. Śmierć ALEXANDRA POPE’A – poety i filozofa angielskiego (Pukiel włosów ucięty, Wiersz o człowieku), LEO LEONARDA – kompozytora włoskiego, ANDERSA CELSIUSA – astronoma i fizyka szwedzkiego (skala termometryczna), OLIVERA GOLDSMITHA – pisarza irlandzkiego (Wieś opuszczona), GIAMBATTISTY VICO – historiozofa włoskiego.
    1745 Śmierć KAROLA VII (20.I.), przymierze Genui z Francją oraz Hiszpanią, bitwa pod Fontenoy – zwycięstwo Francji (MAURYCY SASKI) nad Austrią i Anglią (11.V.), tajne porozumienie austriacko- saskie (18.V.), bitwa pod Dobromierzem (Hohenfriedberg) – zwycięstwo Prus nad Austrią i Saksonią (4.VI.), okupacja Belgii przez Francję, zdobycie Louisborga na Cape Breton przez armię i flotę angielską (17.VI.). Założenie Baltimore przez Anglików. Otwarcie Szkoły Górniczej w Brunszwiku. FRANCISZEK STEFAN (FRANCISZEK I) cesarzem rzymskim i królem Niemiec (do 1765), dynastia habsbursko-lotaryńska (do 1806) – (15.IX.). Desant armii pretendenta do tronu angielskiego, KAROLA EDWARDA STUARTA w Szkocji, opanowanie Edynburga – bitwa pod Prestondans – zwycięstwo jakobitów (21.IX.). Encyklika papieska „Vix pervenit” (potępienie lichwy, przyznanie prawa do pobierania umiarkowanych opłat z tytułu pożyczek). Bitwa pod Kesseldorfem – zwycięstwo Prus nad Saksonią (15.XII.), pokój austriacko-sasko-pruski w Dreźnie (potwierdzenie warunków traktatu wrocławsko-berlińskiego) – (25.XII.). Wojna domowa w Dżungarii (do 1755). Fawory markizy JEANNE ANTOINETTE POISSON DE POMPADOUR we Francji (do 1764). MAKSYMILIAN III JÓZEF elektorem Bawarii (do 1777). Aleuty pod kontrolą Rosji (do 1770). JEAN BAPTISTE MACHAULT ministrem finansów Francji (do 1754). Ślub następcy tronu Rosji, KAROLA ULRYKA z księżniczką niemiecką, ZOFIĄ AUGUSTĄ ANHALT-ZERBST. Śmierć JONATHANA SWIFTA – pisarza irlandzkiego (Podróże Guliwera).
    1746 Bitwy: pod Falkirk – zwycięstwo jakobitów (17.I.), pod Culloden Moor – zwycięstwo Anglii (WILHELM AUGUST CUMBERLAND) nad armią pretendenta (16.IV.), ucieczka KAROLA EDWARDA do Francji. Utworzenie ministerstwa administracji wojskowej w Prusach. Zajęcie Lombardii i Genui przez Austrosardów, śmierć FILIPA V (9.VII.), osłabienie zaangażowania Hiszpanii w sprawy włoskie, FERDYNAND VI królem Hiszpanii (do 1759), bitwa pod Rocourt (Raucoux) – zwycięstwo Francji (MAURYCY SASKI) nad Anglią i Austrią (11.X.), zdobycie Madras przez flotę francuską, odnowienie sojuszu austriacko-rosyjskiego, rewolta ludowa w Genui – wypędzenie wojsk austriackich (XII.). FRYDERYK V królem Danii i Norwegii (do 1766). Umocnienie szlacheckiego monopolu na prawo posiadania ziemi w Rosji. Antyperskie powstanie w Sistanie, Beludżystanie i Kermanie. Powstanie Kolegium New Jersey w Elisabeth. HEINRICH VON BRÜHL pierwszym ministrem Saksonii (do 1763). Fort Dauphin na Madagaskarze pod kontrolą Francji (do 1768). Wpływy IBRAHIMA KIAHJI w Egipcie. Śmierć GUILLAUME COUSTOU – rzeźbiarza francuskiego, FRANCISA HUTCHESONA – filozofa iro-szkockiego (System filozofii moralnej).
    1747 Otrzymanie cukru z buraka (ANDREAS SIGISMUND MARGGRAF). Powstanie pałacu i zespołu parkowego Sanssouci w Poczdamie. AL-MUSTADI (po raz trzeci) sułtanem Maroka (do 1748). Powstanie pierwszej szkoły realnej (zawodowej) w Berlinie. Wypowiedzenie wojny Holandii przez Francję (17.IV.), antyoligarchiczny przewrót w Holandii, WILHELM IV ORAŃSKI stathouderem (do 1751) – (3.V.). Zamach na NADIR-SZACHA w Chorasanie podczas wyprawy przeciw Kurdom (VI.), zaburzenia w Persji, ADIL nowym szachem (do 1748), niepodległość Afganistanu – dynastia Durrani (do 1818), AHMAD-SZACH pierwszym emirem (do 1773). Wyprawy afgańskie na Indie (do 1761). Zdobycie holenderskiej twierdzy Berg-op-Zoom przez Francuzów (16.IX.), walki francusko-sardyńskie (Coll dell Asiete), walki angielsko-hiszpańskie (Finisterre). Założenie Szkoły Budowy Dróg i Mostów we Francji. Wpływy CARLA GUSTAFA TESSINA w Szwecji (do 1765). Powstanie wytwórni porcelany w Chelsea. Niezależność Audhu od Państwa Wielkiego Mogoła. MOMOZONO cesarzem Japonii (do 1762). GRZEGORZ GHICA II (po raz trzeci) hospodarem Mołdawii (do 1748). Śmierć ALAINA RÉNE LESAGE’A – pisarza francuskiego (Diabeł kulawy, Przypadki Idziego Blasa), GIUSEPPE MARII CRESPIEGO – malarza włoskiego, JEAN’A FRÉDERICA OSTERVALDA – teologa szwajcarskiego.
    1748 Powstanie Indian w Peru. Wydanie kodeksu procedury sądowej dla Brandenburgii w Prusach. Preliminaria pokojowe angielsko-francuskie (30.IV.), bitwa pod Maastricht – zwycięstwo Francji (MAURYCY SASKI) nad Anglią i Austrią, traktat pokojowy między Anglią, Austrią, Sardynią, Holandią a Francją, Hiszpanią oraz Bawarią w Akwizgranie (potwierdzenie praw Prus do Śląska, skrawki Lombardii dla Sardynii, Parma i Piacenza dla hiszpańskich Bourbonów, gwarancja niepodległości Genui, uznanie tytułu cesarskiego FRANCISZKA I, utrata przez Hiszpanię przywileju assiento na 4 lata na rzecz Anglii) – (28.X.). Reformy podatkowe w Austrii. Operacja pacyfikacyjna wojsk chińskich przeciw plemionom Czin Czuan w zach. Syczuanie (do 1749). Powstania ludowe i burżuazji przemysłowej w Holandii. Założenie Biblioteki Załuskich w Warszawie. „O duchu praw” MONTESQUIEU, trójpodział władzy, krytyka absolutyzmu. Wojny domowe w Hajdarabadzie i Karnataku, interwencje francuskie. AHMAD SZAH padyszachem Indii (do 1754). ABBAS I AL-MAHDI sułtanem Jemenu (do 1775). KONSTANTYN MAVROCORDAT (po raz trzeci) hospodarem Mołdawii (do 1749). JÓZEF WACŁAW (po raz drugi) księciem Liechtensteinu (do 1772). ABDULLAH (po raz szósty) sułtanem Maroka (do 1757). Współrządy IBRAHIMA i SZAHRUCHA w Persji (do 1749). GRZEGORZ GHICA II (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny (do 1752). Śmierć JOHANNA BERNOULLIEGO – matematyka i fizyka szwajcarskiego, EWALDA JÜRGENA VON KLEISTA – fizyka niemieckiego, JAMESA THOMSONA – poety szkocko-angielskiego (Pory roku), IZAAKA WATTSA – teologa angielskiego.
    1749 Powstanie Kompanii Ohio w Wirginii. Założenie Halifax przez Anglików. Zniesienie systemu wydzierżawiania podatków prywatnym przedsiębiorcom i przekazania ich poborów intendentom oraz utworzenie administracji intendenckiej w Hiszpanii. Przyznanie królom Portugalii tytułu „arcywiernych” przez BENEDYKTA XIV. Korzystne prawo handlowe dla Kreoli z hiszpańskich kolonii w Ameryce. Reforma uniwersytetu wiedeńskiego przez GERHARDA VAN SWIETENA (do 1752). Ograniczenie poddaństwa chłopów w Mołdawii. Dynastia Safawidów w Persji (do 1773), SULEJMAN szachem (do 1750). INTHAPHON królem Luang Prabang (do 1750). Dynastia Bu Saidi w Omanie (do dzisiaj), AHMAD sułtanem (do 1783). Ustanowienie vingtičme (dwudziestnicę) we Francji jako stałego podatku 5% od wszystkich dochodów (MACHAULT). „Głos wolny, wolność ubezpieczający” LESZCZYŃSKIEGO. KONSTANTYN RAÇOVIŢĂ hospodarem Mołdawii (do 1753). Zniesienie kancelarii nadwornych, austriackiej, czeskiej, utworzenie urzędów centralnych (Najwyższa Izba Sprawiedliwości, Directorium in publicis et cameralibus, Generalny Komisariat Wojenny) w monarchii habsburskiej (FRIEDRICH WILHELM HAUGWITZ). Założenie dziennika duńskiego „Berlingske Tidende”. Śmierć PIERRE’A HUBERTA SUBLEYRASA – malarza francuskiego.
    1750 Ludność: Finlandia – 420 tys., Prusy wsch. – 600 tys., Irlandia – 3 mln, Śląsk pruski – 1,2 mln, Czechy – 1,9 mln, Norwegia – 600 tys., Szkocja – 1,2 mln, Szwecja – 1,8 mln, Anglia i Walia – 6 mln, Italia (ogólnie) – 15 mln, Dania – 800 tys., Hiszpania – 8,5 mln, Francja – 23 mln, Japonia – 26 mln, Wiedeń – 175 tys. Ostre prześladowania misjonarzy w Wietnamie. Faktyczna niezależność Iraku od Turcji, dynastia Hasana (do 1831), rządy külemenów. Antychińskie powstanie w Tybecie (Lhasa). Wprowadzenie sekstansu w zakresie przyrządów nawigacyjnych na morzu. Yanaon w Indiach pod kontrolą Francji (do 1956). Opanowanie Heratu przez Afganistan. Gubernator francuskiego Pondichérry, DUPLEIX nawabem południowych Indii (do 1754), sprzeciw Anglii. Traktat hiszpańsko-portugalski o zamianie terytoriów (wybrzeże Urugwaju z Colonia del Sacramento dla Hiszpanii, część Paragwaju dla Portugalii). Antyholenderskie powstanie w Bantamie. Traktat angielsko-hiszpański (wyrzeknięcie się wszelkich roszczeń do assiento przez Anglików w zamian za 100 000 funtów). „Histoire Naturelle” GEORGESA LOUISA LECLERCA DE BUFFONA. JÓZEF I królem Portugalii (do 1777), wpływy SEBASTIĂO JOSÉ CARVALHO E MELLO mar. POMBALA (do 1777). Hegemonia regionalna Ruandy w Afryce (państwo Tutsi). Dwuwładza w Persji: SZAHRUCH (po raz drugi) – (do 1796) i ISMAIL III (do 1773). Przywrócenie godności hetmana Ukrainy lewobrzeżnej w Rosji (ELŻBIETA). WASYL władyką-metropolitą Czarnogóry (do 1766). ISOTIKAKUMAN królem Luang Prabang (do 1771). Zajęcie wyspy Saint Marie u wybrzeży Madagaskaru przez Francję. OTIJA DADIANI władcą gruzińskiej Megrelii. Śmierć LODOVICO ANTONIO MURATORIEGO – historyka i erudyty włoskiego (Rerum Italicarum scriptores), JOHANNA SEBASTIANA BACHA – kompozytora niemieckiego (Pasja wg Św. Mateusza,
    6 koncertów brandenburskich, Pasja wg Św. Jana, Msza h-moll, ponad 250 kantat), EGIDA QUIRINA ASAMA – rzeźbiarza niemieckiego, MATHIASA GEORGA MONNA – kompozytora austriackiego, WASILIJA TATISZCZEWA – historyka i pisarza rosyjskiego.
    1751 Założenie Akademii Nauk w Getyndze. Podbicie Pendżabu przez Afganistan. WILHELM V ORAŃSKI stathouderem Holandii (do 1795), regencja ANNY (do 1759). Dynastia oldenburska – linia Holstein-Gottorp w Szwecji (do 1818), ADOLF FRYDERYK królem (do 1771). Antychińskie powstanie w Tybecie, wprowadzenie statusu przez Chiny (do 1911). Ostra walka LUDWIKA XV z parlamentami we Francji (billet de confession – zaświadczenie o spowiedzi). Podporządkowanie państwu inkwizycji w Portugalii (POMBAL). Nowoczesna kodyfikacja prawa karnego i cywilnego oraz procedury sądowej w Bawarii przez WIGÜLAUSA XAVERA ALOYSA VON KREITTMAYERA (do 1756). Wpływy JOHANNA HARTVIGA ERNSTA VON BERNSTORFFA w Danii (do 1770). Wydzielenie zarządu spraw monetarno-mennicznych w Prusach. Potępienie masonerii przez BENEDYKTA XIV. Reorganizacja Georgii. Powstanie Akademii Filadelfijskiej w Pensylwanii. Prace nad „Wielką Encyklopedią Francuską” (do 1772). Antyholenderskie powstanie w Mataramie (do 1755). Ustawa o zrównaniu powinności w Korei (mniejszy podatek wojskowy, inne rodzaje opodatkowania). Śmierć KILIANA IGNAZA DIENTZENHOFERA – architekta niemieckiego, JULIENA OFFRAY’A DE LA METTRIE – filozofa francuskiego (Człowiek-maszyna).
    1752 Testament polityczny FRYDERYKA II w Prusach. Podbój Kaszmiru przez Afganistan. Założenie Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt. Przyjęcie kalendarza gregoriańskiego przez Anglię. Układy francusko-angielskie w Indiach. Wpływy angielskie w indyjskim sułtanacie Karnatak. Zjednoczenie Birmy, dynastia Konbaung (do 1885), ALAUNGPAJA królem (do 1760). MATEUSZ GHICA hospodarem Wołoszczyzny (do 1753). Dynastia As-Sabah w Kuwejcie (do dzisiaj), SABAH I emirem (do 1764). SALOMON I królem gruzińskiej Imeretii (do 1782). Śmierć JOHANNA ALBRECHTA BENGELA – teologa niemieckiego, CHARLESA SIMONA FAVARTA – pisarza francuskiego, JOSEPHA BUTLERA – teologa i filozofa angielskiego (Analogia religii naturalnej i objawionej), ROBERTA LEVRACA-TOURNIČRESA – malarza francuskiego, JOHNA CHRISTOPHERA PEPUSCHA – kompozytora angielskiego.
    1753 MATEUSZ GHICA hospodarem Mołdawii (do 1756). Odnowienie konkordatu hiszpańsko-papieskiego. Bunt chłopski we Francji. KONSTANTYN RAÇOVIŢĂ hospodarem Wołoszczyzny (do 1756). Założenie Rangunu przez Birmańczyków (ALAUNGPAJA). WENZEL ANTON KAUNITZ kanclerzem Austrii (do 1792). Założenie Akademii Nauk Historycznych (Vitterhetsakademien) w Sztokholmie. Zniesienie wielu wewnętrznych ceł w Rosji. Uniezależnienie się Buchary od Persji, dynastia Myngut (do 1920). Śmierć GEORGA WENCESLAUSA VON KNOBELSDORFFA – architekta i malarza niemieckiego, JACQUESA PHILIPPA BOUCHARDONA – rzeźbiarza francuskiego, GEORGA BERKELEY’A – filozofa angielskiego.
    1754 Wybuch otwartej wojny między angielską Wirginią a Francuzami kanadyjskimi i posiłkującymi ich Indianami. Powstanie King’s College w Nowym Jorku. Negocjacje angielsko-austriackie w sprawie sojuszu. Wojna Hiszpanii i Portugalii z 7 „redukcjami” jezuickimi w Paragwaju (do 1756). Założenie Szlacheckiego Banku Pożyczkowego w Rosji. Hasło „Join or die” (zjednoczyć się lub zginąć) w „Pennsylwania Gazette” (FRANKLIN) – (9.V.), kongres delegatów kolonii angielskich w Ameryce – Albany (VI.). Odwołanie DUPLEIXA ze stanowiska gubernatora Pondichérry, układ francusko-angielski (francuska zwierzchność nad Hajdarabadem, odstąpienie Anglikom Karnataku). Założenie Fortu Duquesne (Fort Pitt) przez Francuzów. OSMAN III sułtanem Turcji (do 1757). Zdobycie Meszhedu przez Afganistan. Książę THOMAS PELHAM-HOLLES NEWCASTLE premierem Anglii (do 1756). Śmierć HENRY’EGO FIELDINGA – pisarza angielskiego (Historia życia Toma Jonesa, czyli dzieje podrzutka), IGNAZIO DE LUZÁNA – pisarza hiszpańskiego, GIOVANNI BATTISTY PIAZETTY – malarza włoskiego, CHRISTIANA WOLFFA – filozofa niemieckiego, LUDWIKA HOLBERGA – pisarza duńskiego.
    1755 Podbój Dżungarii przez Chiny. Budowa kanału wodnego łączącego Liverpool z Manchesterem. Utworzenie ministerstwa finansów w Hiszpanii. Rozwój publicystyki poświęconej podniesieniu rolnictwa i zreformowaniu stosunków poddańczych w Danii. Bitwa w lasach nad Ohio w Wirginii – zwycięstwo Francji i Indian nad Anglią (BRADDOCK) – (VII.). Założenie uniwersytetu w Moskwie (MICHAIŁ ŁOMONOSOW). Ugoda Holandii z przywódcą powstańców jawajskich, MANGKUBUMI (uznanie się przez niego lennikiem Holandii, podział Mataramu na 2 części: Sułtanat Surakarta (władza PAKUBUWANY II) i Djokjakarta (władza MANGKUBUMI)). Wydanie rozkazu zatrzymywania na wszystkich wodach francuskich statków handlowych przez Anglię. Antypruska konwencja angielsko-rosyjska w Sankt Petersburgu (30.IX.). Objęcie rządów dyktatorskich przez PASQUALA PAOLIEGO na Korsyce (do 1768). Trzęsienie ziemi w Lizbonie (40 000 ofiar) – (1.XI.). Ultimatum Francji dla Anglii (XII.). JOAS I cesarzem Etiopii (do 1769), rozbicie dzielnicowe (do 1784). Wojny domowe w Segu (do 1766). Śmierć JEAN’A BAPTISTE’A OUDRY’EGO – malarza francuskiego, FRANCESCO DURANTE – kompozytora włoskiego, CHARLESA LOUISA DE SECONDAT MONTESQUIEU – francuskiego filozofa i pisarza politycznego.
    1756 - 1763 WOJNA SIEDMIOLETNIA.
    1756 Założenie wytwórni porcelany w Sčvres. Zależność Tunisu od Algieru (do 1790). Zniesienie billets de confession we Francji. Książę DEVONSHIRE premierem Anglii (do 1757). Antychińskie powstanie w Dżungarii (do 1757). Konwencja prusko-angielska w Whitehall tzw. westminsterska (neutralizacja Rzeszy, wspólny sojusz przeciw temu, kto naruszy pokój w Niemczech) – (16.I.). Bitwa pod Crybaté – zwycięstwo Portugalii nad Guaranami (śmierć wodza LANGURU) – (10.II.). Przymierze obronne austriacko-francuskie tzw. I traktat wersalski (1.V.). Wypowiedzenie wojny Anglii przez Francję (18.V.), zdobycie Minorki przez armię francuską (28.V.), konwencja neutralności francusko-holenderska (14.VI.), atak Prus na Saksonię, zajęcie Drezna, oblężenie armii saskiej (AUGUST III) w twierdzy Pirna przez armię pruską (FRYDERYK II) – (VIII-X.), zwycięstwo armii pruskiej nad Austrią w bitwie pod Lovosicami (Lobositz) – (1.X.), bezwarunkowa kapitulacja armii saskiej w Pirna (16.X.), wyjazd AUGUSTA III do Warszawy, okupacja Saksonii przez Prusy (do 1763). MOHAMMAD I bejem Tunisu (do 1759). Wojny Anglii z Bengalem w Indiach (do 1757), krótka okupacja Kalkuty przez armię bengalską, odbicie miasta przez siły angielskie
    (ROBERT CLIVE). Chorasan pod władzą Persji. Wyprawa afgańska (AHMAD-SZAH) na Delhi (do 1757). KONSTANTYN RAÇOVIŢĂ (po raz drugi) hospodarem Mołdawii (do 1757). KONSTANTYN MAVROCORDAT (po raz czwarty) hospodarem Wołoszczyzny (do 1758). Seszele i Amiranty pod kontrolą Francji (do 1794).
    1757 Dekrety CZIEN LUNGA w Chinach (zaostrzenie polityki izolacji kraju), zamknięcie portów chińskich dla statków europejskich (z wyjątkiem Kantonu). Uznanie chłopów za towar i sprzedawanie ich bez ziemi w Meklemburgii. Nieudany zamach na LUDWIKA XV w Wersalu (ROBERT-FRANÇOIS DAMIENS) – (5.I.). Potępienie pruskiej agresji na Saksonię przez Austrię i wystawienie przeciw Prusom armii Rzeszy (Reichsarmee) – (I.). Podbój Sirhindu przez Afganów (AHMAD-SZAH), zdobycie i złupienie Delhi (łupy wartości 12 000 000 rupii), odwrót armii afgańskiej po epidemii cholery. Książę NEWCASTLE premierem Anglii (do 1762). WILLIAM PITT STARSZY earl OF CHATHAM ministrem spraw zagranicznych Anglii (do 1761). Układ francusko-austriacki tzw. II traktat wersalski (uzyskanie przez Austrię kwoty 12 000 000 liwrów rocznego subsydium) – (1.V.), działania wojenne Prus w Czechach, bitwa pod Pragą – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad Austrią (KAROL LOTARYŃSKI) – (6.V.), zajęcie Chandernagore przez Anglików, bitwa pod Kolinem – zwycięstwo Austrii (LEOPOLD DAUN) nad Prusami (FRYDERYK II) – (18.VI.), wycofanie się oddziałów pruskich do Saksonii. Bitwa pod Palasi (Plassey) – zwycięstwo Anglii (CLIVE) nad wojskami Bengalu i Francuzami (23.VI.), ujęcie i stracenie nawaba SIRADŻA AD-DAULI, MIR DŻAFAR nawabem (do 1760), nierównoprawny układ handlowy angielsko-bengalski (m. in. obdarowanie wyższych urzędników Kompanii, oficerów armii i floty angielskiej sumą 1 250 000 funtów szt. (z czego 234 000 dla CLIVE’A), podbój Indii przez Anglię (do 1856), wywóz z Indii towarów i metali szlachetnych wartości 38 000 000 funtów szt. (do 1780). Konkordat papiesko-mediolański. MOHAMMAD III sułtanem Maroka (do 1790). MUSTAFA III sułtanem Turcji (do 1774). Bitwa pod Grossjägersdorf – zwycięstwo armii rosyjskiej (STIEPAN APRAKSIN) nad Prusami (30.VIII.), złożenie broni przez wojska angielsko-hanowerskie (WILHELM AUGUST CUMBERLAND) wobec armii francuskiej (LOUIS FRANÇOIS ARMAND VIGNEROT DU PLESSIS DE RICHELIEU) pod Kloster Zeven (oddanie Hanoweru – Francuzom, wycofanie się wojsk angielsko-hanowerskich za Łabę) – (8.IX.), bitwa pod Rossbach – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad siłami Francji i Rzeszy (CHARLES DE ROHAN DE SOUBISE) – (5.XI.), zajęcie Śląska przez Austriaków, rajdy pod Berlinem, wkroczenie armii szwedzkiej na Pomorze Zachodnie, bitwa pod Lutynią – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad Austrią (KAROL LOTARYŃSKI) – (5.XII.), wycofanie się armii austriackiej ze Śląska, opanowanie Prus Wsch. przez armię rosyjską (WILHELM FERMOR). Układ Holandii z MANGKUNEGORO na Jawie (uznanie zwierzchności Kompanii, otrzymanie dziedzicznego lenna), ugruntowanie podziału Mataramu. Utworzenie specjalnej komisji do spraw wiejskich w Danii. SCARLAT GHICA hospodarem Mołdawii (do 1758). Śmierć EDWARDA MOORE’A – pisarza angielskiego, JANA VACLAVA STAMICA – kompozytora czeskiego, DAVIDA HARTLEY’A – filozofa angielskiego (Observations on Man), BERNARDA LE BOVIERA DE FONTENELLA – pisarza i filozofa francuskiego, DOMENICO SCARLATTIEGO – kompozytora włoskiego, RENÉ ANTOINE’A FERCHAULT’A DE RÉAUMURA – biologa francuskiego (skala termometryczna).
    1758 Wysłanie eskadry francuskiej (THOMAS LALLY DE TOLLENDAL) do Pondichérry, zdobycie Fortu Św. Dawida k/Kalkuty przez Francuzów, zajęcie Saint Louis i Gorée przez Anglików w Afryce, bitwa pod Krefeld – zwycięstwo wojsk angielsko-hanowerskich (FERDYNAND BRUNSZWICKI) nad Francją, wycofanie się oddziałów francuskich za Ren. „Dictionnaire ou traité de la police générale des villes“ (Słownik, czyli traktat o ogólnej policji miejskiej) LA POIXA DE FRÉMINVILLA. Śmierć BENEDYKTA XIV (3.V.).
    1758 - 1769 PONTYFIKAT KLEMENSA XIII.
    1758 Represje wobec arystokracji i jezuitów w Portugalii i Brazylii. Kapitulacja francuskiego Louisbourga na Cape Breton przed Anglikami (27.VII.), bitwy: pod Sarbinowem (Zorndorf) – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad Rosją (FERMOR) – (25.VIII.). Nieudany zamach na króla Portugalii, JÓZEFA I w Lizbonie (JOSÉ DE MASCARENHAS, książę Aveiro) – (3.IX.). Bitwa pod Hochkirch – zwycięstwo Austrii (DAUN) nad Prusami (FRYDERYK II) – (14.X.), zaniechanie ofensywy w Saksonii przez Austrię, nieudane oblężenie Madrasu przez Francuzów (do 1759). Podbój Kaszgarii przez Chiny. FRANÇOIS ETIENNE DE CHOISEUL ministrem spraw zagranicznych Francji (do 1761). Wyprawa Marathów na Pendżab, pogrom zwolenników Afganów. Walki domowe w Indiach (Majsur (HAJDAR ALI) kontra Karnatak, Marathowie, Hajdarabad i Trawankur) – (do 1767). Pokonanie Kadżarów przez Zandów w Persji, regencja KARIMA-CHANA przy ISMAILU III (do 1760). Powstanie Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu. Wytaczarka JANA VERBRUGGENA. SCARLAT GHICA hospodarem Wołoszczyzny (do 1761). JAN TEODOR CALLIMACHI hospodarem Mołdawii (do 1761). Śmierć ALLANA RAMSEY’A – pisarza i filozofa szkockiego, JOSEPHA ISAACA BERRUYERA – pisarza francuskiego.
    1759 KAROL III królem Hiszpanii (do 1788). Powstanie Akademii Nauk w Monachium. Potępienie „Wielkiej Encyklopedii Francuskiej” DENISA DIDEROTA przez KLEMENSA XIII. Wypędzenie jezuitów z Portugalii. Regencja LUDWIKA BRUNSZWICKIEGO w Holandii (do 1766). FERDYNAND IV królem Neapolu i Sycylii (do 1799). Wycofanie się wojsk francuskich z Korsyki. Początek wydawania „Journal Encyclopedique” (Leodium). Bitwy: pod Kay – zwycięstwo Rosji (PIOTR SAŁTYKOW) nad Prusami (23.VII.), pod Kunowicami (Kunersdorf) – zwycięstwo Rosji i Austrii (SAŁTYKOW, GIDEON ERNST VON LAUDON) nad wojskami pruskimi (FRYDERYK II) – (12.VIII.), morska u przyl. Lagos – zwycięstwo Anglii nad Francją (19.VIII.), ofensywa pruska w Saksonii (IX.), zajęcie Quebecu (obrona francuska pod wodzą LOUISA JOSEPHA mar. DE MONTCALMA DE SAINT-VÉRANA) przez Anglików (18.IX.), bitwa morska pod Belle-Ile (25.XI.) – zwycięstwo Anglii nad Francją, zupełne panowanie angielskie na morzach, zdobycie Gwadelupy i Saint Lucii przez Anglików, nieudany atak angielski na Martynikę. Podbój wsch. Turkiestanu, Kirgistanu i wsch. Kazachstanu przez Chiny. SZAH ALAM II padyszachem Indii (do 1806). Wyprawa afgańska na Pendżab. KAROL FRYDERYK księciem Kurlandii i Semigalii (do 1763). ALI II bejem Tunisu (do 1782). Śmierć GEORGA FRIEDRICHA HÄNDLA – kompozytora niemieckiego (Mesjasz, Muzyka na wodzie, Muzyka ogni sztucznych, Samson, Juda Machabeusz), CHARLESA BROOKINGA – malarza angielskiego, LOUISA DE CAHUSACA – pisarza francuskiego, NICOLASA ANTOINE’A BOULLANGERA – inżyniera i geologa francuskiego (Delugé), WILLIAMA COLLINSA – poety angielskiego (Oda do wieczoru).
    1760 JERZY III królem Wielkiej Brytanii i Irlandii (do 1820), elektorem Hanoweru (do 1814). Najazd Birmańczyków na Syjam (m. in. zniszczenie seminarium w Ajuthayi). Bitwa pod Wandewasz – zwycięstwo Anglii nad Francją (DE LALLY), wycofanie się oddziałów francuskich do Pondichérry (22.I.), ofensywa austriacka na Śląsku, bitwa pod Legnicą – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad Austrią (LAUDON) – (15.VIII.), nieudana próba zdobycia Quebecu przez Francuzów, kapitulacja Montrealu przed Anglikami (IX.), krótka okupacja Berlina przez zagony rosyjsko-austriackie (IX.), bitwa pod Torgau – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad Austrią (DAUN) – (3.XI.). Początek rewolucji przemysłowej w Anglii. Powrót CLIVE’A do Anglii (przyznanie mu tytułu lorda i członka Izby Lordów). KARIM-CHAN ZAND wakilem (delegatem narodu) Persji (do 1779), Sziraz – stolicą kraju (do 1785). Żelazna tokarka VAUCANSONA. NAUNGDAWGJI królem Birmy (do 1763). ANDRIANJAFY królem Madagaskaru (do 1783). Usunięcie MIR DŻAFARA z tronu Bengalu przez Anglików, MIR KASIM nowym nawabem (do 1764), nowy układ handlowy (przekazanie Anglii 4 okręgów Bengalu oraz 200 000 funtów szt. dla członków Kompanii). Śmierć CHRISTOPHA MATTHÄUSA PFAFFA – teologa niemieckiego (Pax Tubingenesis).
    1761 Bitwa pod Panipatem – zwycięstwo Afganów (AHMAD-SZAH) nad Marathami (16.I.). Wynalazek chronometru (JOHN HARRISON). Kapitulacja francuskiego Pondichérry przed Anglikami (I.). Traktat handlowy rosyjsko-chiński. Wydanie naukowego słownika japońsko-holenderskiego (AOKI BUNZO). Przymierze francusko-hiszpańskie tzw. III pakt familijny (15.VIII.), ultimatum Hiszpanii dla Anglii (do 1762), zdobycie Belle-Ile przez Anglików. Wielka ekspedycja wschodnia (Egipt, Syria, Arabia, Jemen, Indie, Oman, Persja, Irak, Cypr, Turcja) Niemca w służbie duńskiej, KARSTENA NIEBUHRA (do 1767). Reorganizacja władz państwowych w Austrii (powołanie Rady Państwa (Staatsrat), składającej się z kanclerza, 3 ministrów stanu i 6 radców stanu, utworzenie Nadwornej Izby Skarbowej, Zjednoczonej Austriacko-Czeskiej Kancelarii Nadwornej, Nadwornej Izby Rachunkowej – inicjatywy KAUNITZA). Dekret MIR KASIMA o zwolnieniu z cła wszystkich kupców bengalskich, sprzeciw Anglii – wojna angielsko-bengalska (do 1764). Pacyfikacja części Paragwaju przez Portugalię. Zakup Palace Buckingham dla JERZEGO III. CHOISEUL ministrem marynarki (do 1766) i wojny we Francji (do 1770). Zdobycie Świdnicy przez Austrię (1.X.). Dymisja PITTA ze stanowiska ministra spraw zagranicznych Anglii (2.X.). Zdobycie Kołobrzegu (Kolberg) przez Rosjan (16.XII.). „Julie ou la Nouvelle Héloise” (Julia czyli nowa Heloiza) JEAN’A JACQUESA ROUSSEAU. KONSTANTYN MAVROCORDAT (po raz piąty) hospodarem Wołoszczyzny (do 1763). GRZEGORZ CALLIMACHI hospodarem Mołdawii (do 1764). HAJDAR ALI i jego syn TIPU władcami Majsuru (do 1799). Śmierć SAMUELA RICHARDSONA – pisarza angielskiego (Familiar Letters, Pamela czyli cnota nagrodzona, Klarysa czyli historia młodej damy), PIETERA VAN MUSSCHENBROEKA – fizyka holenderskiego, JACQUESA DE LAJOUE’A – malarza francuskiego.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  2. #12
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    1762 Wypowiedzenie wojny Anglii przez Hiszpanię (2.I.), tzw. „cud domu brandenburskiego” – śmierć cesarzowej Rosji, ELŻBIETY I (4.I.), PIOTR III carem (I-VI.), zaniechanie działań wojennych przez Rosję i wycofanie armii z Prus Wschodnich i Pomorza. JOHN STUART hr. BUTE premierem Anglii (do 1763). Założenie Narodowego Towarzystwa Helweckiego w Zurychu. Nieudana ofensywa hiszpańska w Portugalii (Bragança) – (II.), zdobycie Martyniki i Grenady przez Anglików (5.II.). Polska na krawędzi wojny domowej. Manifest cara PIOTRA III „o darowaniu wolności i swobody całej szlachcie rosyjskiej”, zniesienie obowiązkowej służby wojskowej (II.). Upaństwowienie Banku Wiedeńskiego i rozpoczęcie emisji pieniędzy papierowych w Austrii. Wydanie przez parlament paryski dekretu znoszącego zakon jezuitów we Francji, nałożenie sekwestru na majątek zakonu. Pokój rosyjsko-pruski w Sankt Petersburgu (status quo) – (5.V.), pokój szwedzko-pruski (status quo) – (22.V.). Przewrót gwardyjsko-pałacowy w Rosji, detronizacja PIOTRA III (28.VI.) i jego zamordowanie (6.VII.), KATARZYNA II cesarzową Rosji (do 1796). „Le contrat social” (Umowa społeczna) ROUSSEAU. GO-SAKURAMACHI cesarzem Japonii (do 1771). Bitwa pod Burkatowem (Burkesdorf) – zwycięstwo Prus (FRYDERYK II) nad Austrią (DAUN) – (21.VII.), kapitulacja hiszpańskiej Hawany przed Anglią (13.VIII.), atak angielski na Filipiny, poddanie się Manili (22.IX.), okupacja angielska tego miasta (do 1764), odzyskanie Świdnicy przez armię pruską (9.X.), bitwa pod Freibergiem – zwycięstwo wojsk pruskich (HEINRICH HOHENZOLLERN) nad armią Rzeszy (29.X.), wycofanie się książąt Rzeszy z zobowiązań wobec Austrii, francusko-angielskie preliminarze pokojowe (3.XI.), rokowania Prus z Austrią i Saksonią (XII.). HERAKLIUSZ II królem Gruzji (do 1798). IBRAHIM SORI władcą Futa Dżalon (do 1792). Śmierć ALEXANDRA GOTTLIEBA BAUMGARTENA – filozofa niemieckiego (Aesthetica), PAULA TROGERA – malarza austriackiego, PROSPERA JOLIOTA CRÉBILLONA – pisarza francuskiego.
    1763 Walki plemienia Ottawów (PONTIAC) z Anglikami w Kanadzie (do 1765). „O skutecznym rad sposobie” KONARSKIEGO. Powstanie wytwórni porcelany w Berlinie. Kryzys gospodarczy w Holandii. Pokój Anglii z Francją i Hiszpanią w Paryżu (zatrzymanie pomniejszych wysp karaibskich przez Anglię, oddanie Francji – Martyniki, Gwadelupy, Grenady i Saint Lucii, uzyskanie przez Anglię Cape Breton, Kanady i położonej na wschód od Missisipi części Luizjany, zwrot Kuby i Manili Hiszpanii przez Anglię w zamian za Florydę, odstąpienie zach. Luizjany Hiszpanii przez Francję, dla Francji w Ameryce Płn. jedynie prawo do połowów w rejonie Nowej Fundlandii i kilku małych wysepek (Saint Pierre, Miquelon) jako bazy rybackie, zwrot Belle-Ile Francji przez Anglię w zamian za Minorkę, afrykańska baza Saint Louis dla Anglii, utrata punktów handlowych w Indiach (prócz 5 starych faktorii, pozbawienie ich wszelkich umocnień, zakaz utrzymywania wojsk) przez Francję na rzecz Anglii) – (10.II.), pokój Prus z Austrią i Saksonią w Hubertusburgu (powrót do status quo, obietnica poparcia przez Prusy arcyksięcia JÓZEFA na elekcji króla rzymskiego, wyrzeknięcie się Śląska przez Austrię) – (15.II.). Ogłoszenie powszechnego przymusu pobierania nauki w Prusach. Falklandy pod kontrolą Francji (do 1765). Traktat angielsko-perski (szereg ulg i przywilejów, prawo wolnego handlu, wyłączenie spod jurysdykcji sądów perskich, prawo utworzenia w Bandar Abbas i Buszehr ufortyfikowanych faktorii handlowych). Wicekrólestwo Brazylii ze stolicą w Rio de Janeiro (do 1822). „De statu ecclesiae et legitima potestate Romani pontificis” (O stanie Kościoła i legalnej władzy papieża) JUSTINUSA FEBRONIUSA (NICOLAUSA VON HONTHEIMA). Potępienie pism HELVÉTIUSA, HOLBACHA i ROUSSEAU przez KLEMENSA XIII. GEORGE GREENVILLE premierem Anglii (do 1765). Edykty podatkowe LUDWIKA XV we Francji – protesty parlamentów. Pierwszy patent JAMESA WATTA (reparacja pompy NEWCOMENA). KONSTANTYN RAÇOVIŢĂ (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny (do 1764). HSINBJUSZIN królem Birmy (do 1776). Śmierć AUGUSTA III (5.X.), ostatnie bezkrólewie w Polsce (do 1764). NIKITA PANIN kanclerzem Rosji (do 1781). Proklamacja królewska o zamknięciu przed angielskimi osadnikami terenów zamieszkałych przez Indian na Środkowym Zachodzie, zakaz emitowania banknotów przez kolonie angielskie w Ameryce Płn., walka z przemytem i nielegalnym przemysłem w koloniach przez Anglików. Abdykacja KAROLA FRYDERYKA w Kurlandii i Semigalii (pod naciskiem Rosji), BIRON księciem (do 1769). Regencja KSAWEREGO w Saksonii (do 1768). Śmierć JOSEPHA GOUPY – malarza angielskiego, PIERRE’A CARLETA DE CHAMBLAINA MARIVAUX – pisarza francuskiego (Życie Marianny, Kariera wieśniaka, Pułapka miłości, Igraszki trafu i miłości), LOUISA RACINE’A – pisarza francuskiego, OLOFA VON DALINA – pisarza szwedzkiego (Den Svänska Argus).
    1764 Remonstracja parlamentu paryskiego (określenie granic suwerenności monarchy) – (I.). Odwołanie edyktów podatkowych przez LUDWIKA XV. Potępienie dzieła FEBRONIUSA przez KLEMENSA XIII. Edykt POMBALA w Portugalii (jakikolwiek opór stawiany władzy miał być sądzony jako zbrodnia obrazy majestatu). Ustanowienie intendenckiej administracji na Kubie. Nieudany pucz w Rosji, śmierć IWANA VI. Zniesienie urzędu hetmana Ukrainy lewobrzeżnej, przekazanie rządów Kolegium Małorosyjskiemu (PIOTR RUMIANCEW). Przejście wszystkich dóbr cerkiewnych (1 mln poddanych) na skarb państwa w Rosji, otworzenie zakładu wychowawczego dla dziewcząt z rodzin szlacheckich (Instytut dla Szlachetnie Urodzonych Panien) przy klasztorze Smolnym. Klęska nieurodzaju i głód w Italii. PEDRO PABLO ABARCA DE BOLEA hr. ARANDA przewodniczącym Rady Kastylskiej (kierownikiem rządu) w Hiszpanii (do 1779). Przymierze rosyjsko-pruskie, powstanie „systemu północnego” (11.IV.). Śmierć markizy DE POMPADOUR (15.IV.). Wprowadzanie samorządów w miastach francuskich. Sejm konwokacyjny w Polsce, opór Rosji i Prus wobec przeprowadzenia części konstytucyjnych planów przez Czartoryskich (7.V-23.VI.). STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI królem Polski i wielkim księciem Litwy (do 1795). „The Rights of British Colonies Asserted and Proved” (Obrona i wywód praw brytyjskich kolonii) JAMESA OTISA. „Sugar Act” i „Colonial Currency Act” w Anglii (przerzucenie kosztów wojny siedmioletniej na kolonie). Bitwa pod Baksarem – zwycięstwo Anglii nad Bengalem, Mogołami i Audh, ucieczka MIR KASIMA do Delhi. Założenie Saint Louis w Luizjanie przez Hiszpanów. Zatwierdzenie decyzji parlamentu paryskiego o kasacie zakonu jezuitów we Francji przez LUDWIKA XV (XI.). Faktyczny zwrot Manili Hiszpanii przez Anglię. GRZEGORZ ALEKSANDER GHICA hospodarem Mołdawii (do 1767). STEFAN RAÇOVIŢĂ hospodarem Wołoszczyzny (do 1765). ABDULLAH I emirem Kuwejtu (do 1814). Śmierć WILLIAMA HOGARTHA – malarza i rytownika angielskiego, HANSA ADOLFA BRORSONA – poety duńskiego, LI IKA – filozofa koreańskiego, JOHANNA MATTHESONA – kompozytora niemieckiego, BENITO JERONIMA FEIJÓO Y MONTENEGRO – pisarza hiszpańskiego (Teatro critico, Cartas eruditas).
    1765 Wielkie powstanie chłopskie na Węgrzech (komitaty Vas, Zala, Samogy) – (do 1766). CHARLES WASTON WENTWORTH książę ROCKINGHAM premierem Anglii (do 1766). JÓZEF II cesarzem rzymskim i królem Niemiec (do 1790), współregentem krajów monarchii habsburskiej (do 1780). Założenie pierwszej w Europie wyższej szkoły górniczej we Freibergu. Odmowa opodatkowania lombardzkiego duchowieństwa przez KLEMENSA XIII, utworzenie w Mediolanie instytucji rządowej mającej zwierzchność nad sprawami kościelnymi (Giunta Economale). Falklandy pod kontrolą Anglii (do 1769). Założenie Wolnego Towarzystwa Ekonomicznego w Rosji. Reformy w Polsce (ujednolicenie systemu miar i wag, uruchomienie mennicy, rewaloryzacja kursu monet, ustawa wekslowa zabezpieczająca transakcje kredytowe, założenie Szkoły Rycerskiej), spór handlowy z Prusami (wprowadzenie cła generalnego powodem wystawienia przez Prusy komory celnej (10% od wartości towarów) w Kwidzyniu), mediacja Rosji – zniesienie cła generalnego przez Polskę. Powstanie Baskijskiego Towarzystwa Przyjaciół Kraju (FRANCISCO JAVIER MUNIVE E IDIAQUEZ PEŃAFLORIDA). Powstanie Królewskiego Banku w Berlinie. Początki Teatru Narodowego w Warszawie. Budowa Kanału Ogińskiego (Dniepr-Niemen) – (do 1784). Zdobycie władzy przez stronnictwo „czapek” w Szwecji (upadek rządów TESSINA). Potępienie syndykatów księży we Francji. Powstanie zakładu wychowawczego dla córek mieszczan w Rosji, ukaz w sprawie chłopskiej (prawo panów do zsyłania chłopów na katorgę). Zgromadzenie kleru we Francji, potępienie literatury filozoficznej i jansenizmu – unieważnienie decyzji kleru przez parlament paryski. Rozporządzenia prawne przeciw koloniom angielskim w Ameryce Płn. – „Stamp Act” (wprowadzenie opłat stemplowych za dokumenty prawne i ekonomiczne, gazety, karty i kości do gry) i „Quartering Act” (w przypadku braku miejsca w koszarach kwaterowanie żołnierzy angielskich w hotelach i domach prywatnych). Kongres 9 kolonii angielskich w Nowym Jorku (bojkot angielskich towarów, „no taxation without representation”). Nieudana wyprawa chińska na Birmę. Powstanie gazety „Monitor” w Polsce. Układ Audhu z Anglią (kontrybucja Audhu dla Kompanii w wysokości 5 000 000 rupii, oddanie okręgów Allahabad i Kora, prawo ingerowania w wewnętrzne sprawy Audhu). SCARLAT GHICA (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny (do 1766). Traktat angielsko-mogolski (prawo diwanu, tj. prawa zarządzania finansami w Bengalu dla Anglików w zamian za przekazanie dwóch zagarniętych okręgów audhijskich Wielkiemu Mogołowi i 2 600 000 rupii rocznie. Osadzenie na tronie Bengalu MIR DŻAFARA (po raz drugi) przez Anglików. Napięta sytuacja w Bretanii (zawieszenie działalności sądów w wyniku decyzji parlamentu Rennes, aresztowania opornych przeciw królowi) – (X.). ABD AL-AZIZ sułtanem Nedżdu (do 1803). Śmierć GIOVANNI PAOLO PANNINIEGO – malarza włoskiego, ALEXISA CLAUDE’A CLAIRAUT – matematyka i astronoma francuskiego, MICHAIŁA ŁOMONOSOWA – pisarza rosyjskiego, CHRISTIANA GELLERTA – pisarza niemieckiego.
    1766 Podróż dookoła świata Francuza, LOUISA ANTOINE’A DE BOUGAINVILLE’A (do 1769). Monopol tytoniowy w Prusach. Pokój Ottawów z Anglikami w Kanadzie. Podróż dookoła świata Anglika, SAMUELA WALLISA (do 1768). Prawo o wolności druku dla pism opozycji w Szwecji (ANDERS CHYDENIUS). Encyklika papieska przeciw „modernizmowi”. Rozruchy ludowe w Madrycie i innych miastach Hiszpanii (III.). Zniesienie opłat stemplowych w koloniach angielskich, „Declaratory Act” (potwierdzenie prawa króla do wydawania ustaw wiążących kolonie oraz do podnoszenia podatków) – (III.). PITT STARSZY premierem Anglii (do 1767). Zwolnienie kupców od obowiązku służby wojskowej w Rosji w zamian za wysoką prowizję, ustalenie systemu poboru (1 rekrut na 100 dusz). Wprowadzenie wyborów municypalnych w Hiszpanii. CHRYSTIAN VII królem Danii i Norwegii (do 1808), regencja BERNSTORFFA (do 1770). Śmierć LESZCZYŃSKIEGO, włączenie Księstwa Lotaryngii i Baru w skład Francji. Obalenie dzieła reform w Polsce, przywrócenie liberum veto (pod naciskiem Rosji i Prus), odrzucenie tolerancji innowierców, rozwiązanie konfederacji Czartoryskich. Powstanie Kompanii Manufaktur Wełnianych w Polsce. Sir GUY CARLETON gubernatorem Quebec (do 1778). CHOISEUL ministrem spraw zagranicznych Francji (do 1770). Dynastia Ngolo-Diara w Segu (do 1861), NGOLO-DIARA władcą (do 1790). ALEKSANDER GHICA hospodarem Wołoszczyzny (do 1768). SAWA (po raz drugi) władyką-metropolitą Czarnogóry (do 1781). Śmierć JOHANNA JEAN’A MARCA NATTIERA – malarza francuskiego, CHRISTOPHA GOTTSCHEDA – pisarza niemieckiego (Próba krytycznej poetyki dla Niemców).
    1767 „Townshend Acts” w Anglii (wprowadzenie cła na szkło, ołów, farby, herbatę i papier w koloniach). Wojna Majsuru (HAJDAR ALI) z Anglią w Indiach (do 1769). Założenie gazety „Courier du Bas-Rhin”(nadreńskie posiadłości Prus). Eksperyment agrarny PEDRO RODRIGUEZA hr. DE CAMPOMANESA w Hiszpanii (Sierra Morena). Utworzenie konfederacji innowierców w Polsce (Toruń, Słuck), wstępem do uzyskania przez nich równouprawnienia politycznego przy poparciu Rosji – (20.III.). Wypędzenie jezuitów z Neapolu, Sycylii, Malty i Hiszpanii, analogiczne akcje w koloniach hiszpańskich (IV.), aresztowanie jezuitów w Parmie i Piacenzie (FRANÇOIS GUILLAUME DU TILLOT), ogłoszenie bezprawności panowania Bourbonów w tych księstwach przez KLEMENSA XIII, wojna między Państwem Kościelnym a monarchiami burbońskimi (do 1773), zajęcie Awinionu i Venaissin przez Francję, Pontecorvo i Benewentu przez Neapol. Odkrycie Tahiti (WALLIS) – (17.VI.). Generalna konfederacja katolicka w Polsce w Radomiu pod egidą Rosji (23.VI.). Ukaz w sprawie chłopskiej w Rosji (każda skarga chłopska – „kłamliwą denuncjacją”, karaną dożywotnim zesłaniem do Nerczyńska), obrady Komisji Kodyfikacyjnej (do 1768).
    Spinning-jenny (mechaniczna przędzarka wózkowa) JAMESA HARGREAVES’A. Początek reform „józefińskich” w Austrii (patent urbarialny ograniczający na Węgrzech pańszczyznę i zakazujący rugowania chłopów z ziemi, pierwsze edykty podporządkowujące Kościół państwu). AUGUSTUS HENRY FITZROY OF GRAFTON premierem Anglii (do 1770). Sejm konfederacki (repninowski) w Polsce (do 1768), veto wobec równouprawnienia innowierców – porwanie i wywiezienie do Kaługi części konfederatów na czele z bp. krakowskim, KAJETANEM SOŁTYKIEM (inspiracja ambasadora rosyjskiego, NIKOŁAJA REPNINA). GRZEGORZ CALLIMACHI (po raz drugi) hospodarem Mołdawii (do 1769). Pertraktacje duńsko-rosyjskie w sprawie Holsztynu (zrzeczenie się praw dziedzicznych do Holsztynu przez Rosję). Śmierć BENEDETTO ALFIERIEGO – architekta włoskiego, GEORGA PHILIPPA TELEMANNA – kompozytora niemieckiego (ok. 600 uwertur, 44 pasje, 12 mszy, 40 oper).
    1768 I wyprawa azjatycka Niemca w służbie rosyjskiej, PETERA SIMONA PALLASA (Powołże, Ural, Syberia, płd. Kaukaz) – (do 1774). Kodyfikacja prawa karnego w Austrii (Theresiana). I podróż dookoła świata Anglika, JAMESA COOKA (wybrzeża Nowej Zelandii, Nowej Gwinei, wsch. wybrzeże Australii) – (do 1771). Likwidacja jezuickich „redukcji” w hiszpańskiej części Paragwaju. „Prawa kardynalne” w Polsce (liberum veto, wolna elekcja, prawo wypowiadania posłuszeństwa królowi), równouprawnienie innowierców, Polska protektoratem Rosji de iure (II.), zawiązanie konfederacji szlacheckiej w Barze przeciw Rosji, STANISŁAWOWI AUGUSTOWI i Czartoryskim, a pod hasłami obrony wiary oraz wolności (Pułascy, Krasińscy) – (28.II.). Utworzenie ministerstwa górnictwa w Prusach. Powstanie rządowego Kolegium do Spraw Rolnictwa w Danii. Sprzedaż Korsyki Francji przez Genuę. Fawory hrabiny JEANNE BÉCU DU BARRY we Francji (do 1774). Rozwiązanie 9 kongregacji i zamknięcie 400 domów zakonnych we Francji (do 1784). Nałożenie podatków na duchowieństwo bez zgody papieża w Austrii. Protesty Massachusetts, Maryland, Karoliny Płd. i Georgii przeciw nakładaniu wysokich ceł przez parlament Anglii, odmowa świadczeń na rzecz żołnierzy królewskich przez zgromadzenie prawodawcze Nowego Jorku. Powstanie królewskiego urzędu cenzury wszystkich książek i czasopism w Portugalii. Manifestacje w dniu zebrania się nowego parlamentu w Anglii (10.V.). Walki partyjne w Szwecji, anarchia (do 1771). Budowa Pałacu Marmurowego w Sankt Petersburgu (do 1785). Najazd Birmańczyków na Syjam. Antyszlacheckie powstanie chłopów ukraińskich w Polsce tzw. koliszczyzna (IWAN GONTA, MAKSYM ŻELEŹNIAK), rzeź szlachty (Humań), interwencja wojsk polsko-rosyjskich. Zdobycie Baru przez wojska rosyjskie (20.VI.), rozruchy konfederackie w Małopolsce (VI.), Wielkopolsce (VII.), na Litwie i Białorusi (VIII.). Pierwsze wydanie „Encyklopedia Britannica” (do 1771). Incydent graniczny pod Bałtą (X.), wojna turecko-rosyjska tzw. wojna polska (do 1774), atak rosyjski na Besarabię. Deklaratywna „Instrukcja” KATARZYNY II. JERZY GHICA hospodarem Wołoszczyzny (do 1769). Śmierć GIOVANNI ANTONIO CANALA (CANALETTA) – malarza włoskiego, FRANCOISA DE CUVILLESA – architekta francuskiego (gabinet lustrzany w pałacu w Monachium, LAWRENCE’A STERNE’A – pisarza irlandzkiego (Podróż sentymentalna przez Francję i Włochy, Listy Jorika do Elizy), JOHANNA JOACHIMA WINCKELMANNA – niemieckiego historyka sztuki (Historia sztuki starożytnej).
    1769 Najazd tatarski (KRIM-GIREJ) na Rosję (II.). Początek prusko-rosyjskich sondaży w Sankt Petersburgu w sprawie podziału ziem Polski (II.). Powstanie Towarzystwa dla Obrony Ustawy o Prawach (Society for the Defense of the Bill of Rights) w Anglii (JOHN WILKES, pastor JOHN HORNE) – (II.). Zajęcie polskiego Spisza przez Austrię (II.). Śmierć KLEMENSA XIII (2.II.).
    1769 - 1774 PONTYFIKAT KLEMENSA XIV.
    1769 Odebranie Portugalii Mazaganu przez Maroko. Powstanie wytwórni porcelany „Etrurii“ k/Hanley. Antyturecki przewrót w Egipcie, ALI BEJ sułtanem (do 1772). Założenie Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego (FRANKLIN). Antytureckie powstanie (ZAHIR) w Palestynie i Syrii (do 1775). Nieudana wyprawa chińska na Birmę. Wydanie mapy Azji Środkowej na 104 arkuszach przez jezuickich mandarynów. Sprawa WILKES’A w Anglii (do 1774). Utworzenie specjalnego trybunału (dochodzenie królewskich praw w zakresie alienowanych dóbr koronnych) w Portugalii. Obalenie władzy KONSTANTYNA MAVROCORDATA (po raz czwarty) w Mołdawii i JERZEGO GHICA na Wołoszczyźnie przez Rosję, okupacja rosyjska Mołdawii, Wołoszczyzny i Besarabii (do 1774), ofensywa rosyjska na Krymie – zdobycie Azowa i Taganrogu. Bunt chłopski w Karelii (do 1771). Czasopisma satyryczne w Rosji (do 1774). Pierwszy
    patent WATTA na maszynę parową. Spotkanie FRYDERYKA II z JÓZEFEM II w Nysie (VIII.). Zaburzenia w Anglii, rozbijanie maszyn spinning-jenny, zburzenie tartaku mechanicznego w Limechouse. Concenssus in Publico-Ecclesiasticis dla krajów austriackich i czeskich (MARIA TERESA), kasata pierwszych klasztorów w Austrii. PAOLI, były dyktator Korsyki na emigracji w Anglii. Utworzenie organu centralnego konfederacji barskiej – Generalności (X.), siedziba w słowackim Preszowie. Obalenie dynastii Malla w Nepalu, dynastia Szah (do dzisiaj), PRITHNI NARAJAN SZAH królem (do 1775), zjednoczenie kraju. Krótkie rządy JANA II w Etiopii, TEKLE HAJMANOT II nowym cesarzem (do 1777). Falklandy pod kontrolą Hiszpanii (do 1817). Rozwój uprawy ziemniaka w Europie. PIOTR BIRON księciem Kurlandii i Semigalii (do 1795). Zaburzenia chłopskie w Szawlach na Litwie. Śmierć WASILIJA TREDIAKOWSKIEGO – pisarza rosyjskiego, AOKI BUNZO – lekarza i uczonego japońskiego, ANTONIO GENOVESIEGO – ekonomisty włoskiego.
    1770 Utworzenie ministerstwa lasów w Prusach. FREDERICK earl GUILFORD lord NORTH premierem Anglii (do 1782). Powstanie Towarzystwa Informacji Konstytucyjnej (Society for Constitutional Information) w Anglii (HORNE). Demonstracja uliczna w Bostonie, pierwsze krwawe rozwiązanie konfliktu z kolonistami przez Anglię – „masakra bostońska” (5.III.). Napięcie angielsko-hiszpańskie o Falklandy. Odwołanie ceł (z wyjątkiem cła na herbatę) przez rząd angielski (IV.). Klęska głodu w Bengalu (do 1772). Nieurodzaje w Danii (do 1771). Kodyfikacja prawa w Królestwie Sardynii. Wprowadzenie postanowień patentu urbarialnego na Węgrzech. Upadek regencji BERNSTORFFA w Danii, JOHANN FRIEDRICH STRUENSEE referentem wniosków (maitre des requétes), de facto dyktatorem (do 1772). Pomoc wojskowa Francji (CHARLES FRANÇOIS DU PÉRIER DUMOURIEZ) dla konfederatów w Polsce (VI.). Zbadanie wsch. wybrzeży Australii, nadanie im nazwy Nowej Południowej Walii i ogłoszenie angielskiego panowania nad tym kontynentem (COOK). Bitwy: nad rzeką Largą – zwycięstwo Rosji (PIOTR RUMIANCEW) nad Krymem (KRIM GIREJ) – (18.VII.), morska pod Czeszme – zwycięstwo Rosji (ALEKSIEJ ORŁOW) nad Turcją (VII.), przyjęcie protektoratu Rosji przez Tatarów nogajskich z Kubania, antytureckie powstanie Greków na wyspach Morza Egejskiego (bracia ORŁOW), bitwa nad rzeką Kahul – zwycięstwo Rosji (RUMIANCEW) nad Turcją (1.VIII.), zdobycie Bukaresztu, Jass, Akermanu, Kilii, Izmaiłu i Benderu przez armię rosyjską. Inauguracja tzw. „obiadów czwartkowych” w Polsce. Spotkanie FRYDERYKA II z JÓZEFEM II na Morawach (IX.). „Marcha Real” hymnem narodowym Hiszpanii (3.IX.). Zdobycie Częstochowy przez konfederatów barskich (IX.), ogłoszenie aktu detronizacji STANISŁAWA AUGUSTA i bezkrólewia przez Generalność (22.X.). „Kong Christian stod ved hřjen mast” JOHANNA HARTMANNA i ROGERTA (pierwszy hymn narodowy Danii). Zajęcie 3 starostw polskich (nowosądeckie, czorsztyńskie, nowotarskie) przez Austrię. Wyspa Wielkanocna posiadłością Hiszpanii (XII.). Upadek CHOISEULA we Francji (XII.). Śmierć GIUSEPPE TARTINIEGO – kompozytora włoskiego, HARUNOBU SUZUKI – malarza japońskiego, JEAN’A ANTOINE’A NOLLETA – fizyka francuskiego, MARTINUSA VAN MYTENSA – malarza austriackiego, GIOVANNI BATTISTY TIEPOLEGO – malarza włoskiego, MARIE ANNE DE CUPIS DE CAMARGO – tancerki francuskiej.
    1771 Uzyskanie prawa publikowania sprawozdań z posiedzeń parlamentu przez prasę angielską. Przekroczenie koła podbiegunowego w Ameryce Płn. i dotarcie do Morza Arktycznego (wyprawa angielska SAMUELA HEARNE’A). Księstwo Badenii w Rzeszy (do 1806). Austriackie demonstracje wojenne na Bałkanach (II.). Kierowanie siecią szkolną przez urząd cenzury w Portugalii. Reforma uniwersytetu w Pawii (do 1773). Wprowadzenie nowego systemu poboru rekruta w Austrii (podział kraju na okręgi zaciągowe – Werbebezirke), określenie minimum wieku przy składaniu ślubów zakonnych (24 lata), regulacja obciążeń chłopskich na Śląsku Cieszyńskim. „Uwagi o rządzie polskim” ROUSSEAU. Wpływy rosyjskie w Szwecji. Opanowanie całości Krymu przez wojska rosyjskie (WASILIJ DOŁGORUKI) i flotę azowską, sforsowanie linii Dunaju przez armię rosyjską, masowe dezercje z armii tureckiej. Rozwiązanie parlamentu paryskiego (130 członków na wygnaniu), reorganizacja wszystkich parlamentów prowincjonalnych w ściśle podporządkowane Koronie ciała biurokratyczne we Francji (RENE NICOLAS DE MAUPEOU). Bitwa pod Lanckoroną – zwycięstwo Rosji (ALEKSANDER SUWOROW) nad konfederatami barskimi (DUMOURIEZ) – (21.V.). Zgoda Rosji na pruskie sugestie rozbiorowe względem Polski (VI.). Powstanie pierwszej fabryki przędzalniczej poruszanej kołem wodnym tzw. water-frame w Cromford k/Derby (RICHARD ARKWRIGHT). Przymierze austriacko-tureckie (VIII.). Powstanie konfederackie na Litwie (MICHAŁ OGIŃSKI), bitwy: pod Bezdzieżem – zwycięstwo, pod Stołowiczami – druzgocąca klęska (27.IX.). Edykt „referenta wniosków” wartością edyktu królewskiego w Danii (STRUENSEE). Nieudana próba porwania króla STANISŁAWA AUGUSTA przez konfederatów barskich w Warszawie (3.XI.), kompromitacja ruchu konfederackiego w opinii monarchicznej Europy. Umocnienie pozycji stronnictwa „czapek” w Szwecji. Zdobycie Damaszku, Gazy, Ramli, Jerozolimy, Jaffy i Sydonu przez powstańców syryjskich (MOHAMMAD ABU AD-DAHAB), włączenie Płw. Arabskiego do Egiptu. „Bunt dżumowy” w Moskwie. SURIYAVONG królem Luang Prabang (do 1791). GO-MOMOZONO cesarzem Japonii (do 1779). Powstanie chłopskie (ruch TAY-SON) w Wietnamie (do 1802). Śmierć JOHANNA HEINRICHA GOTTLOBA VON JUSTIEGO – ekonomisty i publicysty niemieckiego (Wiedza państwowa, czyli ujęcie wszystkich nauk ekonomicznych i skarbowych), THOMASA GRAY’A – poety angielskiego, BARTOLOMEO FRANCESCO RASTRELLIEGO – architekta włoskiego, CLAUDE’A ADRIENA HELVÉTIUSA – filozofa francuskiego (O umyśle, O człowieku), ROBERTA WOODA – pisarza angielskiego.
    1772 Regulacja obciążeń chłopskich w Dolnej Austrii. Sprawa CLIVE’A (korupcja) w Anglii (do 1773). Założenie Akademii Nauk w Brukseli. Walki muzułmańsko-chińskie w zach. Syczuanie (do 1774). II podróż dookoła świata COOKA (podróż z zachodu na wschód, Tahiti, Nowe Hebrydy, Nowa Kaledonia) – (do 1775). Zamach stanu w Danii, aresztowanie STRUENSEE’GO, jego współpracownika ENEVOLDA BRANDTA, internowanie królowej KAROLINY MATYLDY (17.I.). Synod biskupów w Limie (uznanie możliwości sprawowania kapłaństwa przez Indian i Metysów). Reforma uniwersytetu w Coimbrze. Ukończenie budowy transalpejskiej drogi kołowej przez Przełęcz Brennerską (1375 m). Przystąpienie Austrii do traktatu podziału ziem polskich wespół z Rosją i Prusami (I.), finalizacja układów rozbiorczych prusko-rosyjskiego i prusko-austriackiego (II.). Stracenie STRUENSEE’GO i BRANDTA w Danii (28.IV.). Rokowania rosyjsko-tureckie w Fokszanach (IV-IX.). Obalenie władzy ALI BEJA w Egipcie przez bejów mameluckich, utrata Damaszku przez powstańców, interwencja floty rosyjskiej, krótkie opanowanie Bejrutu (V.), pomoc wojskowa Rosji dla powstańców. Zakaz stosowania pracy niewolniczej na terenie Anglii. Traktat podziału ziem polskich między Rosję, Prusy i Austrię w Sankt Petersburgu tzw. I rozbiór Polski (dla Austrii – ziemie Małopolski ze Lwowem, Tarnowem, Zamościem i Przemyślem po Wisłę i San na północy, a po Zbrucz na wschodzie – 83 tys. km˛, 2,65 mln mieszkańców, dla Prus – Warmia, Pomorze Gdańskie z Elblągiem, Tczewem, Malborkiem i Chełmnem bez Gdańska i Torunia, pas Wielkopolski i Kujaw po Noteć z Bydgoszczą i Inowrocławiem – 36 tys. km˛, 580 tys. mieszkańców, dla Rosji – Inflanty Polskie z Dyneburgiem, ziemie leżące na wschód od linii łączącej środkowy bieg Dźwiny ze środkowym biegiem Dniepru z Połockiem, Witebskiem, Mścisławiem, Homlem i Mohylewem – 92 tys. km˛, 1,3 mln mieszkańców) – (5.VIII.), utrata przez Polskę 30% terytorium i 35% ludności. Upadek ostatniej twierdzy konfederatów barskich – Częstochowy (18.VIII.). Wojna domowa w Maharasztrze. Odkrycie Wysp Crozeta przez Francuzów. Krótka wojna Majsuru z Anglią. Absolutystyczny zamach stanu w Szwecji (19.VIII.), GUSTAW III królem (do 1792). FRANCISZEK JÓZEF I księciem Liechtensteinu (do 1781). Regencja OVE HŘGH-GULDBERGA w Danii (do 1784). Zerwanie rokowań z Rosją przez Turcję (IX.). Śmierć EMANUELA SWEDENBORGA – matematyka i mistyka szwedzkiego, LOUISA CLAUDE’A DAQUINA – kompozytora francuskiego.
    1773 Sułtanat Negeri Sembilan w płd. części Płw. Malajskiego (do 1889). Ostre prześladowania misjonarzy w Wietnamie (do 1778). Sejm rozbiorowy w Polsce (do 1775). Przepłynięcie po raz pierwszy antarktycznego koła podbiegunowego (COOK) – (17.I.). Zerwanie kongresu pokojowego w Bukareszcie przez Turcję (III.).
    Rozruchy w Paryżu (nieurodzaj). Antytureckie przymierze ZAHIRA z emirem Libanu i Rosją. Bulla papieska „Dominus ac Redemptor Noster” (kasata zakonu jezuitów) – (21.VII.), ugody Państwa Kościelnego z monarchiami burbońskimi. Zdobycie Bejrutu przez desant rosyjski (VIII.). „Tea Act” (uzyskanie przez Kompanię Wschodnioindyjską uprawnień do sprzedawania herbaty poprzez swych agentów w koloniach bez pośrednictw angielskich i amerykańskich kupców), „Regulating Act” (roztoczenie pewnego nadzoru nad administracją Kompanii w Indiach) i „Spitalfields Act” w Anglii (zbiór przepisów i taryf podlegających kontroli sędziów pokoju). Antyszwedzkie przymierze duńsko-rosyjskie. WARREN HASTINGS generalnym gubernatorem Indii (do 1784). Manifest powstańczy Kozaka dońskiego, JEMIELJANA PUGACZOWA w Rosji, powstanie chłopsko-kozackie (do 1774), zdobycie Orenburga, Kazania i Saratowa. Śmierć AHMAD-SZAHA, TIMUR-SZAH emirem Afganistanu (do 1793), Kabul stolicą kraju. Ratyfikacja traktatu rozbiorowego w Polsce (30.IX.). Powstanie Funduszu Edukacyjnego (Studienfond) i Nadwornej Komisji Edukacyjnej (Studienhofkommission) w Austrii (JOHANN FELBIGER). Ustawa o powołaniu Komisji Edukacji Narodowej w Polsce (14.X.). Otwarcie szkoły baletowej w Moskwie. Wyprawa francuska (Polak MAURYCY BENIOWSKI) na Madagaskar (do 1776). Prośba Libanu o przyjęcie go w poczet wasali Rosji (X.). Zatopienie ładunku herbaty o wartości 18 000 funtów szt. przez „Indian” w Bostonie tzw. „bostońskie picie herbaty” (16.XII.). „Podróż do Isle de France” BERNARDINA DE SAINT PIERRE’A. Monopol na handel opium dla Kompanii Wschodnioindyjskiej, 70-krotny wzrost dochodów (do 1839). Śmierć JOHANNA JOACHIMA QUANTZA – kompozytora niemieckiego, STANISŁAWA KONARSKIEGO – pisarza politycznego i pedagoga polskiego, ALEXISA PIRONA – pisarza francuskiego.
    1774 Cztery ustawy represyjne wobec kolonii Massachusetts (zawieszenie instytucji samorządowych w kolonii, zamknięcie portu Boston, przekazanie aresztowanych za udział w rozruchach sądom na terenie Wielkiej Brytanii, nałożenie na kolonię obowiązku zakwaterowania 10 tys. żołnierzy). Nieudana próba kolonizacji Madagaskaru przez Francję (do 1776). Instrukcja CAMPOMANESA w Hiszpanii (powstawanie tych oświatowo-gospodarczych placówek, którym inkwizycja zezwala na posługiwanie się Wielką Encyklopedią Francuską). Zniesienie stosowania tortur w Austrii. Likwidacja sądów nadzwyczajnych, procesów o czary i tortur w Szwecji. Powstanie ludowe Białego Lotosu w Chinach (Szantung, Honan) – (do 1775). ANNE ROBERT JACQUES DE L’AULNE TURGOT ministrem skarbu Francji (do 1776). LUDWIK XVI królem Francji (do 1792). ABDÜLHAMID I sułtanem Turcji (do 1789). Piętnowanie angielskiego systemu wyborczego (PITT STARSZY). Samobójstwo CLIVE’A. ALEKSANDER YPSILANTI hospodarem Wołoszczyzny (do 1782). GRZEGORZ ALEKSANDER GHICA (po raz drugi) hospodarem Mołdawii (do 1777). „Quebec Act” w Anglii (przyłączenie do prowincji Quebec terenów Indian po rzeki Ohio i Missisipi). Bitwa pod Szumlą – zwycięstwo Rosji nad Turcją, pokój rosyjsko-turecki w Küčük Kajnardży (północne wybrzeże Morza Azowskiego, Kabarda, wybrzeże czarnomorskie między ujściem Bohu i Dniepru (tzw. Nowa Rosja), prawo do fortyfikowania Azowa, Przesmyk Kerczeński z twierdzami Jenikale i Kercz, 4 500 000 rubli kontrybucji wojennej dla Rosji, niepodległość Tatarów krymskich i Kubania, prawo Rosji do ingerowania w wewnętrzne sprawy Mołdawii i Wołoszczyzny, wolność żeglugi rosyjskiej przez cieśniny Bosfor i Dardanele, przywileje handlowe dla kupców rosyjskich, rosyjski protektorat nad prawosławną Cerkwią w Turcji) – (10.VII.). Bitwa pod Czarnym Jarem – zwycięstwo wojsk rosyjskich (IWAN MICHELSON) nad powstańcami (24.VIII.), schwytanie ich wodza PUGACZOWA przez Kozaków i wydanie go Rosjanom (14.IX.). Kongres Kontynentalny (ogólnoamerykański) w Filadelfii (opowiedzenie się za wyłącznym prawem kolonistów do stanowienia podatków, deklaracja wierności Koronie angielskiej, pokrycie strat Kompanii, obrona uprawnień Massachusetts, powszechny bojkot towarów angielskich – „Declaration of Rights and Greviances” (IX.). Śmierć KLEMENSA XIV (22.IX.). Śmierć ROBERTA FERGUSSONA – pisarza szkockiego, FRANÇOISA QUESNAY’A – lekarza i ekonomisty francuskiego (Tableau économique), ELIASA GOTTLOBA HAUSSMANNA – malarza niemieckiego.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  3. #13
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    1775 - 1783 WOJNA O NIEPODLEGŁOŚĆ STANÓW ZJEDNOCZONYCH.
    1775 - 1799 PONTYFIKAT PIUSA VI.
    1775 Amerykańska flota wielorybnicza – 350 statków. Powstanie wytwórni porcelany w Kopenhadze i Hadze. Spalenie ostatniej „czarownicy” w Polsce. Uroczyste obchody Roku Jubileuszowego w Rzymie. Założenie Szkoły Górniczej w Clausthal. Patenty urbarialne dla Czech, Moraw i Galicji. Ratyfikacja traktatu z Küčük Kajnardży przez Turcję (I.). Wolny handel zbożowy w Szwecji (do 1780), kodyfikacja praw cywilnych (do 1778), wprowadzenie państwowego monopolu gorzelniczego, rozwój kolonizacji północnych terenów kraju (Laponia, Finlandia). Stracenie PUGACZOWA w Moskwie (14.I.). Traktaty handlowe Polski z Austrią, Prusami i Rosją (III.). Ustawa o zarządzie gubernialnym w Rosji (50 guberni, w każdej po 300-400 tys. mieszkańców, na czele gubernator, podział danej guberni na powiaty z 20-30 tys. mieszkańców, miasta samodzielnymi jednostkami administracyjnymi), reforma sądownicza (sądy powiatowe dla szlachty tzw. magistraty miejskie i odrębne instancje dla chłopów państwowych) i miejska (podział ludności na sześć kategorii). Opanowanie Georgii Płd. przez Anglię. Likwidacja Siczy Zaporoskiej i przesiedlenie Kozaków na Kubań (KATARZYNA II). Powstanie Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych oraz Rady Nieustającej w Polsce (18 senatorów i posłów obieranych przez Sejm na 2 lata, pięć departamentów: Spraw Zagranicznych, Policji, Wojskowy, Skarbowy i Sprawiedliwości). Starcie Anglików z siłami kolonistów pod Lexington (19.IV.), początek wojny kolonii angielskich w Ameryce o niepodległość, początek obrad II Kongresu Kontynentalnego w Filadelfii (10.V.), GEORGE WASHINGTON naczelnym dowódcą wojsk amerykańskich (15.VI.), zwycięstwo Anglii (THOMAS GAGE) nad milicją kolonii Massachusetts w bitwie pod Bunker Hill (17.VI.), odrzucenie pojednawczej oferty Anglii (NORTH) przez Kongres (VII.), oblężenie Bostonu przez Amerykanów, wkroczenie armii amerykańskiej do Kanady (VIII.), zdobycie Montrealu, powołanie Komitetu do Tajnej Korespondencji z Przyjaciółmi w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Innych Częściach Świata (XII.). Prawo żeglugi dla statków angielskich na egipskich „dwóch morzach” i przewozu towarów między nimi. Przekazanie Bukowiny Austrii przez Turcję. Budowa Pałacu Piotrowego w Moskwie (do 1782). AHMAD PAŞA AL-GAZZAR namiestnikiem Syrii i Libanu (do 1804). PRATAP SINGH królem Nepalu (do 1777). ALI I AL-MANSUR sułtanem Jemenu (do 1809). Śmierć GIOVANNI BATTISTY SAMMARTINIEGO – kompozytora włoskiego (prekursor stylu klasycznego), FRANÇOISA HUBERTA DROUAIS – malarza francuskiego, EGIDIA ROMUALDA DUNIEGO – kompozytora włoskiego, JOHANNA JOACHIMA KÄNDLERA – rzeźbiarza niemieckiego.
    1776 Oregon pod kontrolą Anglii (do 1818). Zniesienie kary śmierci i tortur za „czary” w Polsce. III podróż dookoła świata COOKA (celem odkrycie Przejścia Północno-Zachodniego) – (do 1779). Odkrycie jeziora Utah (SILVESTRE DE ESCALANTE). Założenie „Courier de l’Europe” w Londynie. Wicekrólestwo La Platy ze stolicą w Buenos Aires (tereny Argentyny, Boliwii i Paragwaju) – (do 1810). Założenie zakonu iluminatów w Ingolstadt (ADAM WEISHAUPT). Prawa OVE HŘGH GULDBERGA w Danii (urzędy sprawowane jedynie przez Duńczyków, nakaz uczenia języka duńskiego we wszystkich szkołach). Wzrost dochodów państwowych Hiszpanii z 440 do 600 000 000 realów (do 1787). „Common Sense” (Zdrowy rozsądek) THOMASA PAINE’A. Odrzucenie projektu reformy systemu wyborczego WILKESA w Anglii. Dewaluacja pieniędzy, wycofanie biletów skarbowych, oparcie waluty na srebrze w Szwecji (do 1777). Nieurodzaj we Francji (do 1777). Ogłoszenie niepodległości przez Massachusetts (I.), odwrót Amerykanów z Kanady, ewakuacja Anglików z Bostonu (III.), proklamacja niepodległości przez Karolinę Płn. (IV.) i Wirginię (V.). Zdymisjonowanie TURGOTA we Francji (13.V.), kryzys reform. Wylądowanie 35-tys. armii angielskiej (WILLIAM HOWE) w Ameryce, Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych w Filadelfii (THOMAS JEFFERSON), podpisana przez Massachusetts, Nowy Jork, New Jersey, Connecticut, Rhode Island, Wirginię, Georgię, Maryland, Pensylwanię, New Hampshire, Delaware, Karolinę Płn. i Płd. (4.VII.), wyjęcie spod prawa i wywłaszczenie lojalistów króla przez Kongres, zwycięstwo Amerykanów pod Trenton (26.VII.), bitwa pod Long Island – zwycięstwo Anglii nad Amerykanami (VIII.), wkroczenie Anglików do Nowego Jorku, zaciąg 88 regularnych batalionów przez Kongres (IX.), FRANKLIN we Francji, tajna finansowa i materialna pomoc francuska dla USA (XII.). „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów” ADAMA SMITH’A. CHONGJO królem Korei (do 1800). Budowa gmachu Senatu w Moskwie (do 1787). Saint Vincent pod kontrolą Francji (do 1795). SINGU królem Birmy (do 1782). Zawieszenie działalności Casa de Contratación w Sewilli. Śmierć JOHANNA JAKOBA BREITINGERA – filozofa i pisarza szwajcarskiego (Kritische Dichtkunst), DAVIDA HUME’A – filozofa, ekonomisty i historyka szkockiego (Treatise on Human Nature, The Natural History of Religion).
    1777 Zwycięstwo Amerykanów w bitwie pod Princeton (3.I.). Ustalenie granicy portugalsko-hiszpańskiej w rejonie La Platy. Powstanie Królewskiej Szkoły Wojskowej w Paryżu. Reforma uniwersytetu w Krakowie (HUGO KOŁŁĄTAJ) – (do 1783). Przystąpienie do budowy dróg w Hiszpanii. Księstwo Oldenburg-Holstein w Rzeszy (do 1810). Wygnanie POMBALA z Lizbony, PIOTR III królem Portugalii (do 1786). Zniesienie prywatnych ceł wewnętrznych w Państwie Kościelnym. Powstanie szkół dla ubogich w Moskwie (wolnomularskie Stowarzyszenie Przyjacielskie NIKOŁAJA NOWIKOWA). Brutalne „dragonady” na Morawach. Wizyta JÓZEFA II w Wersalu. JACQUES NECKER ministrem skarbu Francji (po raz pierwszy) – (do 1781). KONSTANTYN MORCUI hospodarem Mołdawii (do 1782). RANA BAHADUR królem Nepalu (do 1799). SALOMON II cesarzem Etiopii (do 1779). Bitwy: pod Brandymine i Germantown – zwycięstwa Anglii (HOWE) nad armią amerykańską (WASHINGTON) – (IX.), zajęcie Filadelfii przez wojska angielskie, przyjęcie przez Kongres Articles Confederation (Artykułów Konfederacji), Stany Zjedn. Konfederacją (do 1788) – (15.IX.), bitwa pod Saratogą – zwycięstwo Amerykanów (HORATIO GATES) nad Anglią (JOHN BURGOYNE) – (7.X.), kapitulacja armii angielskiej pod Saratogą (17.X.). Pierwszy skok spadochronowy (ANDRÉ JACQUES GARNERIN) z wysokości 700 m. – (22.X.). Uznanie niepodległości USA przez Francję (XII.). Bezpotomna śmierć elektora Bawarii, MAKSYMILIANA III JÓZEFA (30.XII.). Śmierć LOUISA GRESSETA – pisarza francuskiego, ALEKSANDRA SUMAROKOWA – pisarza rosyjskiego, TAI CZENA – filozofa chińskiego (teoria materialnej podstawy świata), ALBRECHTA VON HALLERA – lekarza, biologa i pisarza szwajcarskiego (Zasady fizjologii ciała ludzkiego).
    1778 - 1779 WOJNA O SUKCESJĘ BAWARSKĄ (KARTOFFELKRIEG).
    1778 Antypapistowskie rozruchy w Anglii (do 1779). Otwarcie Szkoły Górniczej w Paryżu. Organizacja nowoczesnego seminarium nauczycielskiego w Halberstadt (FRIEDRICH VON ROCHOW). Przesiedlenie wszystkich chrześcijan z Krymu na obszar między ujściem Bohu i Dniepru (Nowa Rosja), założenie Chersonia przez Rosjan. Projekt nowego kodeksu praw w Portugalii. Regulacja obciążeń chłopskich w Styrii. Wprowadzenie pełnej wolności handlu między Hiszpanią a jej koloniami w Ameryce. Zaostrzenie cenzury w Szwecji. Wprowadzenie wojsk austriackich do Bawarii (I.), wkroczenie armii pruskiej do Czech, unikanie starć przez obie strony. Tajny układ amerykańsko-holenderski. Traktat przymierza amerykańsko-francuskiego w Paryżu i układ handlowy (6.II.), ewakuacja armii angielskiej z Filadelfii do Nowego Jorku (HENRY CLINTON), ratyfikacja traktatu z Francją przez Kongres (4.V.), zdobycie Dominiki przez flotę francuską, okupacja Pondichérry przez Anglię (do 1785), zajęcie Savannah przez wojska angielskie. Fernando Po pod kontrolą Hiszpanii (do 1827). Śmierć JAMESA HARGREAVESA – wynalazcy angielskiego, CARLA VON LINNE’A (LINNEUSZA) – lekarza i biologa szwedzkiego (Systema naturae), FRANÇOISA ALEXANDRA GARSAULTA – pisarza i rytownika francuskiego (Art du perruquier), FRANÇOISA MARIE AROUETA (VOLTAIRE’A) – pisarza i filozofa francuskiego (Henriada, Edyp, Zaira, Mahomet, Kandyd), JEAN’A JACQUESA ROUSSEAU – pisarza i filozofa francuskiego (Rozprawa o pochodzeniu i podstawach nierówności), GIAMBATTISTY PIRANESIEGO – architekta włoskiego.
    1779 Założenie Akademii Nauk w Lizbonie. Opracowanie wielkiego atlasu geograficznego Bengalu (JAMES RENNELL). Wielki bunt przeciw maszynom w hrabstwie Lancashire. Śmierć COOKA na Wyspach Sandwicha (Hawajach) – (14.II.). Rokowania pokojowe prusko-austriackie w Cieszynie (II-V.). Zbudowanie pierwszego łukowego mostu żeliwnego (w Coalbrookdale nad rzeką Severn, rozpiętość 31 m) przez JOHNA WILKINSONA i ABRAHAMA DARBY’EGO III). Konwencja francusko-hiszpańska w Aranjuez (przystąpienie Hiszpanii do wojny po stronie Francji i USA) – (12.IV.). Konwencja rosyjsko-turecka w Ainali-Kawak (potwierdzenie postanowień pokoju z Küčük Kajnardży). Masowy ruch radykalny w hrabstwie Yorkshire (JOHN JEBB, CHRISTOPHER WYVILL). Traktat pokojowy prusko-austriacki w Cieszynie (zapewnienie następstwa w Bawarii po KAROLU TEODORZE (elektor Palatynatu), księciu Zweibrücken, odszkodowanie pieniężne dla Saksonii, otrzymanie Innviertel przez Austrię, sukcesja w Ansbach i Bayreuth dla FRYDERYKA II) – (13.V.). Powołanie armii 8 tys. ochotników (HENRY FLOOD) w Irlandii (groźba francuskiej inwazji) – (V.), walki angielsko-amerykańskie (Savannah, Augusta), napięcie angielsko-holenderskie, oblężenie Gibraltaru przez armię francusko-hiszpańską (do 1782), odzyskanie Senegalu (Saint Louis) przez Francję. „Natan Mędrzec” GOTTHOLDA EPHRAIMA LESSINGA. Uniezależnienie się Kambodży od Syjamu i Wietnamu, ENG królem (do 1797). TEKLE GIJORGIS cesarzem Etiopii (do 1784). Wojna domowa w Persji (do 1794). Śmierć DAVIDA GARRICKA – aktora angielskiego, ANTONA RAPHAELA MENGSA – malarza niemieckiego.
    1780 Ludność: Chiny – 270 mln. Zajęcie hrabstwa Mansfeld przez Prusy. Stopniowe znoszenie tortur we Francji (do 1788). Otwieranie szkół niedzielnych (Sunday schools) w Anglii. Założenie Akademii Nauk w Bostonie. Wycofanie wojsk rosyjskich z Polski (KATARZYNA II). Wprowadzenie patentu urbarialnego w Chorwacji i Banacie. Powstanie 60 tys. Indian (JOSÉ GABRIEL CONDORCANQUI – TÚPAC AMARÚ II) w Peru, Ekwadorze i Boliwii (do 1781). Eksport 2 mln galonów rumu z Antyli do Anglii. Przejście amerykańskiego generała BENEDICTA ARNOLDA na stronę angielską, walki francusko-angielskie w Indiach (Chandernagore, Pondichérry), bitwa morska pod Gibraltarem – zwycięstwo Anglii (GEORGE BRYDGES RODNEY) nad Hiszpanią (I.). Zawiązanie się Ligi Zbrojnej Neutralności (przeciw rewidowaniu statków państw neutralnych przez Anglię) z inicjatywy Danii (ANDREAS PETER BERNSTORFF), patronat carycy KATARZYNY II (Dania, Szwecja, Rosja, Holandia, Francja, Hiszpania, Neapol i Sycylia, Austria) – (III.). Zdobycie Charleston przez Anglików, desant francuskiego korpusu (JEAN BAPTISTE DONATIN ROCHAMBEAU) w Ameryce (Newport) i jego blokada przez Anglików (CLINTON). Spotkanie JÓZEFA II z KATARZYNĄ II w Mohylewie. Projekt reformy parlamentu angielskiego na mityngu w Westminsterze (przyznanie prawa wyborczego wszystkim dorosłym mężczyznom). Londyńskie wydarzenia czerwcowe, rozruchy antypapistowskie tzw. „Gordon riots” (GEORGE GORDON) – (VI.). Rozszerzenie praw właścicieli feudalnych na południu Wietnamu (NGUYEN PHUC ANH). Wojna Majsuru z Anglią w Indiach (do 1784), posiłki francuskie dla Majsuru (do 1783). Bitwa pod Camden – zwycięstwo Anglii (CHARLES CORNWALLIS) nad siłami amerykańskimi (GATES) – (16.VIII.), partyzantka oddziałów milicji w 3 południowych stanach, działalność armii amerykańskiej (NATHANIEL GREENE), ultimatum Anglii dla Holandii (XI-XII.). Wojna między Anglią a Holandią (do 1784), zajęcie faktorii holenderskich w Indiach i na zach. wybrzeżu Sumatry przez Anglików. Śmierć MARII TERESY (29.XI.), linia habsbursko-lotaryńska w Austrii, Czechach oraz na Węgrzech (do 1918), JÓZEF II jedynowładcą krajów monarchii habsburskiej (do 1790). Odrzucenie projektu reform w Polsce (Kodeks praw sądowych ANDRZEJA ZAMOYSKIEGO) z inspiracji ambasadora Rosji w Polsce, OTTO MAGNUSA STACKELBERGA. Antyangielskie powstanie w Bengalu (Benares). Fiasko reformy ustroju politycznego Wenecji (GIORGIO PISANI). KOKAKU cesarzem Japonii (do 1817). Założenie gazety „Zürcher Zeitung” w Szwajcarii. Śmierć ETIENNE BONNOTA DE CONDILLACA – filozofa francuskiego (O pochodzeniu poznania ludzkiego, Traktat o wrażeniach umysłowych), BERNARDA BELOTTA (CANALETTA) – malarza włoskiego, KRISTIJONASA DONELAITISA – poety litewskiego, JOSEPHA HIGHMORE’A – malarza angielskiego, JACQUESA GERMAINA SOUFFLOTA – architekta francuskiego.
    1781 Utworzenie monopolu kawowego w Prusach. Zniesienie poddaństwa osobistego chłopów w Austrii (15.I.). Ostatni publiczny „stos” z powodów religijnych w Hiszpanii (Sewilla). Patent tolerancyjny dla protestantów i prawosławnych w monarchii habsburskiej. Wprowadzenie wolności wyznań w Szwecji. Odezwa „Aan het Volk van Nederland” (Do narodu holenderskiego) JOHANA DRECKA VAN DER CAPELLENA TOT DEN POLLA. Decydujący wpływ na rządy we Francji MARII ANTONINY (Madame Déficit) – (do 1786). Wydanie „Powszechnej procedury sądowej” i zniesienie większości prawnych ograniczeń dotyczących Żydów w Austrii. Opublikowanie po raz pierwszy budżetu (fałszywe dane) we Francji (NECKER). Ordonans oficerski we Francji (kandydat na oficera musi wykazać się szlachectwem od 4 pokoleń). Rozruchy w Genewie. Angaż Prus do Ligi Zbrojnej Neutralności. „O obywatelskim polepszeniu Żydów” CHRISTIANA DOHMA. „Krytyka czystego rozumu” IMMANUELA KANTA. Desant wojsk hiszpańskich na Majorkę i opanowanie tej wyspy, złupienie holenderskiej wyspy na Antylach, Sint Eustatius przez flotę angielską (RODNEY) – (II.), Powszechne przyjęcie Artykułów Konfederacji przez stany (Kongres – radą ambasadorów 13 stanów, podejmowanie decyzji większością 9 stanów, w sprawach ważniejszych – jednomyślność, ratyfikacja uchwał Kongresu przez zgromadzenia stanowe, główne kompetencje Kongresu – wypowiadanie wojny, zawieranie pokoju, kierowanie służbą dyplomatyczną, mianowanie wodza naczelnego, emisja pieniędzy, subskrybowanie pożyczek państwowych, w kompetencjach stanów – nakładanie podatków, zaciąg wojska, emisja waluty stanowej) – (III.), nieudana próba podboju Wirginii przez wojska angielskie (CORNWALLIS), francuska eskadra (FRANÇOIS JOSEPH DE GRASSE) na wodach Zatoki Chesapeake. ALOJZY I księciem Liechtensteinu (do 1805). Zdymisjonowanie NECKERA we Francji (19.V.). Nieformalny sojusz rosyjsko-austriacki w postaci wymiany listów cesarskich (V.). Rosyjski projekt grecki (zdobycie Stambułu i utworzenie cesarstwa greckiego (KONSTANTY) pod patronatem Rosji. Patent o opiece państwowej nad chłopami i znacznym ograniczeniu jurysdykcji patrymonialnej w Czechach, na Morawach i na Śląsku Cieszyńskim (IX.). PIOTR I władyką-metropolitą Czarnogóry (do 1830). Opanowanie Turks i Caicos przez Anglię. Bitwa pod Yorktown – zwycięstwo armii amerykańsko-francuskiej (WASHINGTON, DE GRASSE, ROCHAMBEAU) nad armią angielską (CORNWALLIS) – (19.X.), blokada Charleston przez Amerykanów (do 1782). Śmierć GOTTHOLDA EPHRAIMA LESSINGA – pisarza i filozofa niemieckiego (Laokoon, Minna von Barnhelm, Miss Sara Simpson).
    1782 Ostatni „stos” w Europie (Glarus, Szwajcaria). Powstanie Banku Św. Karola w Madrycie. Dekret o kasacie wszystkich męskich i żeńskich zgromadzeń zakonnych nie zajmujących się szkolnictwem i pielęgnowaniem chorych w Austrii (12.I.). Konwencja w Dugannon (niezależność parlamentu i sądownictwa irlandzkiego od Anglii, wolny handel) – (II.). Dymisja całego gabinetu (NORTH) w Anglii (III.), książę ROCKINGHAM premierem (III-VII.). Bitwa morska k/Dominiki – zwycięstwo floty angielskiej (RODNEY) nad francuską (DE GRASSE) – (12.IV.). Założenie Kompanii Czarnomorskiej w Polsce (PROT POTOCKI). Utworzenie 800 nowych parafii (do 1783), organizacja w poszczególnych krajach monarchii habsburskiej dyrekcji policji. JOSÉ DE GÁLVEZ ministrem do spraw kolonii w Hiszpanii, wielkie reformy. Blokada Genewy przez wojska francuskie. Wizyta PIUSA VI w Wiedniu. Wynalazek pudlingowania PETERA ONIONSA i HENRY CORTA (oczyszczenie surówki żelaza z domieszek). Utworzenie instytucji charytatywnej w Lizbonie (Casa Pia). Zezwolenie Żydom na osiadanie i prowadzenie działalności gospodarczej w 3 głównych miastach Szwecji. Projekt konstytucji w Toskanii. WILLIAM PETTY FITZMAURICE mar. OF LANSDOWNE earl OF SHELBOURNE premierem Anglii (do 1783). Powołanie Komisji do Zorganizowania Szkolnictwa w Rosji (TEODOR JANKOVIĆ DE MIRIJEVSKI). Angaż Portugalii do Ligi Zbrojnej Neutralności. Rozciąganie patentów o opiece państwowej nad chłopami i znacznym ograniczeniu jurysdykcji patrymonialnej na kraje Austrii, Węgier i Galicji (do 1786). Nieudany szturm armii francusko-hiszpańskiej na Gibraltar (X.), preliminaria pokojowe angielsko-amerykańskie w Paryżu (do 1783), bitwa pod James Island – zwycięstwo armii amerykańskiej nad Anglią (15.XI.), przyjęcie preliminarzy pokojowych z USA przez rząd Anglii (XII.). Rozerwanie antyangielskiego współdziałania państw hinduskich w Indiach przez Anglików (HASTINGS). 6-krotny wzrost wartości operacji handlowych Francji w Turcji (60-70 000 000 liwrów) – (do 1785). Przyznanie autonomii Irlandii przez Anglię. Uchwalenie ustawy orzekającej karę śmierci za rozbijanie maszyn i niszczenie towarów w Anglii. Zbudowanie katolickiego kościoła Św. Katarzyny w Sankt Petersburgu. Krótkie rządy MAUNGA MAUNGA w Birmie, BODAWPAJA nowym królem (do 1819). Uniezależnienie się Syjamu od Birmy, dynastia Chakri (do dzisiaj), RAMA I (CHAOPHRAYA CHAKRI) królem (do 1809). HAMUDA bejem Tunisu (do 1814). MIKOŁAJ CARAGEA hospodarem Wołoszczyzny (do 1783). ALEKSANDER MAVROCORDAT I hospodarem Mołdawii (do 1785). Śmierć JACQUESA ANGE’A GABRIELA – architekta francuskiego, ANDREASA SIGISMUNDA MARGGRAFA – chemika niemieckiego, RICHARDA WILSONA – malarza angielskiego.
    1783 Preliminaria pokojowe angielsko-francusko-hiszpańskie w Paryżu (I-IX.). Ludność: Berlin – 141 tys. Założenie Akademii Nauk w Edynburgu. Interwencja zbrojna Rosji na Krymie, abdykacja SZAHIN-GIREJA, przyłączenie Krymu z Tamaniem i Kubaniem do Rosji. Układ gruzińsko-rosyjski tzw. georgijewski między HERAKLIUSZEM II a KATARZYNĄ II (przyjęcie protektoratu rosyjskiego przez połączone królestwa gruzińskie Kartlię i Kachetię). Założenie Jekaterynosławia przez Rosjan. Powstanie państwowych seminariów generalnych i traktowanie związku małżeńskiego jako umowy cywilnej (Patent) w Austrii. Wynalazek nowej maszyny przędzalniczej (mule) SAMUELA CROMPTONA. CHARLES ALEXANDRE DE CALONNE ministrem skarbu Francji (do 1787), wzrost długu państwowego. Odmowa ratyfikacji traktatu pokojowego z USA przez parlament angielski (II.), kryzys rządowy w kraju. WILLIAM HENRY CAVENDISH BENTICH książę PORTLAND premierem Anglii (II-XI.). Pierwszy publiczny wzlot balonu cieplnego (JOSEPH MICHEL i JACQUES ETIENNE MONTGOLFIER) w Annonay (Francja) – (5.VI.), pierwszy wzlot balonu wypełnionego wodorem na Polu Marsowym w Paryżu (JACQUES ALEXANDRE CHARLES) – (27.VIII.). Traktat pokojowy Anglii z Francją i Hiszpanią w Wersalu (moc prawna traktatu amerykańsko-angielskiego(uznanie pełnej niepodległości USA, wytyczenie korzystnej granicy z Kanadą, kraj na południe od Wielkich Jezior i na wschód od Missisipi dla USA, uprawnienia do łowisk Nowej Fundlandii dla Amerykanów), zwrot Minorki i Florydy Hiszpanii przez Anglię, otrzymanie Tobago i odzyskanie baz na łowiskach Nowej Fundlandii oraz możliwość fortyfikowania Dunkierki przez Francję, zwrot Dominiki Anglii przez Francję, uzyskanie Grenady przez Anglię od Francji, Floryda Zachodnia pod kontrolą Hiszpanii (3.IX.). Wielkie powstanie zbrojne mahometan w Kansu (Chiny) – (do końca XVIII w.). Konflikt konstytucyjny między Izbą Gmin a Koroną w Anglii. WILLIAM PITT MŁODSZY premierem Anglii (do 1801). Powstanie 2 teatrów publicznych w Sankt Petersburgu, budowa Pałacu Taurydzkiego (do 1789). Dynastia Al-Chalifa w Bahrajnie (do dzisiaj), AHMAD ZDOBYWCA emirem (do 1796). Pierwszy lot żywych istot balonem (baran, kogut, kaczka) w Wersalu (19.IX.), pierwszy lot człowieka balonem (JEAN FRANÇOIS PILÂTRE DE ROZIER) – ogród Revéillon pod Paryżem (15.X.), pierwszy w historii przelot powietrzny (ROZIER, mar. FRANÇOIS LAURENT D’ARLANDES) z Chateau de la Muette do Lasku Bulońskiego (8900 m w 25 min.) – (21.XI.), pierwszy przelot balonem gazowym (CHARLES) z Tuilleries do Nesles (43,5 km) – (1.XII.). MICHAŁ SUŢU hospodarem Wołoszczyzny (do 1786). ANDRIANAMPOINIMERINA królem Madagaskaru (do 1803). SAID I sułtanem Omanu(do 1789). Wpływy mameluckich bejów (IBRAHIM, MURAD) w Egipcie (do 1786). Śmierć LEONHARDA EULERA – matematyka szwajcarskiego (Introductio in analisin infinitorum, Institutiones calculi differentialis, Institutiones calculi integralis), JEAN’A LE RONDA D’ALEMBERTA – fizyka i filozofa francuskiego (Traité de dynamique), JOHANNA ADOLFA WASSE – kompozytora niemieckiego, JEAN’A BAPTISTE’A PERRONNEAU – malarza francuskiego, HON DE JONA – biologa koreańskiego, SZYMONA MAJCHROWICZA – pisarza polskiego, JOHANNA JAKOBA BODMERA – pisarza szwajcarskiego (Pieśni o Nibelungach).
    1784 Okres „książąt” w Etiopii (do 1855). Założenie Asiatic Society of Bengal w Kalkucie (WILLIAM JONES). Utworzenie angielskiej faktorii w Rangunie. Układ handlowy polsko-rosyjski (otwarcie placówki konsularnej w Chersonie). Pierwsze kontakty handlowe amerykańsko-chińskie. Zniesienie rządów gabinetowych w Danii, regencja ANDREASA PETERA BERNSTORFFA (do 1797) oraz następcy tronu FRYDERYKA (do 1808), wprowadzenie do Rady Stanu BERNSTORFFA, CHRISTIANA DITLEVA i JOHANA LUDVIGA REVENTLOWA, powołanie Małej Komisji do Spraw Wiejskich. Zakaz porozumiewania się komitatów i wprowadzenie języka niemieckiego jako urzędowego na Węgrzech. Odwołanie HASTINGSA z Indii, sprawa o korupcję (do 1795). Założenie Sewastopola przez Rosjan. Antyaustriackie powstanie chłopskie (NICOLAE HORIA, GIURGIU MARCU CRIŞAN, CLOŞCA) w Siedmiogrodzie (do 1785). „Mutiny Bill” (stan wyjątkowy) w Anglii, rozwiązanie parlamentu (sprawa Indii) – (III.), „India Act” (podporządkowanie Kompanii Wschodnioindyjskiej 6-osobowej Radzie Kontrolnej (Board of Control) mianowanej przez króla). Zakaz sprowadzania do monarchii habsburskiej tych obcych produktów, które nie mogą być zastąpione krajowymi. Traktat pokojowy angielsko-holenderski w Paryżu (uzyskanie przez Anglię faktorii holenderskich w Indiach – Tuticorin i Negapatam oraz prawa do wolnej żeglugi w strefie Holenderskich Indii Wsch. (Indonezji)) – (V.). Pierwszy lot kobiety balonem (ELISABETH THIBLE). Konstrukcja spadochronu balonowego (JEAN PIERRE BLANCHARD). Przymierze francusko-holenderskie (6.IX.). Pierwszy model śmigłowca (LAUNOY). Pierwszy przelot balonem na odległość ponad 100 km (ROBERT i COLIN HULLIN), z Paryża do Beuvry (186 km w 6 godzin i 40 min.(19.IX.). Pokój Majsuru z Anglią (status quo). JEZUS III cesarzem Etiopii (do 1788). Budowa Pałacu na Wodzie w Warszawie (do 1793). Sprawa naszyjnika we Francji, upadek resztek autorytetu MARII ANTONINY. Konwencja rosyjsko-turecka w Ainali-Kawak (uznanie zajęcia Krymu przez Rosję). Pierwsze Narodowe Zgromadzenie Wolnych Korpusów w Utrechcie (XII.). Alaska pod kontrolą Rosji (do 1867), pierwsza faktoria rosyjska na wyspie Kodiak k/Alaski. Podbój części Małej Kabardy przez Rosję. Śmierć JACQUESA DOMINIQUE DE CASSINIEGO – astronoma i geografa francuskiego, DENISA DIDEROTA – filozofa i pisarza francuskiego, NATHANIELA HONE’A – malarza irlandzkiego, SIMONA FOKKE – malarza i rytownika holenderskiego, SAMUELA JOHNSON’A – pisarza angielskiego (Dictionary of the English Language), ALLANA RAMSAY’A – malarza szkockiego, FRANCISZKA BOHOMOLCA – pisarza polskiego.
    1785 Pierwszy przelot nadmorski balonem (BLANCHARD, JOHN JEFFERIES), z Dover (Anglia) nad kanałem La Manche do Calais (Francja) – (7.I.). Wyprawa dookoła świata JEAN’A FRANÇOISA DE LA PÉROUSE’A (do 1788). Sprzeciw Francji wobec zamiany Belgii na Bawarię przez Austrię (zależne od zgody Prus) – (I.). Gramota na prawa, wolnosti i prieimuszczestwa błagodarnogo rosijskogo dworianstwa tzw. Karta szlachectwa w Rosji (zrównanie w prawach szlachty ukraińskiej, polskiej, bałtyckiej ze szlachtą rosyjską, zwolnienie jej od podatków i obowiązku rekruta, nie podleganie karze cielesnej, uzyskanie monopolu na posiadanie ziemi wraz z poddanymi, eksploatację kopalń, gorzelni i młynów oraz zakładanie dużych fabryk, targów i jarmarków, co trzy lata zjazdy szlachty, możliwość wyboru gubernialnych i powiatowych marszałków szlachty, wszystkich elekcyjnych urzędników, prawo do własnego sądownictwa, kierowanie petycji do gubernatora, Senatu i monarchy, pozbawienie szlachectwa tylko przez Senat i monarchę). Utworzenie Organizacji Towarzystwa Zakładania i Popierania Szkół Niedzielnych w Anglii. Patent o masonerii w Austrii. Nieudany plan otwarcia dla irlandzkiego handlu wszystkich rynków angielskich i wprowadzenia unii celnej (PITT), sprzeciw angielskich kupców i fabrykantów (Wielka Izba Manufakturzystów). Pierwsza przędzalnia o napędzie parowym w Anglii (Papplewick). Ustawa Kongresu USA (ziemie zachodnie, poza terenami przeznaczonymi dla weteranów, sprzedawane po cenie 1$ za akr, nabywanie działki nie mniejszej niż 640 akrów). Wynalazek mechanicznego warsztatu tkackiego (CARTWRIGHT). Pierwsze ofiary lotnictwa (ROZIER, ROMAINE) podczas przelotu nad kanałem La Manche (15.VI.). Kongres książąt w Berlinie (zawiązanie ligi książęcej zw. Fürstenbund, pod batutą Prus) – (VII.). Prawo żeglugi i przewozu towarów na egipskich „dwóch morzach“ dla Francji. Pełny zbiór „Wielkiego Kodeksu” w Korei. Kryzys rządowy w Turcji. Przeniesienie stolicy Persji z Szirazu do Teheranu. ALEKSANDER MAVROCORDAT II hospodarem Mołdawii (do 1786). Odzyskanie Pondichérry przez Francję, kontrola (do 1793). „Oda do radości” FRIEDRICHA SCHILLERA. Założenie brytyjskiego dziennika „The Times” (The Daily Universal Register). Śmierć PIETRA LONGHI – malarza włoskiego, LOUISA RÉNE DE LA CHALOTAIS’A – francuskiego działacza oświatowego, GABRIELA BONNOTA DE MABLY – historyka i politologa francuskiego (Droits et devoirs du Citoyen, Observations sur l’histoire de France), JEAN’A BAPTISTE’A PIGALLA – rzeźbiarza francuskiego, GUSTAFA PHILIPA CREUTZA – pisarza szwedzkiego.
    1786 Likwidacja samorządu komitatów i podzielenie Węgier na 10 okręgów adm. Wprowadzenie jednolitego prawa spadkowego zwiększającego swobodę w dysponowaniu mieniem w Austrii. Synod diecezjalny w Pistoi (uchwalenie józefińsko-jansenistycznego regulaminu dla duchownych Toskanii, zwołanie generalnego synodu we Florencji), wielki spór religijny w państwie, kodyfikacja kodeksu kryminalnego (PIOTR LEOPOLD). Zniesienie senatu lombardzkiego (JÓZEF II). Założenie angielskiej kolonii karnej w Botany-Bay k/Sydney (Australia). Uruchomienie młynów parowych w Londynie. Dekrety: o szkołach ludowych (założenie 316 nowych szkół (18 tys. dzieci) do 1791) i przeciw masonerii w Rosji. Starcie GUSTAWA III z opozycją wszystkich stanów na Riksdagu w Szwecji (sprawy skarbowe). Powołanie Wielkiej Komisji do Spraw Wiejskich w Danii (CHRISTIAN COLBJŘRNSEN). Ludność: Prusy – 5,6 mln. Kongres książąt w Ems (książę abp Salzburga, HIERONIM COLLOREDO, książę saski, abp elektor Moguncji, FRYDERYK bar. ERTHAL, abp elektor Kolonii, MAKSYMILIAN FRANCISZEK, abp elektor Trewiru, KLEMENS), program utworzenia niezależnego praktycznie od Rzymu niemieckiego kościoła narodowego. Zadłużenie Francji bliskie 5 000 000 000 liwrów, roczny deficyt 110 000 000 liwrów. Utworzenie Zgromadzenia Patriotycznych Regentów w Holandii, podporządkowanie prowincji Holandii, Groningen i Overijsel. Pozbawienie WILHELMA V ORAŃSKIEGO stanowiska wodza naczelnego przez Stany Holenderskie. Wyprawa interwencyjna Turcji przeciw zbuntowanym bejom egipskim, rozbicie armii bejów pod Aleksandrią, zdobycie Kairu przez Turków, zawarcie rozejmu (władza IBRAHIMA i MURADA w Górnym Egipcie). Utworzenie nowego funduszu amortyzacyjnego (Sinking Fund) i poddanie kontroli parlamentu „listy cywilnej” w Anglii. Grad cesarskich dekretów JÓZEFA II na Belgię (do 1787). Lord CORNWALLIS generalnym gubernatorem Indii (do 1793). Pierwszy przelot nocny balonem (TETE-BRISSY) z Paryża do Bretetuil (10-11.VI.). Nieudany zamach na JERZEGO III w Londynie (MARGARET NICHOLSON) – (2.VIII.). Śmierć FRYDERYKA II (17.VIII.). FRYDERYK WILHELM II królem Prus (do 1797). Klęska głodu i epidemia cholery w Korei (ok. 400 tys. ofiar). Niepełny zjazd delegatów stanowych w Annapolis (USA) – (IX.). MARIA I królową Portugalii (do 1816). Powstanie zbrojne (DANIEL SHAYS) w Massachusetts i New Hampshire (do 1787). MIKOŁAJ MAVROGHENI hospodarem Wołoszczyzny (do 1790). CARLETON gubernatorem Kanady (do 1796). ALEKSANDER YPSILANTI hospodarem Mołdawii (do 1788). Francusko-angielski traktat handlowy (klauzula najwyższego uprzywilejowania dla obu stron, ustanowienie niskich taryf celnych, pewne wyjątki dla artykułów tekstylnych) – (26.IX.). Wpływy MATSUDAIRY SADANOBU w Japonii (do 1793). Śmierć CARLA WILHELMA SCHEELE’A – chemika szwedzkiego, ANTONIO SACCHINIEGO – kompozytora włoskiego, MOJŻESZA MENDELSSOHNA – pisarza i filozofa żydowskiego, FRANTIŠKA BENDY – kompozytora czeskiego.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  4. #14
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    1787 Układ francusko-wietnamski w Wersalu (pomoc wojskowa Francji dla Wietnamu w zamian za port Da-nang, wyspę Con-dao i wyłączne prawo wolnego handlu). Emisja monet srebrnych i miedzianych w hrabstwach środkowej i zachodniej Anglii (WILKINSON IRON MASTER). Zniesienie rad prowincjonalnych i zastąpienie je Radą Generalną oraz utworzenie 9 okręgów w miejsce 11 historycznych prowincji w Belgii (I.). Spuszczenie na wodę pierwszego żelaznego statku (Anglia). Powstanie chłopskie (Związek Triady) na Tajwanie (do 1788). Otwarcie seminarium nauczycielskiego w Sankt Petersburgu. Kodyfikacja kodeksu karnego w Austrii (Józefina). Wykształcenie się stałego gabinetu ministrów (Junta de Estado) w Hiszpanii. Osadnicy angielscy w Sierra Leone, założenie Freetown.
    Wydanie ustaw rozciągających na chłopów tą samą procedurę sądową, co na innych poddanych królestwa, znoszących przypisanie chłopów do ziemi, zabraniających usuwania ich z gruntów, określających i redukujących pańszczyznę w Danii (do 1792). Rozruchy w Kanadzie. Odmowa ogłoszenia cesarskich edyktów i zakaz wybierania podatków przez poborców (stany poszczególnych prowincji Belgii). Otrzymanie niemieckich nazwisk przez Żydów galicyjskich w Austrii. Wpływy Państwa Merina na Madagaskarze. Bunty ryżowe w Japonii. Powołanie przez LUDWIKA XVI – 142 notabli we Francji (intendenci, wyższe duchowieństwo, przedstawiciele stanów prowincjonalnych i miast, wielkich panów i członków parlamentów) – (II.). Spotkanie JÓZEF II-KATARZYNA II w Chersonie. Odrzucenie nowych kanonów religijnych w Toskanii przez prałatów, rewolta diecezjan – wygnanie biskupa SCIPIONE RICCI z Pistoi (IV.). Zdymisjonowanie CALONNE’A we Francji (8.IV.). ETIENNE CHARLES LOMÉNIE DE BRIENNE ministrem skarbu Francji (do 1788). Zjazd delegatów zgromadzeń stanowych w Filadelfii (V-IX.). Spotkanie STANISŁAWA AUGUSTA z KATARZYNĄ II w Kaniowie (6.V.). Rozwiązanie się Zgromadzenia Notabli we Francji (28.V.), blokada reform podatkowych. Ustawa o administracji nowych terenów w USA (podział ziem zachodnich na terytoria(późniejsze stany), zarząd przez gubernatora i sędziów mianowanych przez Kongres, zakaz niewolnictwa, wolność religijna, szerokie prawa obywatelskie, powszechne nauczanie) – (13.VII.). Wojna turecko-rosyjska tzw. wschodnia (do 1792). Domaganie się zwołania Stanów Generalnych we Francji przez jurystów (30.VII.), rozpędzenie parlamentu w Paryżu przez LUDWIKA XVI, rozruchy (VIII.). Wojna domowa w Holandii, aresztowanie żony stathoudera, WILHELMINY, interwencja 20-tys. armii pruskiej (KAROL WILHELM FERDYNAND BRAUNSCHWEIG UND LÜNEBURG), zajęcie Utrechtu i Amsterdamu – restauracja oranżystowskich rządów w Holandii. Wznowienie czynności parlamentu paryskiego (IX.), zniesienie corvée i ceł wewnętrznych na zboże. Zorganizowany abolicjonizm w Anglii i USA, pierwsze kościelne organizacje wyzwolonych Murzynów w Filadelfii. Uchwalenie Konstytucji
    Stanów Zjednoczonych (USA) w Filadelfii (trójpodział władz: ustawodawcza – dwuizbowy Kongres, wykonawcza – prezydent wybierany co 4 lata w wyborach 2-stopniowych i sądownicza, utrata przez stany prawa ustanawiania ceł, emisji walut, niezależności sądownictwa, zachowanie własnych konstytucji stanowych, ciała ustawodawczego, elekcyjnych gubernatorów, skarbu, policji i innych instytucji autonomicznych, wyłączność emitowania waluty, zawieranie traktatów handlowych, subskrypcja pożyczek państwowych, nakładanie i pobieranie federalnych podatków, utrzymywanie armii, sprawowanie kontroli nad stanowym sądownictwem i ustawodawstwem za pomocą Departamentu Sprawiedliwości i Sądu Najwyższego przez władze federalne) – (17.IX.). Sejm Czteroletni w Polsce (do 1792) – (6.X.). Zwiększenie się liczby wrzecion mechanicznych w Indiach z 1951 do 5067 i wartości importu bawełny do Anglii z 52 do 124 000 000 funtów szt. (do 1812). Śmierć CHRISTOPHA WILLIBALDA GLUCKA – kompozytora niemieckiego, LEOPOLDA MOZARTA – kompozytora austriackiego, RUDJERA JOSIPA BOŠKOVICA – matematyka i fizyka chorwackiego, ROBERTA LOWTHA – pisarza angielskiego.
    1788 Edykt tolerancyjny dla hugenotów francuskich (przyznanie im praw cywilnych). Kryzys algierskich korsarzy (spadek liczby okrętów korsarskich). Wojna chińsko-wietnamska (do 1790). „Krytyka praktycznego rozumu” KANTA. Zaginięcie ekspedycji DE LA PEROUSE’A na Oceanie Spokojnym. Ukazywanie się periodycznych rozpraw poświęconych krajoznawczej i humanistycznej wiedzy o Indiach w Kalkucie. Przybycie angielskiej ekspedycji (ARHUR PHILLIP) do Botany-Bay, wysadzenie 717 skazańców (188 kobiet), 1 byka, 5 krów, 1 barana i 29 owiec, początek zasiedlania Australii (18.I.). Przystąpienie Austrii do wojny wschodniej po stronie Rosji (II.). Rozwój towarzystw ekonomicznych i otrzymanie prawa ogradzania swych gruntów oraz użytkowania ich według swej woli przez chłopów w Hiszpanii. Wymagania przestrzegania ścisłej ortodoksji katolickiej od profesorów uniwersytetów w Austrii. Postęp choroby nerwowej u JERZEGO III. Ustawa zakazująca wywozu z Anglii surowej wełny. Zamówienie na 16 mil rur w celu zaopatrzenia Paryża w wodę (WILKINSON). Nałożenie nowych podatków w Belgii (JÓZEF II). Katastrofalny rok we Francji (susze, przymrozki, gradobicia, powodzie), niepokoje w Paryżu, Rennes, Dijon, Tuluzie i innych miastach. Bitwa morska pod Fidonisi – zwycięstwo Rosji (FIODOR USZAKOW) nad Turcją. Antyrosyjskie przymierze Anglii, Holandii i Prus. Deklaracja parlamentu paryskiego (3.V.). Tajna konwencja austriacko-rosyjska o nienaruszalności granic polskich ustalonych w I rozbiorze (V.). Potępienie przez LUDWIKA XVI „arystokracji urzędników”, wydanie edyktu (powołanie izb sądowych, ustanowienie Kurii Królewskiej) – (8.V.). Wojna szwedzko-rosyjska (do 1790). Atak chłopstwa na wojsko w Grenoble tzw. La Journée des Tuiles (dzień dachówek) – (7.VI.). KAROL IV królem Hiszpanii (do 1808). Religionsedikt (Edykt o religii) w Prusach (nakaz trzymania się ściśle ortodoksji luterańskiej przez pastorów, profesorów uniwersytetów i nauczycieli) – (VII.). Bitwa morska pod Hogland – zwycięstwo Rosji nad Szwecją. Zniesienie działalności Kurii Królewskiej we Francji i wydanie edyktu o zwołaniu na 1.V. 1789 r. Stanów Generalnych w Paryżu (8.VIII.), dymisja BRIENNE’A (24.VIII.), NECKER ministrem skarbu (do 1789). Zdobycie Oczakowa przez armię rosyjską (GRIGORIJ POTIOMKIN), obalenie władzy EMANUELA GIANI-ROSETTIEGO w Mołdawii, okupacja rosyjsko-austriacka (do 1792). Powstanie Brytyjskiego Towarzystwa Popierania Badań Wewnętrznych Części Afryki. Likwidacja Departamentu Wojskowego Rady Nieustającej w Polsce (Sejm Czteroletni), naruszenie gwarancji rosyjskiej (3.XI.). Pierwszy wniosek o zniesienie niewolnictwa w Anglii (WILLIAM WILBERFORCE). CAMPOMANES premierem Hiszpanii (do 1792). BEYDE MARJAM cesarzem Etiopii (do 1789). Podwojenie liczby mandatów w Stanach Generalnych dla przedstawicieli trzeciego stanu (doublement des Tiers). Dekret o cenzurze w Prusach (XII.). Śmierć JOHANNA GEORGA HAMANNA – pisarza i filozofa niemieckiego, GEORGESA LOUISA LECLERCA DE BUFFONA – biologa francuskiego, SALOMONA GESSNERA – pisarza i malarza szwajcarskiego (Idyllen).
    1789 - 1799 WIELKA REWOLUCJA FRANCUSKA.
    1789 Francuska pomoc wojskowa (reorganizacja i uzbrojenie 150-tys. armii feudałów – bp Adran, PIERRE JOSEPH PIGNEAU DE BÉHAINE) dla Wietnamu w tłumieniu powstania TAY-SONÓW. Spisek niepodległościowo-republikański JOĂQUIMA JOSÉ DA SILVA XAVIERA (TIRADENTESA) w Brazylii (Minas Gerais). Wyprawa angielska ALEXANDRA MACKENZIE’GO do płn-zach. Kanady (Morze Beauforta). Zniesienie 765 nieczynnych, a płatnych urzędów koronnych w Anglii. Wydanie Statutów Izby Spraw Zagranicznych w Chinach (usankcjonowanie systemu zarządzania Mongolią). Odwołanie przywileju Joyeuse Entrée w Belgii przez JÓZEFA II (I.). Ostra zima we Francji. Broszura „Qu’est-ce que le tiers état?” (Co to jest stan trzeci?) EMMANUELA JOSEPHA SIEYČSA. Obalenie Rady Nieustającej w Polsce – otwarte zerwanie zależności od Rosji (19.I.). Wydanie regulaminu wyborczego we Francji (24.I.). Powołanie 9-osobowej delegacji trzech stanów niższych (duchowieństwa, mieszczaństwa, chłopów) w Szwecji, ułożenie Aktu o Unii i Bezpieczeństwie (prawo prowadzenia wojny, zawierania pokoju, określania liczby członków Rady, mianowania i odwoływania urzędników dla króla, prawo do piastowania większości urzędów i posiadania ziemi na niemal równych prawach ze szlachtą przez stany niższe, prawo nabywania ziemi od Korony i swoboda rozporządzania swymi gruntami przez chłopów) – (II.). Krótkie rządy TEKLE GIJORGISA (po raz drugi) w Etiopii, EZECHIASZ nowym cesarzem (do 1794). WASHINGTON pierwszym prezydentem USA (do 1797). Zadekretowanie nowego ustroju stanów brabanckich i stałych podatków w Belgii (IV.), powstanie antyaustriackie (do 1791). Bunt na angielskim okręcie „Bounty” (IV-V.). Powstanie biedoty miejskiej, rzemieślników i robotników na przedmieściach Paryża (Saint Antoine) – (28.IV.), uroczyste otwarcie Stanów Generalnych w Paryżu (5.V.), uznanie się posłów stanu trzeciego za Zgromadzenie Narodowe (Assemblée Nationale) – (17.VI.) i ich przysięga w sali gry w piłkę (JEAN SYLVAINE BAILLY) – (20.VI.), przyłączenie się posłów stanu duchownego do stanu trzeciego (22.VI.), ściąganie wojska do Wersalu przez LUDWIKA XVI (26.VI.), wydanie przez króla formalnego rozkazu połączenia się wszystkich stanów (27.VI.), uznanie się Zgromadzenia Narodowego za Zgromadzenie Narodowe Konstytucyjne (Assemblée Nationale Constituante) – (9.VII.), zdymisjonowanie NECKERA (11.VII.), pierwsze rewolucyjne wystąpienia ludu paryskiego, zamieszki na placu Vendôme (12.VII.), napady na piekarnie i magazyny ze zbożem w Paryżu (12/13.VII.), grabież i dewastacja klasztoru Lazarystów (13.VII.), ZDOBYCIE BASTYLII PRZEZ LUD PARYSKI – POCZĄTEK WIELKIEJ REWOLUCJI FRANCUSKIEJ (14.VII.), początek burzenia Bastylii (15.VII.), BAILLY merem Paryża, utworzenie Gwardii Narodowej (MARIE JOSEPH DE LA FAYETTE), powstanie chłopskie na prowincji tzw. Wielka Trwoga (16.VII-VIII.), masowa emigracja szlachty. Rozruchy w Kolonii, Trewirze, Spirze, Livorno, Florencji i Toskanii. Uchwały antyfeudalne we Francji (zniesienie niewoli chłopów (servage), sądownictwa senioralnego, usług osobistych chłopów, prawa pańskiego do polowań na gruntach chłopskich, przywilejów podatkowych szlachty, dziesięciny kościelnej, uchwalenie równości prawnej wszystkich obywateli) – (4-11.VIII.). Powstanie ludowe w Leodium (VIII.), wygnanie księcia bp. KONSTANTEGO FRANCISZKA HOENSBROEKA, utworzenie regularnej armii belgijskiej (JEAN ANDRÉ VAN DER MEERSCH). BASZIR II emirem Libanu (do 1840). Bitwy pod Fokszanami i Rymnikiem – zwycięstwa Rosji (SUWOROW) nad Turcją, ofensywa austriacka – zajęcie Serbii z Belgradem i części Wołoszczyzny z Bukaresztem. Uchwalenie Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela we Francji (głoszenie praw naturalnych i niezbywalnych człowieka – wolności, własności, braterstwa, opierania się uciskowi, zasada suwerenności ludu, równość obywatelska wobec prawa, tolerancja religijna, wolność słowa i prasy, udział wszystkich pośredni i bezpośredni w uchwalaniu praw i podatków, nienaruszalność własności prywatnej odpowiedzialność urzędników) – (26.VIII.). Ludność: Paryż – 640-670 tys. Antytureckie powstanie w Grecji. Ogłoszenie Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela w Belgii (bardziej radykalnej) – (16.IX.). Powstania ludowe w Libanie. Marsz kilku tysięcy kobiet do Wersalu (5-6.X.), powrót LUDWIKA XVI do Paryża, przeniesienie obrad Konstytuanty z Wersalu do Paryża (X.), założenie Stowarzyszenia Rewolucji (Sociéte de la Révolution) przez Klub Bretoński (HONORÉ GABRIEL RIQUETI DE MIRABEAU, ALEXANDRE LAMETH, BAILLY, SIEYČS, ksiądz HENRI GRÉGOIRE, CHARLES MALO FRANÇOIS LAMETH, THÉODORE LAMETH, MAXIMILIEN ISIDORE DE ROBESPIERRE), uznanie dóbr kościelnych za własność narodową we Francji (2.XI.). Wystąpienie mieszczan w Warszawie tzw. czarna procesja (2.XII.). Zjazd delegatów stanów prowincjonalnych w Belgii, ogłoszenie się Stanami Generalnymi (XII.). Haiti: 3117 przetwórni kawy, 783 cukrownie, 3151 plantacje indygo oraz 789 bawełny. SELIM III sułtanem Turcji (do 1807). HAMID sułtanem Omanu (do 1792). SALOMON I (po raz drugi) królem gruzińskiej Imeretii (do 1810). Śmierć CLAUDE’A JOSEPHA VERNETA – malarza francuskiego, JOHANNA HEINRICHA TISCHBEINA (STARSZEGO) – malarza niemieckiego, JEAN’A ETIENNE’A LIOTARDA – malarza szwajcarskiego, FRANTIŠKA XAWERA RICHTERA – kompozytora
    Czeskiego, PAULA THIRY D’HOLBACHA – filozofa francuskiego (Chrześcijaństwo zdemaskowane).
    1790 „Travels to Discover the Source of Nile” (Podróże dla odkrycia źródeł Nilu) JAMESA BRUCE’A. Uniezależnienie się Tunisu od Algieru. „Reflections on the Revolution in France” (Uwagi nad rewolucją we Francji) EDMUNDA BURKE’A. Hasło niepodległości Ameryki hiszpańskiej (FRANCISCO DE MIRANDA). Dekret o cenzurze w Austrii, odwołanie wszystkich dekretów tyczących Węgier poza patentem tolerancyjnym i zniesieniem poddaństwa osobistego chłopów przez JÓZEFA II (I.). Uchwała o utworzeniu Banku Federalnego w USA. Przyjęcie nazwy Stowarzyszenia Przyjaciół Konstytucji przez Stowarzyszenie Rewolucji. Powołanie Stanów Zjednoczonych Belgii (Etats Belgiques Unis) w Brukseli (10.I.), utworzenie Kongresu (HENDRIK VAN DER NOOT). Sojusz prusko-turecki (31.I.), zobowiązanie Prus do wydania Austrii wojny. Uchwała Zgromadzenia Narodowego we Francji o nie uznawaniu uroczystych ślubów zakonnych i zniesieniu wszystkich zakonów, w których składa się takie śluby (13.II.). Śmierć JÓZEFA II (20.II.). LEOPOLD II cesarzem rzymskim, królem Niemiec, Czech i Węgier (do 1792). Zwycięstwo partii „stanów” nad demokratami w Belgii, uwięzienie VAN DER MEERSCHA, ucieczka lidera demokratów, JEAN’A FRANÇOISA VONCKA do Francji, terror wobec demokratów i rojalistów. Bitwy: morska pod Tendrą – zwycięstwo Rosji (USZAKOW), pod Kalafatem – zwycięstwo Austrii nad Turcją. Nowy podział administracyjny (83 departamenty) we Francji (26.II.). Zebranie kardynałów w Rzymie pod kierunkiem PIUSA VI (omówienie sytuacji we Francji). Putieszestwie iz Pietierburga w Moskwu” (Podróż z Petersburga do Moskwy) ALEKSANDRA RADISZCZEWA. Przymierze polsko-pruskie (29.III.). Wycofanie się CHARLESA MAURICE’A DE TALLEYRANDA-PÉRIGORDA, SIEYČSA, MIRABEAU i LA FAYETTA ze Stowarzyszenia Przyjaciół Konstytucji i założenie przez nich nowego klubu Stowarzyszenia Roku 1789 (IV.). Likwidacja szlachty jako stanu we Francji (19.VI.), Utworzenie Stowarzyszenia Przyjaciół Praw Człowieka i Obywatela przez Klub Kordelierów (JEAN PAUL MARAT, GEORGES JACQUES DANTON). Wojna domowa w Segu. Uchwalenie ustawy cywilnej o duchowieństwie we Francji (Constitution civile du clergé) we Francji (ograniczenie liczby biskupstw do 83, wybór prałatów przez zgromadzenia dystryktów, wybranych prałatów zatwierdza biskup, wybór biskupów przez zgromadzenia departamentalne, biskupów zatwierdza metropolita, wyznaczenie pensji biskupom, prałatom i wikarym) – (12.VII.). Prusko-austriacka konwencja ugodowa w Reichenbach (Dzierżoniów) – (27.VII.). Nakaz opuszczenia Francji przez wszystkich Rosjan i opuszczenia Rosji przez Francuzów z sympatiami rewolucyjnymi (KATARZYNA II) – (VIII.). Wojna Majsuru z Anglią (do 1792). Pokój szwedzko-rosyjski w Värälä (status quo, wyrzeknięcie się przez Rosję ingerencji w wewnętrzne sprawy Szwecji) – (14.VIII.). Inkorporacja Siewierza do Prus. Obalenie władzy MAVROGHENIEGO na Wołoszczyźnie, okupacja austriacka (do 1791). Protest cesarza LEOPOLDA II wobec ustaw antyfeudalnych we Francji. Trójkolorowa flaga narodowa (błękit, biel, czerwień) barwami Francji (21.X.), obowiązek złożenia przysięgi na ustawę cywilną przez wszystkich biskupów, prałatów i innych funkcjonariuszy kościelnych, rozłam wśród kleru (27.XI.), równe prawo do zdobycia szlifów oficerskich dla wszystkich żołnierzy francuskich. Podbój Belgii przez Austrię (XII.). Zdobycie twierdzy tureckiej Izmaił nad Dunajem przez wojska rosyjskie (24.XII.). JAZID sułtanem Maroka (do 1792). Zrzeczenie się roszczeń do Oregonu przez Hiszpanię. Powstanie Mulatów (VINCENT OGÉ) na Haiti francuskim. Pierwszy bicykl (hr. SIVRAC). Śmierć JEAN’A CHEVALIERA – malarza francuskiego, NICOLAUSA VON HONTHEIMA (JUSTINUSA FEBRONIUSA) – teologa niemieckiego, ADAMA SMITH’A – ekonomisty szkockiego (Teoria uczuć moralnych, Badania nad naturą i przyczynami bogactw narodów), NICOLAUSA FRANZA PACASSIEGO – architekta austriackiego, ANTONIO RINALDIEGO – architekta włoskiego.
    1791 Założenie Washington przez Amerykanów. Uzupełnianie Konstytucji USA – poprawkami (Karta Praw), otwarcie Banku Federalnego. Kodeks prawa karnego (Lendrecht) w Prusach. „Canada Act” w Anglii (podział prowincji Quebec na Dolną Kanadę (o ludności przeważnie francuskiej) i Górną Kanadę (o ludności anglosaskiej), otrzymanie przez nich samorządu, wprowadzenie wyższych izb ustawodawczych), uchwały o zwiększeniu ceł na zboże. Zajęcie księstwa Leodium przez Austrię (I.).Opanowanie Lakkadiwów i Wysp Chatham przez Anglię. Założenie klubu przez elementy umiarkowane we Francji (feuillanci), wzrost inflacji w kraju, ocalenie Kościoła Konstytucyjnego przez TALLEYRANDA (wyświęcenie 2 wybranych biskupów) – (24.II.). Potępienie ustawy cywilnej o duchowieństwie przez PIUSA VI (10.III., 13.IV.). Odrzucenie propozycji Prus w sprawie demonstracji zbrojnej w stosunku do Rosji przez Anglię (IV.). Prawo o miastach królewskich w Polsce (nietykalność osobista i majątkowa dla obywateli miasta, możliwość nabywania ziemi, awansowania w hierarchii wojskowej, sądowej, kościelnej dla mieszczan) – (18.IV.), ogłoszenie konstytucji (Polska – monarchią konstytucyjną, zasada zwierzchnictwa narodu, głosowanie większością, podział władzy na ustawodawczą (Sejm – Izba poselska (204 posłów wybranych na sejmikach, ponadto pełnomocnicy miast z głosem doradczym), Senat – 132 senatorów (wojewodowie, kasztelanowie, biskupi diecezjalni, ponadto ministrowie)), wykonawczą (Król, Straż Praw (prymas, marszałek sejmu, 5 ministrów – utworzenie komisji wielkich: skarbu, policji, edukacji, wojska i spraw zagr.), sądowniczą (Trybunał Koronny, sądy ziemskie, sądy miejskie, sąd sejmowy), wprowadzenie dziedziczenia tronu w obrębie dynastii saskiej Wettinów) – (3.V.). Ustawa ograniczająca swobodę wykonywania kultu przez księży, którzy odmówili przysięgi na ustawę cywilną we Francji (7.V.), uchwała o niepiastowaniu mandatu do Legislatywy przez nikogo z członków Konstytuanty (ROBESPIERRE) – (16.V.), prawo IZAAKA RENÉ GUY LE CHAPELIERA (zakaz wywoływania strajków i tworzenia organizacji przez robotników) – (14.VI.), nieudana ucieczka rodziny królewskiej z Paryża do austriackiej Belgii (rozpoznanie w Varennes przez syna pocztomistrza DROUETA) – (21.VI.), internowanie LUDWIKA XVI (25.VI.). Groźna nota Hiszpanii w obronie króla Francji (1.VII.). Wielka manifestacja kordelierów na Polu Marsowym w Paryżu (żądanie detronizacji króla), brutalne rozpędzenie wiecu przez Gwardię Narodową (LA FAYETTE) – rzeź na Polu Marsowym (17.VII.). Pokój austriacko-turecki w Swisztow (status quo) – (4.VIII.). Deklaracja prusko-austriacka w Pilnitz na temat sytuacji LUDWIKA XVI (27.VIII.). Bitwa morska pod Kaliakrą – zwycięstwo Rosji (USZAKOW) nad Turcją. Surowe dekrety przeciw emigrantom we Francji (9.IX, 31.X.), konstytucja (podział kraju na 83 departamenty (dystrykty, kantony, gminy), na czele każdej jednostki administracyjnej z wyjątkiem kantonu – rada oraz wybierany organ wykonawczy, poddanie policji, Gwardii Narodowej, częściowo wojska – radom, całkowita decentralizacja władzy państwowej, władza prawodawcza dla Zgromadzenia Prawodawczego (745 deputowanych wybieranych na 2 lata, władza wykonawcza dla króla oraz prawo veta) – (14.IX.), pełne równouprawnienie Żydów (18.IX.), pierwsze zebranie Zgromadzenia Prawodawczego (Legislatywy) – (1.X.). Włączenie Ansbach i Bayreuth do Prus. Ultimatum Francji dla elektora Trewiru (żądanie usunięcia emigrantów francuskich) – (14.XII.), wysłanie ekspedycji (ANTOINE RAYMOND JOSEPH DE BRUNI D’ENTRECASTEAUX, KERMADEC) na poszukiwania zaginionej wyprawy DE LA PEROUSE’A. Założenie tygodnika „The Observer” w Londynie. Powstanie Stowarzyszenia Zjednoczonych Irów w Belfaście (TEOBALD WOLFE TONE). Aneksja księstwa Venaissin z Awinionem oraz Salm i Saarverden przez Francję, bunt niewolników (FRANÇOIS DOMINIQUE TOUSSAINT-LOUVERTURE) na Haiti (do 1794). Wyznaczenie specjalnych stref osiedleń dla Żydów w Rosji (zachodnie gubernie). Utworzenie stanu Vermont w USA. 51 teatrów we Francji. Ponowne wpływy IBRAHIMA i MURADA w Egipcie (do 1798). MICHAŁ SUŢU (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny (do 1793). ANURUTTHA królem Luang Prabang (do 1816). Śmierć RICHARDA PRICE’A – ekonomisty i pisarza angielskiego (Uwagi o naturze wolności cywilnej), WOLFGANGA AMADEUSA MOZARTA – kompozytora austriackiego, ETIENNE’A MAURICE’A FALCONETA – rzeźbiarza francuskiego.
    1792 Wielka fala represji policyjnych w prowincji Szantung (Chiny). Wielka akcja likwidacji gruntów gminnych i przymusu polowego oraz komasacji gruntów chłopskich w Danii. Pokój rosyjsko-turecki w Jassach (włączenie Jedysanu do Rosji, wolna ręka dla Rosji w sprawach polskich) – (19.I.), początek rywalizacji rosyjsko-austriackiej o Mołdawię, Wołoszczyznę i ujście Dunaju. Uzależnienie Nepalu przez Chiny. Śmierć LEOPOLDA II (1.III.). Wpływy żyrondystów we Francji (do 1793) – (15.III.). Zamach na GUSTAWA III podczas maskarady w Sztokholmie (JACOB JOHAN ANCKARSTRÖM) – (16.III.). GUSTAW IV ADOLF królem Szwecji (do 1809), regencja KAROLA (do 1796). Zatwierdzenie wynalazku gilotyny (20.III.), ultimatum Francji dla Austrii (25.III-IV.). Ogłoszenie konfederacji przeciwnej Konstytucji 3 Maja i reformom w Polsce w Sankt Petersburgu (FRANCISZEK KSAWERY BRANICKI, STANISŁAW SZCZĘSNY POTOCKI, SEWERYN RZEWUSKI) – (17.IV.). Stan wojny między Francją a Austrią (20.IV.), pierwsze użycie gilotyny podczas egzekucji (PELLETIER) – (25.IV.), napisanie „Pieśni wojennej armii Renu” (Marsylianki) przez CLAUDE’A JOSEPHA ROUGETA DE LISLE’A w pałacu mera w Strasbourgu (25/26.IV.). Potwierdzenie ogłoszenia konfederacji na ziemiach polskich w Targowicy (14.V.), wkroczenie 100 tys. armii rosyjskiej do Polski (18.V.), wojna polsko-rosyjska, zawieszenie obrad Sejmu Czteroletniego (29.V.), potyczki polsko-rosyjskie (Mir, Zelwa, Połonne, Boruszkowce), bitwa pod Zieleńcami – zwycięstwo Polski (książę JÓZEF PONIATOWSKI) nad Rosją (18.VI.), ustanowienie orderu Virtuti Militari przez STANISŁAWA AUGUSTA. Wielka manifestacja klubu żyrondystów (LOUIS LEGENDRE, ANTOINE JOSEPH SANTERRE) przeciw królowi w Paryżu (20.VI.), powstanie Komitetu Bezpieczeństwa Powszechnego (Comité de Sűreté Génerale) – (VI.), wypowiedzenie wojny Francji przez Prusy (6.VII.), uchwała żyrondystów „La patrie en danger” (Ojczyzna w niebezpieczeństwie) – (11.VII.). Choroba umysłowa królowej Portugalii, MARII I – regencja jej syna JANA (do 1816). FRANCISZEK II cesarzem rzymskim, królem Niemiec, Czech i Węgier (do 1806) – (12.VII.). Zezwolenie na małżeństwa mieszane w Irlandii. Bitwa pod Dubienką – zwycięstwo oddziałów polskich (TADEUSZ KOŚCIUSZKO) nad Rosją (18.VII.), angaż króla STANISŁAWA AUGUSTA do konfederacji targowickiej (24.VII.), bezwarunkowa kapitulacja armii polskiej, emigracja działaczy sejmowych do Saksonii. Wojna domowa w Futa Dżalon. Rosyjska ekspedycja LAKSMANA do Japonii (do 1793). Manifest wodza naczelnego armii austriacko-pruskiej księcia Brunszwiku, KAROLA WILHELMA FERDYNANDA do ludności Paryża (groźba zniszczenia miasta w wypadku najmniejszej krzywdy wyrządzonej francuskiej rodzinie królewskiej) – (25.VII.), dotarcie manifestu do Paryża (1.VIII.), nasilenie się radykalizacji nastrojów, wniosek o detronizację LUDWIKA XVI w Legislatywie (JÉRÔME PÉTION DE VILLENEUVE) – (3.VIII.), ultimatum sekcji przedmieścia Saint Antoine w tej sprawie dla Legislatywy (4-9.VIII.), wybranie powstańczego zarządu miejskiego (SANTERRE, LEGENDRE, JACQUES RENÉ HÉBERT, FRANÇOIS CHOBOT, ANDRÉ MARIE DE CHÉNIER), zdobycie pałacu Tuileries przez tłum, aresztowanie LUDWIKA XVI i osadzenie jego w pałacu Luksemburskim (10.VIII.), osadzenie rodziny królewskiej w paryskim więzieniu Temple (13.VIII.), powołanie prowizorycznej Rady Wykonawczej (DANTON) przez Legislatywę, ojcowie, matki, żony i dzieci emigrantów – zakładnikami (15.VIII.), utworzenie Nadzwyczajnego Trybunału Kryminalnego dla karania „zbrodni 10 sierpnia” (17.VIII.), przekroczenie granicy francuskiej przez wojska pruskie (19.VIII.), kapitulacja twierdzy Longwy przed koalicją (23.VIII.), odebranie duchowieństwu aktów stanu cywilnego, zakaz noszenia sutann i habitów, uwięzienie wszystkich księży niezaprzysiężonych, konfiskata dzwonów, wyrobów z brązu i miedzi na użytek armii (26.VIII.). Sojusz rosyjsko-pruski (VIII.). Zmiana nazwy klubu Stowarzyszenia Przyjaciół Konstytucji na Stowarzyszenie Jakobinów Przyjaciół Wolności i Równości (Sociéte des Jacobins Amis de la Liberté et Egalité) – (IX.), kapitulacja Verdun przed koalicją (2.IX.), masowe mordy więzienne w Paryżu (zachęta Komitetu Nadzoru MARATA) – (2-5.IX.), bitwa pod Valmy – zwycięstwo Francji (FRANÇOIS ETIENNE CHRISTOPHE KELLERMANN) nad Prusami (KAROL WILHELM FERDYNAND, FRYDERYK WILHELM II) – (20.IX.), uchwała o zniesieniu monarchii we Francji (JEAN MARIE COLLOT D’HERBOIS) – I Republika (do 1799) – (21.IX.), władza w ręku Konwentu (do 1795), polaryzacja między jakobinami a żyrondystami, ogłoszenie i wprowadzenie kalendarza republikańskiego (JEAN NICOLAS DE BILLAUD-VARENNE) – (22.IX. jako 1 vendčmiaire’a roku I), wypowiedzenie wojny Francji przez Sardynię, wkroczenie armii francuskiej do Sabaudii, ucieczka króla WIKTORA AMADEUSZA III na Sardynię, zdobycie Spiry (30.IX.), Wormacji (5.X.), Moguncji (21.X.) przez armię francuską (ADAM PHILIPPE DE CUSTINE), oparcie granicy francuskiej o Ren, aneksja Sabaudii przez Francję (X.), bitwa pod Jemappes – zwycięstwo Francji (DUMOURIEZ) nad Austrią (6.XI.), zajęcie Belgii. Pokój majsursko-angielski w Seringapatamie (olbrzymia kontrybucja dla Anglii, zajęcie przez armię angielską połowy terytorium Majsuru). Ofensywa wojsk wietnamskich wobec ruchu TAY-SONÓW (do 1802). Reorganizacja armii i floty w Turcji (do 1793). Zakaz handlu niewolnikami w Danii. Utworzenie stanu Kentucky w USA. SULTAN sułtanem Omanu (do 1804). „Obrona praw kobiety” MARY WOLLSTONECRAFT. HISZAM sułtanem Maroka (do 1798). ALEKSANDER MORUZI hospodarem Mołdawii (do 1793). Śmierć LUISA ANTONIO VERNEYA – pisarza i reformatora portugalskiego, ROBERTA ADAMA – architekta angielskiego, JEAN’A JACQUESA CAFFIERIEGO – rzeźbiarza francuskiego, DENISA FONWIZINA – pisarza rosyjskiego, RICHARDA ARKWRIGHTA – wynalazcy angielskiego, JOSHUI REYNOLDSA – malarza angielskiego.
    1793 II wyprawa azjatycka PALLASA (do 1794). Deklaracja FRYDERYKA WILHELMA II obwieszczająca wkroczenie wojsk pruskich do Polski (6.I.). Początek budowy Kapitolu i Białego Domu w Waszyngtonie. Wcielenie Nicei i Monako do Francji (I.), decyzja Konwentu o winie zamachu na wolność narodu i na bezpieczeństwo kraju LUDWIKA XVI (15.I.), najdłuższe w dziejach posiedzenie parlamentu francuskiego – głosowanie nad losem króla (16-17.I.), powtórzenie głosowania (za karą śmierci – 387, przeciw – 334, wstrzymało się – 5) – (18.I.), zgilotynowanie króla LUDWIKA XVI w Paryżu (21.I.). Traktat podziału ziem polskich między Rosję i Prusy w Sankt Petersburgu tzw. II rozbiór Polski (dla Rosji – większość Białorusi z Mińskiem po linię Druja-Pińsk, Ukraina naddnieprzańska i Podole – 280 tys. km˛, 3 mln mieszkańców, dla Prus – Gdańsk, Toruń, Częstochowa, Wielkopolska i część Mazowsza z Płockiem – 58 tys. km˛, 1,12 mln mieszkańców,) – (23.I.). Opuszczenie Anglii przez posła Francji (na żądanie rządu angielskiego) – (24.I.), wypowiedzenie wojny Anglii przez Francję (1.II.), przeciwko Francji występuje I koalicja (Wielka Brytania, Hiszpania, Holandia, Parma, Modena, Toskania, Państwo Kościelne, Neapol z Sycylią, Bawaria, Badenia, Wirtembergia, Saksonia, Portugalia + Prusy, Austria i Sardynia od 1792). Wynalazek maszyny do oczyszczania bawełny (odziarniarka) ELI WHITNEY’A. Czynne prawo wyborcze dla katolików w Irlandii. Powstanie rojalistyczne (JEAN CHOUAN, HENRI DU VERGIER DE LA ROCHEJAQUELEIN, FRANÇOIS ATHANASE CHARETTE DE LA CONTRIE, JEAN NICOLAS STOFFLET JACQUES CATHELINEAU, MAURICE GIGOST D’ELBÉE) w Wandei (do 1796) – (10.III.), ruch powstańczy w Bretanii, Langwedocji Prowansji, Poitou, Normandii, Pirenejach, Bordeaux, Tuluzie i na Korsyce, powołanie Trybunału Rewolucyjnego pod przewodnictwem FOUQUIER-TRINVILLE’A (10.III.), bitwa pod Neerwinden – zwycięstwo Austrii (FRYDERYK JOSIAS SACHSEN-COBURG-SAALFELD) nad Francją (DUMOURIEZ) – (18.III.), wycofanie się Francuzów z Belgii, oblężenie Dunkierki przez Anglików, starcia angielsko-francuskie pod Hondschoote, wcielenie tzw. Republiki Rauracji (Bazylea i Montbéliard) do Francji (III.), wyparcie armii francuskiej znad Renu, z Sabaudii i Nicei przez wojska koalicyjne, wkroczenie oddziałów hiszpańsko-portugalskich do płd. Francji, poddanie się portu Tulon – Anglikom, poparcie rosyjskie dla Anglii i wprowadzenie zakazu handlu z Francją przez Rosję (25.III.), Komitet Ocalenia Publicznego (Comité du Salut Public) w Paryżu (DANTON, BERTRAND BARČRE DE VIEUZAC) – (6.IV.) – (do 1795), wprowadzenie przymusowego kursu asygnat we Francji (11.IV.), bunty w Bordeaux, Marsylii, Nimes i Caen, proces MARATA (uniewinnienie) – (24.IV.), powstanie Stowarzyszenia Rewolucyjnych Republikanek (V.), pierwsze ustanowienie dopuszczalnych cen mąki i zboża (4.V.), rewolta w Lyonie (29.V-X.), powstanie sankiulotów przeciw żyrondystom w Paryżu (31.V-2.VI.), wpływy jakobinów we Francji (do 1794) – (2.VI.), opracowania nowego prawodawstwa cywilnego – Konwent (3.VI.), atak rojalistów na Nantes (VI.), rozbicie powstańców wandejskich pod Cholet, Le Mans i Savenay (JEAN BAPTISTE KLÉBER, MARCEAU, WESTERMANN). Ratyfikacja II rozbioru Polski podczas sejmu w Grodnie (17.VI-23.XI.). Represje chińskie wobec ruchu Białego Lotosu. Optyczny telegraf CHAPPE’A. Uchwalenie konstytucji we Francji (m.in. wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego) – (24.VI.), fala rozruchów głodowych w Paryżu (VII-IX.), reforma Komitetu Ocalenia Publicznego (10.VII.), zamordowanie MARATA podczas kąpieli przez rojalistkę MARIE ANNE CHARLOTTE DE CORDAY D’ARMONT (13.VII.), uchwała przeciw spekulantom (26.VII.), decydujący głos ROBESPIERRE’A w Komitecie Ocalenia Publicznego (od 27.VII.), ogłoszenie konstytucji przez jakobinów, uchwalenie petycji ludowej i zawieszenie ustawy rządowej z powodu wojny (10.VIII.), ogłoszenie powołania ludności (mężczyźni od 18 do 25 roku życia) do wojska – wprowadzenie powszechnego obowiązku wojskowego (armia rewolucyjna LAZARE’A NICOLASA MARGUERITE’A CARNOTA) – (23.VIII.), reforma Komitetu Bezpieczeństwa (14.IX.), prawo o podejrzanych (szlachta, księża niezaprzysiężeni, emigranci i ich rodziny, sympatycy monarchii lub federacji – wrogami rewolucji) – (17.IX.), ukonstytuowanie się we Francji Komitetu Ocalenia Publicznego (CARNOT, ROBESPIERRE, CLAUDE ANTOINE PRIEUR-DUVERNOIS, JEAN BAPTISTE ROBERT LINDET) – (20.IX.), drugie ustanowienie najwyższych dopuszczalnych cen dóbr konsumpcyjnych (29.IX.), zdobycie Lyonu i dekret o zburzeniu miasta (12.X.), bitwa pod Vattingies – zwycięstwo Francji (JEAN BAPTISTE JOURDAN) nad koalicją, zgilotynowanie królowej Francji, MARII ANTONINY w Paryżu (16.X.), zniszczenie rzeźb i posągów religijnych w katedrze paryskiej (X.), blokada kolonii francuskich przez flotę angielską (6.XI.), uroczystości ku czci Rozumu we Francji (10.XI.), rozbicie ruchu rojalistów w Wandei, egzekucje w Nantes (13.XII.), odbicie portu w Tulonie przez Francję (NAPOLEON BONAPARTE) – (19.XII.), zdobycie Pondichérry przez wojska angielskie, bitwa pod Wissemburgiem – zwycięstwo Francji (LAZARE HOCHE) nad koalicją (29.XII.), ujednolicenie regulaminu awansów w armii francuskiej, Palais-Royal własnością narodową. Dekret CORNWALLISA o wprowadzeniu w Bengalu tzw. układu wieczystego (wyznaczenie stałego podatku od ziemi). Nieudana misja angielska lorda MACARTNEY’A w Chinach (próba nawiązania stosunków dyplomatycznych, zniesienia ograniczeń w handlu, przyznania prawa osiedlania się dla Anglików). MICHAŁ SUŢU hospodarem Mołdawii (do 1795). ALEKSANDER MORUZI hospodarem Wołoszczyzny (do 1796). ZEMAN-SZACH emirem Afganistanu (do 1801). Antyfrancuskie powstanie na Korsyce (PAOLI), proklamacja związku Korsyki z Anglią, szybkie stłumienie buntu przez wojsko francuskie. Śmierć CHARLESA BONNETA – biologa i filozofa szwajcarskiego (stwierdzenie partenogenezy u mszyc), CARLO GOLDONI’EGO – pisarza włoskiego (Sługa dwóch panów, Sprytna wdówka, Mirandolina), BENGTA LINDERA – pisarza szwedzkiego, FRANCESCO GUARDI’EGO – malarza włoskiego, ALEXANDRA ROSLINA – malarza szwedzkiego.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

  5. #15
    Mage of the Lesser Tower
    Join Date
    Jun 2007
    Location
    Płońsk
    Posts
    264
    1794 Powstanie „o whisky” w Pensylwanii (wprowadzenie specjalnego podatku na alkohol). Ustawy przeciw agitatorom i nielegalnym zebraniom w Anglii (do 1795). Powstanie Stowarzyszenia Równości i Wolności w Austrii (IGNJAT MARTINOVIĆ, HEBENSTREIT). Zniesienie niewolnictwa w koloniach francuskich, odebranie Francji Seszeli i Amirantów przez flotę angielską, wycofanie się wojsk pruskich do Westfalii (II.), nieudana próba powstania ludowego (kordelierzy) w Paryżu (4.III.). Mobilizacja i wymarsz oddziałów polskich (ANTONI MADALIŃSKI) z Ostrołęki do Krakowa (12.III.), skupienie sił rosyjskich (JOSIF IGELSTRÖM) w rejonie Warszawy i Radomia. Aresztowanie czołowych wodzów hebertystów (kordelierów) – (13-15.III.) i ich zgilotynowanie (m.in. HÉBERT, CHAUMETTE, CLOOTS, RONSIN) – (24.III.), likwidacja klubu kordelierów. Ogłoszenie Aktu Powstania Narodowego w Krakowie (KOŚCIUSZKO) – (24.III.), wybuch insurekcji antyrosyjskiej. Aresztowanie DANTONA wskutek działań jakobinów (29/30.III.). Zwycięstwo oddziałów polskich (KOŚCIUSZKO) nad Rosją (ALEKSANDER TORMASOW, FIODOR DENISOW) w bitwie pod Racławicami (4.IV.). Rozprawa z ostatnią poważną opozycją antyjakobińską – zgilotynowanie m.in. DANTONA oraz DESMOULINSA (5.IV. – 16 germinala roku II). Powstanie antyrosyjskie (JAN KILIŃSKI) w Warszawie (17-18.IV.), wycofanie się Rosjan (IGELSTRÖM). Dekrety Konwentu o zawieszeniu działalności sądów rewolucyjnych poza Paryżem, wszelkie procesy w stolicy (IV-V.). Insurekcja na Żmudzi, a także Grodnie, Lublinie, Chełmie i Wilnie (JAKUB JASIŃSKI) – (24.IV.), założenie Klubu Jakobinów w Warszawie (JÓZEF ZAJĄCZEK, FRANCISZEK KSAWERY DMOCHOWSKI, JÓZEF PAWLIKOWSKI) – (24.IV.). Koniec wojny domowej w Persji, pokonanie Zandów przez Kadżarów (AGA MOHAMMAD). Ofensywa francuska w Pirenejach (JACQUES FRANÇOIS COQUILLE DUGOMMIER), wyparcie armii hiszpańsko-portugalskiej, wkroczenie wojsk francuskich do Katalonii, bitwy pod Courtrai i Tourcoing – zwycięstwa Francji (CHARLES PICHEGRU) nad armią austriacką (V.), dekret Konwentu o istnieniu Istoty Najwyższej i nieśmiertelności duszy ludzkiej (7.V.). Uchwalenie Uniwersału połanieckiego w Polsce (zniesienie przywiązania chłopa do ziemi pod warunkiem spłaty długów i podatków, zakaz rugowania chłopów z ziemi, obniżenie pańszczyzny) – (7.V.), wkroczenie 17-tys. armii pruskiej (FRYDERYK WILHELM II) do Polski (V.), proces i egzekucja zdrajców targowickich w Warszawie (9.V.) i założenie Rady Najwyższej Narodowej. Po raz pierwszy zastosowanie balonu do celów wojskowych (JEAN MARIE COUTELLE), obserwacja pola działań wojennych. Bitwy: pod Szczekocinami – zwycięstwo armii rosyjsko-pruskiej (DENISOW) nad armią polską (KOŚCIUSZKO) – (6.VI.), pod Chełmem – zwycięstwo armii rosyjskiej (WILHELM DERFELDEN) nad armią polską (ZAJĄCZEK) – (8.VI.). Inauguracja kultu Istoty Najwyższej w Paryżu (8.VI.), dekret Konwentu o odmowie prawa oskarżonych do posiadania obrońców, tylko dwa wyroki – uniewinnienie lub kara śmierci tzw. Wielki Terror we Francji (1376 wyroków śmierci) – (10.VI-28.VII.). Kapitulacja Krakowa przed wojskami pruskimi (15.VI.). Samobójcza śmierć mera Paryża, JÉROME PÉTIONA (18.VI.), bitwa pod Fleurus – zwycięstwo Francji (JOURDAN) nad Austrią (26.VI.). Rozruchy ludowe w Warszawie (28.VI.), wkroczenie armii austriackiej do Polski (30.VI.), powstanie antyrosyjskie w Kurlandii (VI.), bitwa na przedpolach Warszawy – zwycięstwo wojsk polskich (KOŚCIUSZKO) nad armią rosyjsko-pruską (7-10.VII.). Zapowiedź likwidacji nowego spisku przez ROBESPIERRE’A (26.VII.). Oblężenie Warszawy przez wojska rosyjsko-pruskie (27.VII-6.IX.). Aresztowanie ROBESPIERRE’A i jego współpracowników (28.VII. – 10 thermidora roku II), szybkie zgilotynowanie ROBESPIERRE’A wraz z bratem AUGUSTINEM, a także FRANÇOISA COUTHONA, ANTOINE’A SAINT-JUSTA, GEORGESA HANRIOTA, LEBASA (29.VII.), wpływy termidorian (do 1795), egzekucja 104 przywódców jakobińskich (do 5.VIII.). Zdobycie Wilna przez wojska rosyjskie (12.VIII.), wybuch antypruskiego powstania w Wielkopolsce (20-23.VIII.), odwrót armii pruskiej spod Warszawy (6.IX.), bitwy pod Krupczycami i Terespolem – zwycięstwa Rosji (SUWOROW) nad Polską (KAROL SIERAKOWSKI) – (17,19.IX.). Ofensywa francuska w Rzeszy i Belgii, zdobycie Kolonii i Bonn (X.). Zdobycie Bydgoszczy przez oddziały polskie (JAN HENRYK DĄBROWSKI) – (2.X.), bitwa pod Maciejowicami – zwycięstwo Rosji (IWAN FERSEN) nad Polską (10.X.), KOŚCIUSZKO w niewoli rosyjskiej (do 1796), szturm armii rosyjskiej (SUWOROW) na prawobrzeżną Warszawę (Pragę), rzeź jej obrońców (4.XI.), kapitulacja Warszawy (9.XI.), kapitulacja resztek wojsk polskich (TOMASZ WAWRZECKI) pod Radoszycami (16.XI.). Zamknięcie klubu jakobinów przez Konwent (XI.), rozmowy pokojowe prusko-francuskie (do 1795), wkroczenie armii francuskiej do Holandii (XII.), zniesienie ustaw jakobińskich o cenach maksymalnych na dobra konsumpcyjne przez termidorian (8.XII.), polaryzacja postaw, inflacja i głód wśród mas miejskich, zajęcie Saint Vincent, Tobago, Gwadelupy i Martyniki przez flotę angielską, angielsko-hiszpańska okupacja Haiti. Potępienie insurekcji kościuszkowskiej przez PIUSA VI. Osadzenie STANISŁAWA AUGUSTA przez Rosjan w Grodnie, wywiezienie czołowych polityków polskich do Sankt Petersburga (XII.). Śmierć JAMESA ADAMA – architekta angielskiego, FRANCOISA ALIXA – malarza i rytownika francuskiego, LOUISA NICOLASA VAN BLARENBERGHA – malarza francuskiego, NICOLASA JEAN’A ANTOINE’A CARITATA CONDORCETA – matematyka i filozofa francuskiego, SEBASTIENA ROCHE DE CHAMFORTA – pisarza francuskiego, ANTOINE’A LAURENTA DE LAVOISIER’A – chemika francuskiego, CESARE DE BECARIA – prawnika i filozofa włoskiego, EDWARDA GIBBONA – historyka angielskiego (Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego).
    1795 Wwóz 27 mln kg opium do Chin (do 1838). Wyprawa perska na Gruzję (do 1796), zdobycie i grabież Tbilisi. Powstanie chłopskie w Libanie. I wyprawa angielska MUNGO PARKA od ujścia Gambii do Nigru w okolicach Segu (do 1797). Wojna chłopska w Chinach (Hupej, Honan, Szensi, Syczuan) – (do 1804). Tajny układ rosyjsko-austriacki w sprawie podziału ziem polskich i ewentualnej wojny z Turcją, zawarcie sojuszu antypruskiego (3.I.). Ofensywa francuska w Holandii, zdobycie Utrechtu (17.I.), Amsterdamu (20.I.), oraz Hagi (24.I.), zajęcie całej floty holenderskiej przez francuską kawalerię (PICHEGRU) w zamarzniętej zatoce Zuider See, traktat pokojowy między Francją a Holandią w Hadze – Holandia Republiką Batawską (do 1806) – (II.), odebranie Holandii Koczinu i Kannanuru w Indiach oraz Malakki na Płw. Malajskim i Kapsztadu w Afryce przez Anglię, pokój francusko-toskański w Paryżu (status quo) – (9.II.), pokój w La Jaunaye między powstańcami wandejskimi a Francją (uzyskanie swobody religijnej przez Wandeę, zwolnienie od służby wojskowej) – (17.II.). Założenie Zakonu Orańskiego (ERNEST AUGUST CUMBERLAND) w Irlandii przez arystokratów i urzędników protestanckich do walki z ruchem niepodległościowym Irlandczyków. Represje wobec Stowarzyszenia Równości i Wolności w Austrii i na Węgrzech. ALEKSANDER CALLIMACHI hospodarem Mołdawii (do 1799). Układ o przyjaźni i pomocy między Algierem a USA. Nieurodzaj i głód we Francji (do 1796), rozruchy głodowe w Paryżu, wdarcie się demonstrantów do Konwentu (1.IV. – 12 germinala roku III), biały terror we Francji – mordowanie jakobinów przez monarchistów (86 ofiar) – (5.IV.), pokój francusko-pruski w Bazylei (status quo, zapewnienie o neutralności Prus) – (5/6.IV.), wprowadzenie nowej waluty – franka germinala we Francji (7.IV.), powstanie ludu paryskiego (20-23.V.), wtargnięcie tłumu do Konwentu (20.V.) i ich usunięcie (21.V.), stłumienie powstania na rogatkach Paryża – Saint Antoine (23.V.), śmierć niedoszłego następcy tronu, LUDWIKA XVII (8.VI.), proklamacja jego stryja, LUDWIKA XVIII w Weronie zapowiadająca przywrócenie stanów i kary na królobójców (przekreślenie możności porozumienia z francuską burżuazją), desant trzech regimentów emigrantów w Morbihan (Bretania) – (27.VI.), złamanie pokoju z La Jaunaye przez rojalistów z Wandei (DE CHARETTE), pomoc 10 tys. szuanów, wznowienie walk, okrążenie i rozbicie połączonych wojsk powstańczych na Płw. Quiberon przez oddziały I Republiki (HOCHE), pokój francusko-hiszpański w Bazylei (Santo Domingo do Francji) – (22.VII.), pokój między Francją a Portugalią (status quo), uchwalenie nowej konstytucji we Francji (władza prawodawcza w ręku dwuizbowego parlamentu: Rady Pięciuset i Rady Starszych, czynne prawo wyborcze dla każdego obywatela, liczącego 21 lat, bierne prawo wyborcze dla obywatela 25-letniego, (właściciela lub użytkownika majątku, o dochodzie od 150 do 220 dniówek pracy), władza wykonawcza w ręku 5 dyrektorów, wybieranych na 5 lat przez Radę Starszych spośród kandydatów wysuniętych przez Radę Pięciuset, w ten sposób ustępował co roku jeden dyrektor i wybierano nowego, uznanie zasady tolerancji religijnej, całkowitej swobody handlu i przemysłu, nienaruszalności własności prywatnej) – (22.VIII. – 5 fructidora roku III), rządy La Directoire (Dyrektoriatu) we Francji (do 1799). Powstanie „Deputacji Polskiej” (polskiego ośrodka emigracyjnego, jakobini) w Paryżu (VIII.). Uchwała o wybraniu do Rady Pięciuset i Rady Starszych 2/3 członków Konwentu (30.VIII.), ofensywa austriacka nad Renem. Przymierze angielsko-austriacko-rosyjskie (28.IX.). Włączenie Florydy Zachodniej do USA. Krótkie rządy TEKLE GIJORGISA (po raz trzeci) i BEYDE MARJAMA II w Etiopii. Powstanie niewolników na Jamajce i ich deportacja do Nowej Szkocji. Nieudany bunt rojalistów (DANICAN) w Paryżu (5.X. – 13 vendemiaire’a roku IV), rola BONAPARTEGO w zduszeniu powstania. Traktat podziału ziem polskich między Rosję, Prusy i Austrię w Sankt Petersburgu tzw. III rozbiór Polski, likwidujący jej istnienie jako niepodległego państwa (dla Rosji – Kurlandia z Semigalią, tereny na wschód od linii Niemen-Bug – 120 tys. km˛, 1,2 mln mieszkańców, dla Prus – część Śląska, tereny litewskie po Niemen większość Mazowsza z Warszawą – 48 tys. km˛, 1 mln mieszkańców, dla Austrii – Małopolska z Krakowem po Pilicę, część Mazowsza i Podlasia po Bug, Lubelszczyzna – 47 tys. km˛, 1,5 mln mieszkańców) – (24.X.), łącznie: dla Rosji – 462 tys. km˛ (63% powierzchni), 5,5 mln (45% ludności), dla Prus – 142 tys. km˛ (20%), 2,7 mln (22%), dla Austrii – 130 tys. km˛ (17%), 4,15 mln (33%). Nowa ustawa szkolna we Francji (25.X.), ukonstytuowanie się Rady Pięciuset i Rady Starszych (30.X.). Emigracja PAOLIEGO do Anglii. Abdykacja STANISŁAWA AUGUSTA w Grodnie (25.XI.). Faktyczne objęcie władzy przez I Dyrektoriat we Francji (27.XI.) – (do 1797), pokój francusko-toskański (status quo), przyznanie autonomii Haiti przez Francję. Śmierć JEAN’A JACQUESA BARTHÉLEMY’EGO – archeologa i pisarza francuskiego, JANA CHRISTIANA KAMSETZERA – architekta niemieckiego, RANIERI DE CALZABIGIEGO – pisarza włoskiego, CARLA MICHAELA BELLMANA – pisarza szwedzkiego, CHARLESA AMADEE VAN LOO – malarza francuskiego, FRANÇOISA ANDRÉ DANICANA (PHILIDORA) – kompozytora francuskiego, HENRIKA JOHANA KELLGRENA – pisarza szwedzkiego, JIŘIEGO BENDY – kompozytora czeskiego.
    1796 Abdykacja CZIEN LUNGA w Chinach, CZIA CZING nowym cesarzem (do 1820). Powstanie tajnej organizacji polskiej – Zgromadzenia Centralnego (Centralizacji) we Lwowie (I.). Zawiązanie się „Agencji” (organizacji emigrantów polskich) w Paryżu (FRANCISZEK BARSS, JÓZEF WYBICKI) – (II.). Wyprawa Segu na Kaartę, zdobycie stolicy, Guemu. Mroźna zima w Europie. Zjednoczenie Persji, dynastia Kadżarów (do 1925), AGA MOHAMMAD szachem (do 1797). Odebranie Cejlonu, części Surinamu (Gujana Ang.) i Malediwów Holandii przez Anglię, powstanie tajnej organizacji – Sprzysiężenia Równych (SYLVAIN MARÉCHAL, FRANÇOIS EMILE NOËL GRACCHUS BABEUF, AUGUSTIN ALEXANDRE DARTHÉ, PHILIPPE MICHELE BUONARROTI) we Francji (III.), objęcie dowództwa armii francuskiej w Italii przez BONAPARTEGO (27.III.). Antyaustriacki spisek Polaka, FRANCISZKA GORZKOWSKIEGO na Podlasiu (do 1797). Ofensywa francuska w Italii – starcia pod Millesimo, Montenotte i Mondovi – zwycięstwa nad Sardynią (IV.), uchwalenie kary śmierci dla tych, którzy by nawoływali do przywrócenia monarchii lub konstytucji z 1793 r. (16.IV.), rozejm francusko-sardyński w Cherasco (28.IV.), aresztowanie BABEUFA (V.), bitwa pod Lodi – zwycięstwo Francji (BONAPARTE) nad Austrią (10.V.), zepchnięcie armii austriackiej do twierdzy w Mantui i jej oblężenie (do 1797), pokój francusko-sardyński w Paryżu (olbrzymia kontrybucja w pieniądzach i dziełach sztuki, oddanie Francji – Sabaudii i Nicei) – (15.V.), uroczysty wjazd BONAPARTEGO do Mediolanu, proklamowanie tzw. Republiki Lombardzkiej (16.V.), pokój francusko-parmeński (status quo), francusko-saksoński (status quo) i francusko-modeński (status quo), wkroczenie Francuzów na terytorium Państwa Kościelnego (VI.), pokój francusko-badeński (status quo), pokój francusko-wirtemberski (status quo), rozejm francusko-neapolitański w Brescii (status quo) – (6.VI.), rozejm francusko-bawarski (status quo), rozejm francusko-papieski w Bolonii (kontrybucja w wysokości 21 000 000 skudów, wydanie 100 dzieł sztuki i 500 cennych rękopisów, oddanie Francji – Ferrary i Bolonii) – (23.VI.). Zakończenie delimitacji nowych granic prusko-austriacko-rosyjskich po III rozbiorze Polski (VII.). Breve papieża PIUSA VI (skłonienie katolików francuskich do lojalności wobec Republiki) – (5.VII.), profrancuskie powstanie w Modenie (VIII-X.), bitwy pod Lonato (3.VIII.) i Castiglione (5.VIII.) – triumfy wojsk Francji (BONAPARTE) nad Austrią (DAVIDOWICZ, DAGOBERT SIEGMUND VON WURMSER), bitwy: pod Ambergiem (24.VIII.), Würzburgiem (3.IX.) i Altenkirchen (19.IX.) – zwycięstwa Austrii (KAROL HABSBURG) nad Francją (JOURDAN), nieudany bunt żołnierzy francuskich w obozie Grenelle k/Paryża (IX.). Wystąpienie WASHINGTONA na temat rozwoju współpracy gospodarczej USA z innymi krajami oraz wystrzegania się stałych i krępujących sojuszy politycznych (17.IX.). Rozmowy dotyczące utworzenia wojska polskiego (JAN HENRYK DĄBROWSKI) u boku armii francuskiej w Paryżu (30.IX.), proklamowanie Republiki Cispadańskiej przez BONAPARTEGO (Ferrara, Modena i Bolonia) – (16.X.) – (do 1797), zmiana nazwy przez Republikę Lombardzką na Republikę Transpadańską (do 1797), bitwa pod Arcole – zwycięstwo armii francuskiej (BONAPARTE) nad Austrią (JOSEPH NICOLAUS VON BARBEREK D’ALVINCZY) – (15-17.XI.). „Suplement do podróży Bougainville’a” DIDEROTA (wydanie pośmiertne). Pierwsza szczepionka przeciw ospie (EDWARD JENNER). Krótkie rządy TEKLE GIJORGISA (po raz czwarty) w Etiopii, SALOMON III nowym cesarzem (do 1797). Utworzenie stanu Tennessee w USA. Śmierć carycy KATARZYNY II (17.XI.). PAWEŁ I carem Rosji (do 1801), spotkanie z KOŚCIUSZKĄ (26.XI.), ogłoszenie amnestii carskiej dla więzionych Polaków (29.XI.). Nieudana próba desantu francuskiego (HOCHE) w Irlandii z powodu burzy w zatoce Bantry (XII.), przyjęcie zielono-biało-czerwonej flagi (barwy narodowe Italii) przez Republikę Cispadańską (27.XII.), misja francuska w Teheranie (zabiegi skłonienia Persji do wystąpienia przeciw Anglii i Rosji), francusko-hiszpańskie przymierze obronne. Współrządy SULMANA I i ABDULLAHA w Bahrajnie (do 1825). ALEKSANDER YPSILANTI (po raz drugi) hospodarem Wołoszczyzny (do 1797). Powstanie ludowe „Białego Lotosu” w płd-zach. Chinach (do 1805). Śmierć ROBERTA BURNSA – poety szkockiego (Poezje głównie w szkockim dialekcie), ADAMA NARUSZEWICZA – pisarza i historyka polskiego (Historia Narodu Polskiego), WILLIAMA JOHNSTONE’A TEMPLA – pisarza angielskiego, GUILLAUME’A RAYNALA – historyka i filozofa francuskiego (Historia filozoficzna i polityczna kolonii i handlu europejskiego w obydwu Indiach), JAMESA MACPHERSONA – pisarza szkockiego (Pieśni Osjana), WILLIAMA CHAMBERSA – architekta szkockiego.
    1797 Trynidad kolonią Anglii (do 1962). JOHN ADAMS prezydentem USA (do 1801). Zastosowanie parowozu szynowego w górnictwie. Ściągnięcie dla obrony Anglii całej floty wojennej z Morza Śródziemnego (I.), podpisanie konwencji legionowej między Republiką Transpadańską a DĄBROWSKIM (utworzenie legionów polskich w Lombardii) – (9.I.), bitwa pod Rivoli – zwycięstwo Francji (BONAPARTE) nad Austrią (D’ALVINCZY) – (14-16.I.). Konwencja delimitacyjna prusko-rosyjsko-austriacka w Sankt Petersburgu (wymazanie na zawsze nazwy królestwa polskiego) – (26.I.). „Got erhalte Franz der Kaiser” LEOPOLDA HASCHKA i JOSEPHA HAYDNA (hymn narodowy Austrii). Proces BABEUFA oraz innych przywódców Sprzysiężenia Równych we Francji (II-V.), zerwanie rokowań pokojowych z Francją przez Państwo Kościelne, kapitulacja Mantui (WURMSER) przed armią francuską (2.II.), bitwa morska k/przyl. Săo Vicente – zwycięstwo floty angielskiej (JOHN JERVIS) nad flotą francusko-hiszpańską (HOCHE) – (14.II.), pokój francusko-papieski w Tolentino (przystanie na warunki z Bolonii, zwiększenie przeszło 2-krotnie sumy kontrybucji wojennej, zrzeczenie się przez PIUSA VI ks. Venaissin z Awinionem i całej płn. części Państwa Kościelnego) – (19.II.), zwycięstwo monarchistów w wyborach we Francji, przygotowania do zamachu stanu, antyfrancuski bunt w Emilii Romanii (III.). Antypruski spisek GOTTFRIEDA BARTHOLDIEGO w Gdańsku. Akt powstańczy 40 oficerów polskich (JOACHIM DENISKO) w Filipowcach na Wołoszczyźnie (III.). Zawieszenie broni między Francją a Austrią w Judenburgu (7.IV.), rozruchy antyfrancuskie w Republice Weneckiej (wymordowanie 400 żołnierzy francuskich w Weronie) – (17-18.IV.), rozejm francusko-austriacki w Leoben (w zamian za straty w Rzeszy i Italii, Austria otrzymuje Wenecję) – (18.IV.), żądanie kapitulacji Wenecji bez warunków wstępnych przez Francję (V.), złożenie godności przez dożę Republiki Weneckiej, LUDOVICO MANINA i Wielką Radę – wkroczenie armii francuskiej do Wenecji (12.V.), zgilotynowanie BABEUFA i jego ludzi (26.V.), przekształcenie Republiki Genui w Republikę Liguryjską przez Francję (6.VI.) – (do 1805), połączenie Republiki Trans- i Cispadańskiej w Republikę Cisalpińską (29.VI.) – (do 1802). Wkroczenie oddziałów polskich (DENISKO) do austriackiej Bukowiny, klęska powstańców w bitwie pod Dobronowcami (30.VI.). Wykonanie po raz pierwszy Mazurka „Jeszcze Polska nie umarła” (WYBICKI), późniejszego hymnu narodowego Polski (20.VII.). Uprzedzenie zamachu stanu we Francji, obsadzenie przez wojsko gmachów rad ustawodawczych i aresztowania wielu deputowanych, ucieczka CARNOTA (3.IX.), uchwalenie nieważności wyników wyborów w departamentach i deportacji 53 działaczy politycznych (w tym 2 dyrektorów), przywrócenie praw przeciwko emigrantom i księżom opornym przez Radę Pięciuset (4.IX.), rządy II Dyrektoriatu we Francji (do 1799), dolina Valteline w składzie Republiki Cisalpińskiej (10.X.), zniszczenie floty holenderskiej przez flotę Anglii (11.X.), pokój francusko-austriacki w Campo Formio (zrzeczenie się przez Austrię Belgii, Lombardii i posiadłości Rzeszy na zachód od Renu z wyjątkiem Kolonii, likwidacja terytorium Republiki Weneckiej: Istria wraz z Dalmacją, Wenecja właściwa po Adygę do Austrii, Wyspy Jońskie do Francji (17.X.), koniec tzw. I koalicji antyfrancuskiej, pierwszy zamierzony publiczny skok spadochronowy ze statku powietrznego (ANDRÉ GARNERIN) w Paryżu z wysokości 1 km (22.X.). Śmierć FRYDERYKA WILHELMA II (17.XI.). FRYDERYK WILHELM III królem Prus (do 1840). Podpisanie nowej konwencji legionowej między Republiką Cisalpińską a DĄBROWSKIM (17.XI.), wkroczenie armii francuskiej na terytorium Państwa Kościelnego (XII.), manifestacja ludowa w Rzymie – zamordowanie generała francuskiego, LEONARDA DUPHOTA (28.XII.), kryzys stosunków francusko-papieskich, TOUSSAINT naczelnym dowódcą sił francuskich na Haiti (Santo Domingo), projekt francuskiej wyprawy wojennej (BONAPARTE) do Egiptu, TALLEYRAND ministrem spraw zagranicznych Francji (do 1807). Zamach na AGĘ MOHAMMADA w Teheranie. FATH ALI szachem Persji (do 1834). Manifest o 3-dniowej pańszczyźnie (zakaz zmuszania chłopów do pracy w niedziele) i ustawa o rodzinie cesarskiej w Rosji (sposób dziedziczenia tronu). Bunty wśród marynarzy angielskich (Spithead, Nore). KONSTANTYN HANGERLI hospodarem Wołoszczyzny (do 1799). CHAN królem Kambodży (do 1835). JONASZ cesarzem Etiopii (do 1798). Wyprawa niemiecka (FRIEDRICH KONRAD HORNEMANN) przez Saharę do rzeki Niger (do 1801). Śmierć MICHELA JEAN’A SEDAINE’A – pisarza francuskiego, ANTONIO PEREIRY DE FIGULIREDA – filologa portugalskiego, JOHNA WILKESA – publicysty angielskiego, JAMESA HUTTONA – lekarza i geologa szkockiego (Teoria ziemi), HORACEGO WALPOLE’A – polityka i pisarza angielskiego (Zamek w Otranto, czyli opowieść gotycka, Tajemnicza matka).
    1798 Antyangielskie powstanie w Irlandii (I-VI.). „Prawo ludności” THOMASA ROBERTA MALTHUSA (wskaźnik wzrostu liczby ludności jest wyższy od wskaźnika wzrostu podaży żywności, konieczne kontrolowanie przyrostu naturalnego, by nie dopuścić do katastrofy), analogiczne wnioski HONG LIANG KI w Chinach. Śmierć byłego króla Polski, STANISŁAWA AUGUSTA w Sankt Petersburgu (12.II.). Profrancuskie powstanie (FRÉDÉRIC CÉSAR DE LAHARPE, PETER OCHS) w Szwajcarii, uchwalenie centralistycznej konstytucji, Szwajcaria – Republiką Helwecką (do 1803), wkroczenie armii francuskiej do Rzymu (15.II.), upadek Państwa Kościelnego, Republika Rzymska (do 1801), zniesienie władzy świeckiej PIUSA VI, internowanie i wywiezienie go z Rzymu do Sieny (20.II.), a stamtąd do Florencji. Antyangielskie powstanie w Audh (Indie). Wyprawa afgańska (ZEMAN-SZACH) na Pendżab. WELLESLEY generalnym gubernatorem Indii (do 1805). Powstanie rzemieślników i kupców w Syrii. BONAPARTE naczelnym wodzem armii wschodniej (IV.), wyruszenie ekspedycji francuskiej (65 okrętów wojennych i 280 statków transportowych, 16 tys. marynarzy, 38 tys. armia, 187 uczonych, literatów i artystów) z Tulonu na podbój tureckiego Egiptu (19.V.), francuska okupacja Malty (do 1800), klęska powstańców irlandzkich na wzgórzu Vinegar (VI.), wylądowanie Francuzów pod Aleksandrią (1.VII.), zdobycie miasta (2.VII.), bitwa pod Piramidami – zwycięstwo Francji (BONAPARTE) nad Mamelukami (21.VII.), ucieczka MURADA do Syrii, a IBRAHIMA z resztką armii do Górnego Egiptu, wkroczenie armii francuskiej do Kairu, opanowanie miast w delcie Nilu, konwój ze złupionymi dziełami sztuki z Italii w Paryżu (VII.), bitwa morska k/przyl. Abukir – zwycięstwo Anglii (HORATIO NELSON) nad Francją (1.VIII.), odcięcie armii francuskiej od łączności z metropolią, antyfrancuski sojusz turecko-rosyjski, wypowiedzenie wojny Francji przez Turcję i Neapol z Sycylią (IX.), nieudany desant francuski (HUMBERT) w Irlandii (8.IX.), powołanie Wielkiej Rady (Wielki Diwan) w Egipcie pod kontrolą Francji (IX.). Zawiązanie w Warszawie tajnej organizacji, Towarzystwa Republikanów Polskich (1.X.). SULEJMAN sułtanem Maroka (do 1822). Rewolta antyfrancuska w Kairze (X.), marsz armii francuskiej w górę Nilu – zdobycie Fajum i Asjut (X.), Rokowania Francji z plemionami beduińskimi w sprawie przymierza antytureckiego, wszczęcie werbunku do armii francuskiej w Egipcie, amnestia dla wszystkich Turków, Albańczyków, Sudańczyków i chrześcijan z armii Mameluków MURADA (XI.), bitwy: pod Magliano (1.XII.) i Civita Castellana (4.XII.) – zwycięstwa wojsk francusko-polskich (JEAN ANTOINE CHAMPIONNET, KAROL KNIAZIEWICZ) nad Neapolem, kapitulacja twierdzy Gaeta przed armią francusko-polską (30.XII.), zdobycie Girgi nad Nilem przez wojska francuskie, Minorka pod okupacją angielską (do 1802), inkorporacja Miluzy do Francji, wyspa Korfu pod protektoratem Rosji (do 1807). JERZY XII królem Gruzji (do 1800). FRANCISCO DE SAAVEDRA premierem Hiszpanii (do 1808). Śmierć GAVINA HAMILTONA – malarza szkockiego, LUIGI GALVANIEGO – lekarza i fizyka włoskiego, KARLA ANTONA HICKELA – malarza niemieckiego.
    1799 Kryzys gospodarczy w Anglii. Wojna majsursko-angielska w Indiach, zdobycie Seringapatamu, śmierć sułtana TIPU w walce, powrót dynastii Wodejarów na tron (do 1947), całkowita zależność Majsuru od Anglii. Wojna Anglików z Marathami (do 1802), antyangielskie powstanie w Dekanie (do 1800). Zdobycie Neapolu przez siły francusko-polskie (CHAMPIONNET, KNIAZIEWICZ) – (21-23.I.), Neapol – Republiką Partenopejską (I-VI.), powstanie Republiki Lukki (do 1803), wypędzenie KAROLA EMANUELA IV z Piemontu i przyłączenie tego terytorium do Francji (II.), zdobycie Isny i Asuanu przez Francuzów (II.), wywiezienie papieża PIUSA VI do Valence we Francji (III.), francuska okupacja Rzymu (do 1801), profrancuskie powstanie w Toskanii, ucieczka z kraju wielkiego księcia, FERDYNANDA III (III.), francuska okupacja Toskanii (do 1801), zerwanie rokowań francusko-austriackich w Rastatt – wskutek przejścia armii rosyjskiej przez Austrię do Italii, wypowiedzenie wojny Austrii przez Francję, przeciwko Francji występuje II koalicja (Austria, Rosja, Szwecja, Portugalia, Saksonia + Wielka Brytania od 1793, Turcja i Neapol z Sycylią od 1798), bitwy: pod Legnano (26.III.) i Magnano (5.IV.) – zwycięstwa armii austriacko-rosyjskiej (SUWOROW) nad armią francusko-polską (BARTHOLOME SCHÉRER), wyprawa francuska na Syrię (BONAPARTE), bitwa pod górą Tabor – zwycięstwo Francji nad Turcją (17.IV.), wzięcie El Araisz, Gazy, Jaffy i Hajfy, bezskuteczne oblężenie twierdzy Saint Jean d’Acre przez wojska francuskie i odwrót do Kairu, unieważnienie wyborów do rad prawodawczych przed Dyrektoriat we Francji (11.V.), wprowadzenie SIEYČSA do Dyrektoriatu (V.), obalenie 3 dyrektorów przez rady prawodawcze (VI.), I bitwa pod Zurychem – zwycięstwo Francji (ANDRÉ MASSÉNA) nad Rosją (ALEKSANDER RIMSKI-KORSAKOW) – (4.VI.), wypędzenie Francuzów z reszty Wysp Jońskich przez Rosjan (USZAKOW), antyfrancuskie powstanie w Neapolu, zdobycie miasta przez armię kard. FABRIZIO DIONIGIO RUFFO DI BAGNARY, upadek Republiki Partenopejskiej (13.VI.), ustabilizowanie się składu Dyrektoriatu we Francji (PAUL JEAN FRANÇOIS NICOLAS BARRAS, ROGER DUCOS, LOUIS JERÔME GOHIER, PHILIPPE AUGUSTE MERLIN DE DOUAI, SIEYČS), bitwa nad Trebbią – zwycięstwo armii austriacko-rosyjskiej (SUWOROW) nad armią francusko-polską (JACQUES STEFAN MACDONALD) – (17-19.VI.), faza władzy neojakobińskiej we Francji (18.VI-13.VIII.), bitwa pod Abukirem – zwycięstwo Francji (BONAPARTE) nad Turcją (25.VII.), odkrycie Kamienia z Rosetty przez francuskich uczonych, kapitulacja wojsk francusko-polskich w Mantui przed Austriakami (29-30.VII.), bitwa pod Novi – triumf armii francusko-polskiej nad Austrią (15.VIII.), opuszczenie Egiptu przez wojska francuskie BONAPARTEGO (22.VIII.) i udanie się ich do kraju, śmierć PIUSA VI w Valence (29.VIII.), kolejna formacja polska u boku Francji: Legia Naddunajska (KNIAZIEWICZ) – (8.IX.), bitwy: na Teufelsbrücke w przeł. Św. Gotharda – zwycięstwo Rosji (SUWOROW) nad Francją (24-26.IX.), II pod Zurychem – zwycięstwo wojsk francuskich (MASSÉNA) nad armią rosyjską (RIMSKI-KORSAKOW) – (25-27.IX.), nieudany desant angielsko-rosyjski w Holandii (Alkmaar) i jego ewakuacja wskutek braku odzewu Holendrów (IX.), wycofanie się Rosji z II koalicji, desant generała BONAPARTEGO we Fréjus (Francja) – (20.X.), bitwa pod Bosco – zwycięstwo Francji nad Austrią (24.X.), zamach stanu NAPOLEONA BONAPARTEGO we Francji – internowanie dyrektorów: MERLINA DE DOUAI i GOHIERA przez generała JEAN’A VICTORA MOREAU w Pałacu Luksemburskim, złożenie urzędu dyrektorskiego przez SIEYČSA, DUCOSA, BARRASA (9.XI. – 18 brumaire’a roku VIII), otoczenie przez wojska miejsca zebrania się rad prawodawczych w Saint Cloud k/Paryża, rozpędzenie Rady Pięciuset, powołanie przez Radę Starszych komisji złożonej z 3 konsulów, wyznaczenie na tych konsulów – SIEYČSA, DUCOSA i BONAPARTEGO przez resztę Rady Pięciuset (10.XI.), koniec Wielkiej Rewolucji Francuskiej.
    Autor książki "Almanach dat 1799-1918", Warszawa 2007.

Page 2 of 2 FirstFirst 12

Similar Threads

  1. Historia powszechna cz.4 /1799-1918/
    By Aux_Teergois in forum Forum - Historia (PL)
    Replies: 25
    Last Post: 02-03-2010, 02:32 PM
  2. Historia powszechna cz.2 /476-1492/
    By Aux_Teergois in forum Forum - Historia (PL)
    Replies: 10
    Last Post: 02-02-2010, 04:28 PM

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •  
footer